Theo nhận định của CTCK Bảo Việt (BVSC) những yếu tố tác động đến TTCK 6 tháng cuối năm gồm: chính sách tiền tệ, giá dầu thế giới, và tác động của Thông tư 203/2015/TT-BTC.

Chính sách tiền tệ của NHNN có ảnh hưởng trực tiếp đến diễn biến TTCK. Ảnh minh họa.

Tác động từ chính sách tiền tệ của NHNN

TTCK Việt Nam trong 6 tháng đầu năm đã được hưởng lợi từ chính sách nới lỏng tiền tệ của NHNN. Cung tiền M2 tăng nhanh tương đối so với thống kê trong quá khứ, cũng như mặt bằng lãi suất được duy trì ở mức thấp tương đối

So sánh tương quan biến động chỉ số VN-Index và tăng trưởng M2 trong 6 tháng đầu năm từ 2009-2016, có thể thấy mối tương quan khá chặt chẽ. Cụ thể, năm 2009 khi M2 tăng trưởng 16,4%, chỉ số VN-Index tăng 42% trong 6 tháng đầu năm. Trong 6 tháng đầu năm 2010, M2 tăng nhẹ 5,2% khiến đà tăng của VN-Index sụt giảm mạnh xuống mức 2,5%. Năm 2011, khi cung tiền bị thắt chặt lại và chỉ tăng 2,3%, chỉ số VN-Index đã giảm 10,8% trong 6 tháng đầu năm. Năm 2012 là năm duy nhất M2 tăng nhẹ 5,8% nhưng chỉ số VN-Index đã tăng đột biến 20% do đây là năm đầu tiên nền kinh tế ổn định trở lại sau khủng hoảng. Các năm 2013, 2014, 2015 và 2016, tăng trưởng M2 và tăng trưởng VN-Index gần như đồng nhịp với tăng trưởng tương ứng qua từng năm.

Trong 6 tháng cuối năm, đây vẫn là yếu tố có tác động mạnh đến diễn biến của thị trường. Theo tính toán của BVSC, lượng vốn dư ra trong hệ thống ngân hàng tính đến hết tháng 5/2016 đã lên đến 95.369 tỷ đồng, phần lớn được bơm ra hệ thống ngân hàng chủ yếu qua việc NHNN mua vào 8 tỷ USD trong các tháng đầu năm giúp cải thiện dự trữ ngoại hối.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu NHNN có tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ theo chiều hướng nới lỏng trong 6 tháng cuối năm hay không. BVSC cho rằng, mặc dù Chính phủ vẫn đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng GDP 6,7% nhưng với rủi ro lạm phát đang tăng nhanh trở lại (CPI cuối tháng 5 đã đạt mức 2,28% trong khi cùng kỳ năm 2015 mới đạt 0,95%), NHNN sẽ phải rất thận trọng trong việc điều tiết cung tiền trong giai đoạn nửa cuối năm. Bên cạnh đó, diễn biến tỷ giá đang tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường sau sự kiện Brexit cũng sẽ ảnh hưởng đến các cân đối vĩ mô của NHNN. Nói cách khác, dư địa để NHNN tiếp tục nới lỏng chính sách sẽ không còn rộng rãi như 6 tháng đầu năm và mặt bằng lãi suất được dự báo vẫn có xu hướng tăng nhẹ.

