Nguy cơ bùng nổ xung đột trên Biển Đông giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng hiển hiện khi hai nước không ngừng khẩu chiến và quyết tâm bảo vệ những lợi ích của mình trên vùng biển chiến lược này.

Cả Mỹ và Trung Quốc đều không muốn sa lầy vào chiến tranh ít nhất là trong tương lai gần. Nhưng trước hành động Bắc Kinh mở rộng xây dựng trái phép trên Biển Đông đặc biệt tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam và tăng cường sức mạnh quân sự cũng như khẳng định sẵn sàng chiến đấu chống lại bất cứ quốc gia nào ngăn cản kế hoạch, nguy cơ đối đầu giữa Washington và Bắc Kinh là khó tránh khỏi. 

Nguy cơ đối đầu trên Biển Đông giữa Mỹ - Trung ngày càng gia tăng khi Bắc Kinh đẩy mạnh hoạt động quân sự ở vùng biển chiến lược này. 

Đặc biệt, mối quan hệ giữa Mỹ - Trung ngày càng căng thẳng khi hai nước liên tiếp xảy ra khẩu chiến và Washington khẳng định quốc gia này sẽ bảo vệ quy tắc tự do hàng hải trên Biển Đông. Theo tạp chí National Interest, có 3 kịch bản dẫn tới cuộc chiến Mỹ – Trung trên Biển Đông.

Đảo nhân tạo trên Biển Đông

Trong những tháng qua, Trung Quốc đã đẩy mạnh hành động xây dựng trái phép trên Biển Đông mà giới chuyên gia gọi là "Vạn lý trường thành bằng cát". Theo đó, "bức tường thành" được Trung Quốc mở rộng tại khu vực quần đảo Trường Sa nhằm hỗ trợ hoạt động của sân bay, hệ thống vũ khí và cơ sở hạ tầng hoạt động thường trực tại đây. 

Trong khi đó, bất chấp vi phạm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, Trung Quốc vẫn khăng khăng cho rằng hành động xây dựng trên Biển Đông diễn ra trong vực thuộc chủ quyền của nước này và không giấu diếm ý định sáp nhập các hòn đảo nhân tạo vào lãnh thổ quốc gia. 

Về phần mình, Washington đã nhiều lần nhấn mạnh Mỹ sẽ bảo vệ các quy tắc tự do hàng hải ngay cả trên những khu vực mà Trung Quốc đã đơn phương tuyên bố chủ quyền. 

Trong những tháng qua, Trung Quốc đã đẩy mạnh hành động khai hoang và xây dựng trái phép trên Biển Đông. 

Rõ ràng, viễn cảnh về một cuộc xung đột trên Biển Đông đã hiển hiện. Nếu như tàu thuyền và máy bay của Mỹ tiến vào vùng hải phận xung quanh các hòn đảo nhân tạo mà Bắc Kinh tự tuyên bố chủ quyền, các thủy thủ, binh sĩ và phi công Trung Quốc sẽ ngay lập tức có phản ứng ngăn chặn. Và chỉ cần một động thái quân sự từ phía quân đội Trung Quốc, căng thẳng sẽ nhanh chóng leo thang. Nếu như quân đội Mỹ chịu bất cứ thiệt hại nghiêm trọng, chiến tranh trên Biển Đông có thể xảy ra ngay lập tức. 

Va chạm máy bay

Trung Quốc và Mỹ đã vài lần tiến sát tới giới hạn xảy ra một cuộc va chạm máy bay trên không. Khi chiếc P-3 Orion của Mỹ va chạm với chiếc máy bay đánh chặn J-8 của Hải quân Trung Quốc hồi năm 2001, suốt nhiều tuần liền, hai bên đã đổ lỗi cho nhau. Cuối cùng, hai bên đã chịu ngồi xuống đàm phán và đồng ý trao trả các phi công lái P-3 trở về Mỹ. 

