Sáng nay, tại Hà Nội, Thanh tra Chính phủ (TTCP) đã tổ chức Hội nghị tổng kết Chương trình sáng kiến phòng, chống tham nhũng Việt Nam (gọi tắt là Sáng kiến PCTN).

Qua 4 lần thực hiện, 102 đề án đã được trao giải, với tổng kinh phí trao giải gần 30 tỷ đồng. Chương trình Ngày Sáng tạo Việt Nam 2009 (Vid 2009) và chuỗi Chương trình Sáng kiến PCTN (Vaci) năm 2011, 2013, 2014 do TTCP và Ngân hàng Thế giới (WB) phối hợp tổ chức sau 6 năm triển khai đã cơ bản hoàn thành với 4 lần phát động. 102 đề án đã được trao giải, với tổng kinh phí trao giải gần 30 tỷ đồng. Mỗi đề án đạt giải được hỗ trợ tối đa 300 triệu đồng để thực hiện trong 1 năm.

Chủ đề xuyên suốt của chương trình là “Tăng cường minh bạch, liêm chính và trách nhiệm giải trình”. Các đề án đạt giải cũng được tập trung vào 4 nhóm chủ đề chính: Giám sát cộng đồng; giáo dục về PCTN cho thanh thiếu niên; truyền thông, nâng cao nhận thức về PCTN cho cộng đồng và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công. Trong đó, theo đánh giá của TTCP, nhóm Đề án giám sát cộng đồng đạt được những kết quả khả quan và là nhóm có hoạt động nổi bật nhất.

Phát biểu tại Hội nghị, bà Victoria Kwakwa - Giám đốc Quốc gia của WB tại Việt Nam nhấn mạnh: Việc chống tham nhũng là trách nhiệm của cả cộng đồng. Sự tham gia hợp tác của các bên như tư nhân, người dân, nhưng Chính phủ có vai trò then chốt … tất cả cần chung tay trong cuộc chiến chống tham nhũng... Những nỗ lực trong PCTN đã được thể hiện rất rõ qua nhiều sáng kiến tham gia Vaci. 

Dẫn ví dụ, đại diện WB cho biết: Trường hợp sáng kiến của Thanh tra tỉnh Quảng Nam, trong khuôn khổ của Vaci được triển khai, người dân đã tham gia giám sát xác định hành vi tiêu cực trong cộng đồng, trong các dự án đầu tư... Nhóm báo chí của sinh viên và giáo viên của Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã có hàng trăm bài điều tra, đưa những thông tin của người dân để tham gia vào thảo luận. “Chúng tôi rất ấn tượng vì các bạn đã quan tâm trong việc chung tay trong việc chống tham nhũng tại Việt Nam...” - bà Victoria Kwakwa nhấn mạnh.

Hội nghị đã tổng kết, đánh giá những kết quả đạt được, những bài học kinh nghiệm cũng như tác động của toàn bộ Chương trình Vaci đối với công tác PCTN của Việt Nam. Qua 4 lần triển khai, Chương trình sáng kiến PCTN đã hoàn thành mục tiêu, yêu cầu đề ra. Các đề án gắn liền với công tác PCTN ở cấp cơ sở, thiết thực với đời sống dân sinh. Một số địa phương đã ban hành chính sách giải pháp PCTN nhằm nhân rộng kinh nghiệm thành công, duy trì tính bền vững của đề án ngay cả khi không còn nhận được sự tài trợ. Có khoảng 60% đề án duy trì một số hoạt động sau khi kết thúc chương trình. Mặc dù vậy, tỷ lệ các đề án do cơ quan Nhà nước thực hiện còn khiêm tốn. “Điều quan trọng là Vaci đã thành thương hiệu và góp phần tác động tích cực vào chuyển biến nhận thức về PCTN của người dân và xã hội” - Phó Tổng TTCP Lê Thị Thủy khẳng định.

Qua tổng kết, TTCP sẽ tổng hợp, đề xuất, kiến nghị về chính sách nhằm phát huy hiệu ứng tích cực của Chương trình và tăng cường vai trò của xã hội trong PCTN. Năm 2015, 10 sáng kiến điển hình qua 4 lần triển khai thuộc 4 nhóm chủ đề nói trên đã được TTCP lựa chọn làm mô hình để nhân rộng. Phó Tổng TTCP cũng kêu gọi các tổ chức, cơ quan, đơn vị đưa ra những ý tưởng mới, sáng tạo nhằm nâng cao hiệu quả các mô hình sáng kiến này tại địa phương.

Tại Hội nghị, các chuyên gia cũng đánh giá cao những kết qua Vaci đã đạt được trong các năm. Tuy nhiên, để các sáng kiến thực sự phát huy tác dụng sau tài trợ, TTCP, các cơ quan chức năng cần có những hình thức kiểm tra, giám sát định kì cũng như có những giải pháp hỗ trợ phù hợp để giúp chủ đề án đưa sáng kiến vào cuộc sống và lan tỏa sâu rộng. Từ đó, góp phần chuyển biến trong nhận thức và hành động trong công tác PCTN. Nhiều chuyên gia cũng kiến nghị, chương trình Vaci có thể chuyển sang chương trình do Chính phủ chủ trì để đảm bảo các sáng kiến được nhân rộng và đi sâu vào đời sống.

Nguyễn Lộc