15 ngân hàng lớn nhất trên thế giới trong đó có HSBC và Citigroup đang bị điều tra do nghi ngờ có các hành vi lừa đảo, lũng đoạn trên thị trường tiền tệ Brazil.

Cơ quan giám sát chống độc quyền của Brazil là Cade vừa cho biết, đây là vụ điều tra đầu tiên tại một trong những thị trường ngoại hối sôi động nhất toàn cầu.

Trong một tài liệu, Cade cáo buộc các ngân hàng này đã thông đồng với nhau để gây ảnh hưởng lên tỷ giá tiền tệ ở Brazil. Họ đã dàn xếp và thúc đẩy các giao dịch theo hướng khiến các đối thủ cạnh tranh nản chí và rút lui khỏi thị trường ít nhất là trong khoảng thời gian từ năm 2007 đến năm 2013. Giao dịch ngoại hối tại Brazil ước tính đạt khoảng 3 nghìn tỉ USD mỗi năm, chưa kể các giao dịch hoán đổi và các giao dịch phái sinh.

Các ngân hàng liên quan đang bị Cade điều tra là: Bank of America Merrill Lynch (BAC.N), Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ [MTFGTY.UL], Barclays Plc (BARC.L), Citigroup Inc (C.N), Credit Suisse Group AG (CSGN.VX), Deutsche Bank AG (DBKGn.DE), HSBC Holdings Plc (HSBA.L), JPMorgan Chase & Co (JPM.N), Morgan Stanley & Co (MS.N), Nomura Holdings Inc (8604.T), Royal Bank of Canada (RY.TO), Royal Bank of Scotland Group (RBS.L), Standard Bank Group Ltd (SBKJ.J), Standard Chartered Plc (STAN.L) và UBS AG (UBSN.S).

Cuộc điều tra này được bắt đầu mấy tuần sau khi 6 tổ chức tài chính lớn nhất thế giới đồng ý trả 5,8 tỷ USD cho chính phủ Mỹ vì những gian lận trong giao dịch tiền tệ. Mỹ đã tiến hành cuộc điều tra đó trong hơn 5 năm và 5 trong số những ngân hàng này cũng nằm trong danh sách bị Cade điều tra, đã thừa nhận các vi phạm.

Trên toàn cầu, kinh doanh tiền tệ ước tính đạt khoảng 4,7 nghìn tỷ USD/ngày. Gần đây, các chính phủ ở châu Âu, Mỹ và Nhật cũng đang tiến hành điều tra các giao dịch này. Các vụ điều tra đều cáo buộc các ngân hàng đã dùng thủ đoạn để ưu tiên thực hiện các giao dịch tiền tệ của họ trước, lợi dụng thực tế là các giao dịch đó thường không diễn ra tại các sàn giao dịch.

Cuộc điều tra của cơ quan giám sát chống độc quyền Cade nhấn mạnh tầm quan trọng ngày càng gia tăng của sự hợp tác quốc tế trong nỗ lực loại bỏ các hình thức lừa đảo trên thị trường tiền tệ. Nó cho thấy luật pháp của các quốc gia còn thiếu các quy tắc, tiêu chuẩn đối với loại hình tội phạm cấp cao này.

“Cuộc điều tra này của Brazil có thể sẽ đặt ra các tiêu chuẩn cho các tổ chức tài chính, và các ngân hàng sẽ tìm cách giàn xếp với Cade chứ không tranh cãi về các cáo buộc tại tòa án”, Luís André de Moura Azevedo, Giáo sư Luật chuyên về thị trường vốn ở São Paulo, nói.

Chưa có dấu hiệu gì cho thấy các ngân hàng Brazil có tham gia trong phi vụ này. Cade vẫn chưa ước tính được số tiền mà các ngân hàng hoặc các cá nhân đã lừa đảo, thao túng trong vụ này.

Các MAFIA tài chính

Hiện tại, các ngân hàng như Bank of America, Barclays, Citigroup, Credit Suisse, UBS, Standard Bank, Royal Bank of Canada, Standard Chartered, vaf Royal Bank of Scotland đều từ chối bình luận về vụ việc.

Trong vụ điều tra này, Cade cho biết những người giao dịch tự gọi họ là các “The Cartel” (cacten) hoặc “The Mafia”. Đó là những “bí danh” mà họ dùng trong các phòng chat online để ấn định các vị trí của họ trước các giao dịch thị trường. Ngoài các ngân hàng, có khoảng 30 cá nhân nữa có thể đã tham gia vào vụ việc này và cũng đang bị điều tra.

Tuy vậy, ít nhất có một trong các cá nhân tham gia đang hợp tác với các nhà chức trách, Cade cho biết. Người này đang muốn hợp tác để có thể hưởng chế độ được miễn các hình phạt mà Cade có thể sẽ đưa ra, như là phạt tiền và bị cấm hoạt động tạm thời hoặc vĩnh viễn trên thị trường.

Các tài liệu của Cade nói rằng các ngân hàng và cá nhân liên quan có thể đã có các hành vi khiến cho các giao dịch ảnh hưởng đến các benchmark. Cũng có thể họ đã thông đồng nhằm ấn định các chênh lệch trong các giao dịch của khách hàng, tiết lộ các giao dịch tương lai nhẽ ra phải được giữ bí mật và thậm chí cả các dữ liệu về dòng giao dịch.

Gian lận từ ngân hàng Việt ngày càng gia tăng

Ở Việt Nam,  thời gian gần đây đã có rất nhiều vụ việc gian lận từ nội bộ ngân hàng, với các hành vi gian lận phổ biến như: Làm giả chứng từ giao dịch, lợi dụng thông tin khách hàng, lợi dụng quyền hạn và uy tín để gian lận, lừa đảo khách hàng.

Đơn cử như vụ án Huỳnh Thị Huyền Như lừa đảo gần 5.000 tỷ đồng; vụ án rút khống 177 sổ tiết kiệm của một nhóm nhân viên vào năm ngoái đã gây thất thoát hơn 40 tỷ đồng của Nhà nước.

Giới chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng cho rằng, những gian lận xảy ra trong hệ thống ngân hàng ở Việt Nam thường là các gian lận lợi dụng vốn của ngân hàng để thực hiện các giao dịch vượt qua giới hạn pháp luật, có thể nói đây là gian lận rất nguy hiểm. Nó ảnh hưởng đến nguy cơ thanh khoản và an toàn vốn của ngân hàng. Ngoài ra, vi phạm về cho vay không đủ điều kiện, lợi dụng danh nghĩa ngân hàng để mưu cầu riêng cho cá nhân…

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, từ năm 2011 đến hết quý I/2015, Thanh tra, giám sát ngành Ngân hàng đã ban hành 602 Quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 10,9 tỷ đồng và 1.400 USD đối với 582 đơn vị, cá nhân.

NHNN cho biết, có nhiều rủi ro, yếu kém, vi phạm pháp luật của các TCTD đã được phát hiện và xử lý nghiêm, đặc biệt là trong hoạt động tín dụng (tập trung tín dụng cho cổ đông lớn và người có liên quan), đầu tư tài chính, sở hữu cổ phần, cổ đông lớn chi phối, thao túng TCTD, nợ xấu cao, tài sản không sinh lời lớn, kinh doanh thua lỗ hoặc kém hiệu quả, hệ thống quản trị, kiểm soát, kiểm toán nội bộ yếu kém, vi phạm nghiêm trọng các quy định về cơ cấu lại nợ, phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro để che giấu nợ xấu, phản ánh sai lệch kết quả kinh doanh.

Bảo Bình