Theo National Interest, trong tương lai, nếu chiến đấu cơ của Trung Quốc nổ súng tấn công máy bay của Mỹ trước, cuộc chiến trên Biển Đông sẽ nhanh chóng bùng nổ. Và nếu phi công Mỹ là người nhắm bắn máy bay của Trung Quốc trước, Bắc Kinh sẽ có lý do chính đáng để đáp trả lại các cuộc tấn công từ quân đội Mỹ. 

Đặc biệt, nếu Trung Quốc đơn phương tuyên bố thành lập vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông, tình hình căng thẳng giữa hai nước sẽ còn phức tạp hơn. Bởi khi Bắc Kinh ngang nhiên tuyên bố lập vùng phòng không trên biển Hoa Đông hồi cuối năm 2013, Mỹ đã lên tiếng phản đối và không công nhận hành động của Bắc Kinh. Trong khi đó, Biển Đông lại là khu vực mà Trung Quốc có nhiều lợi ích và hiện diện đông đảo hơn so với biển Hoa Đông, do đó, không dễ gì, Bắc Kinh từ bỏ ý định thiết lập vùng phòng không ở đây. 

National Interest cho rằng Mỹ cũng sẽ đưa ra phản ứng tương tự nếu Trung Quốc lập vùng nhận diện phòng không ở Biển Đông. Và chính những bất đồng xung quanh vùng phòng không này sẽ đẩy các máy bay Mỹ - Trung tới gần hơn nguy cơ chạm trán và bùng nổ chiến tranh. 

Va chạm tàu ngầm

Trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, các tàu ngầm của Liên Xô cũ và NATO đã vô số lần suýt va chạm nhau trong quá trình truy đuổi ở Đại Tây Dương, Bắc Cực và Bắc Hải. Trong hoàn cảnh hiện nay, khi lực lượng tàu ngầm của Trung Quốc ngày càng hiện đại, nguy cơ đối đầu giữa tàu ngầm Mỹ - Trung lại càng gia tăng. 

Tàu ngầm Trung Quốc ngày càng được hiện đại hóa. 

Theo giới phân tích, nếu muốn ngăn chặn Mỹ tiến tới, hải quân Trung Quốc sẽ đưa tàu ngầm qua chuỗi đảo thứ nhất. Để chuẩn bị trước cho tình huống này, Trung Quốc sẽ phải tăng cường hoạt động của các tàu ngầm và thường xuyên mạo hiểm áp sát lực lượng tàu ngầm của Nhật Bản và Mỹ. Nói cách khác, các tàu ngầm Trung Quốc cần đưa ra được thông điệp cho tàu ngầm Mỹ rằng họ có rất ít thời gian để thoát khỏi "vòng vây" của Bắc Kinh. Trong khi đó, nếu không may bùng nổ cuộc chiến tàu ngầm giữa Mỹ - Trung, chắc chắn con số thương vong và thiệt hại sẽ lớn hơn nhiều so với tình huống va chạm máy bay. 

Theo National Interest, việc bùng nổ một cuộc chiến tranh bất ngờ là khá hiếm nhưng không phải là không thể xảy ra. Giới chuyên gia nhận định nhiều khả năng Trung Quốc sẽ châm ngòi 3 kịch bản dẫn tới chiến tranh trên Biển Đông với Mỹ. Thậm chí, nếu như nhà lãnh đạo Tập Cận Bình nhận thấy rằng Trung Quốc không còn con đường rút lui, cuộc chiến trên Biển Đông với Mỹ có thể xảy ra nhanh hơn và khó tiên đoán được hậu quả.

Trong khi đó, ông Denny Roy, chuyên gia nghiên cứu về khu vực châu Á - Thái Bình Dương nhận định Trung Quốc đang tìm cách tạo ra tình huống đẩy Mỹ vào thế là kẻ gây mất ổn định trên Biển Đông. Song, Trung Quốc hiểu rõ mức độ rủi ro của chiến lược này, bởi nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới những lợi ích tự do hàng hải trên Biển Đông của Mỹ lâu nay.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo Tạp chí National Interest. National Interest được thành lập vào năm 1985. Tạp chí thường tập trung vào vấn đề chính sách đối ngoại và những lợi ích quốc gia của Mỹ.

MINH THU (lược dịch)