Chính sách tiền tệ của Mỹ và các NHTW lớn

Đối với chính sách tiền tệ của Mỹ, thị trường đang có dự đoán hoàn toàn đảo ngược sau khi sự kiện Brexit xảy ra. Các nhà đầu tư trên TTCK toàn cầu đang đánh giá khả năng FED sẽ giảm lãi suất trong các kỳ họp tới cao hơn xác xuất FED sẽ tăng lãi suất. Theo đánh giá của Bloomberg, xác suất FED tăng lãi suất là thấp hơn 50% từ nay cho đến đầu năm 2018. Dự đoán hoàn toàn đảo ngược này của thị trường xuất phát từ việc giá hàng hòa cũng như TTCK toàn cầu chao đảo sau sự kiện Brexit, trong khi các loại trái phiếu và đồng USD tăng giá mạnh. Việc vội vã nâng lãi suất của FED có thể khiến thị trường tài chính toàn cầu, vốn đang ở trạng thái mong manh sau sự kiện Brexit, biến động mạnh hơn. Bên cạnh đó, số liệu về thị trường việc làm không mấy tích cực của tháng 5 cùng việc sụt giảm đầu tư ở các doanh nghiệp (máy móc, thiết bị, tài sản cố định...) cũng đã đặt dấu hỏi cho mục tiêu tăng lãi suất của FED ngay cả trước khi sự kiện Brexit xảy ra.

Đối với chính sách tiền tệ của hai NHTW lớn khác là Anh (BOE) và Châu Âu (ECB), các tuyên bố mới đây của các nhà làm chính sách đều cho thấy BOE và ECB đều sẵn sàng sử dụng công cụ tiền tệ để ổn định thị trường tài chính, hạn chế tác động tiêu cực về mặt tăng trưởng. Cụ thể, BOE tuyên bố sẵn sàng cấp thêm 250 tỷ bảng Anh để hỗ trợ thanh khoản thị trường nếu cần thiết. Thị trường cũng đang kỳ vọng BOE sẽ có những động thái mạnh mẽ như hạ lãi suất về mức âm hoặc gần bằng âm, tái khởi động chương trình nới lỏng định lượng. Tương tự BOE, những động thái nới lỏng mạnh mẽ hơn của ECB nhiều khả năng cũng sẽ sớm được công bố và được áp dụng vào kỳ họp tháng 9 để giúp giảm tác động của sự kiện Brexit.

Đối với trường hợp của NHTW Nhật (BOJ), sự kiện Brexit khiến đồng JPY tăng giá mạnh, gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Nhật, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tăng trưởng kinh tế của quốc gia này. Thậm chí, ngay cả trước khi sự kiện Brexit diễn ra, nền kinh tế nước này cũng bộc lộ sự yếu kém khi chương trình nới lỏng chất và định lượng (QQE) quy mô lớn và đưa lãi suất xuống mức âm đã không phát huy tác dụng; tăng trưởng kinh tế, tiêu dụng nội địa vẫn dậm chân tại chỗ trong khi lạm phát ở mức thấp. Một chương trình nới lỏng tiền tệ quy mô lớn hơn từ BOJ đang được 15 thị trường kỳ vọng và nếu điều này xảy ra, không chỉ TTCK Nhật mà TTCK toàn cầu sẽ được hưởng lợi.

Ở một khía cạnh khác, trang China Securities Journal của Trung Quốc, mới đây tuyên bố các nhà làm chính sách Trung Quốc vẫn còn nhiều dư địa trong việc điều hành chính sách tiền tệ. Trong bối cảnh nền kinh tế nước này đang cần một chính sách nởi lỏng để duy trì đà tăng trưởng, dường như các nhà làm chính sách nước này vẫn sẽ tiếp tục nới lỏng thêm chính sách tiền tệ, bất chấp những rủi ro tiềm ẩn xuất phát từ nợ công và nợ doanh nghiệp ở quốc gia này.

Biến động giá dầu thô thế giới

Giá dầu thô sẽ tiếp tục là yếu tố chi phối thị trường tài chính toàn cầu nói chung và TTCK Việt Nam nói riêng 6 tháng cuối năm. Có 3 yếu tố cơ bản khiến giá dầu thế giới khó có thể bứt phá trong nửa cuối năm 2016. Yếu tố thứ nhất liên quan đến sản lượng dầu đá phiến ở Mỹ. Ngay khi giá dầu quay lên quanh mức 50 USD/thùng, số giàn khoan khai thác dầu ở Mỹ đã gia tăng trở lại, tính đến tuần kết thúc ngày 01/07/2016, số lượng giàn khoan dầu ở Mỹ đã có tuần tăng thứ 4 trong 5 tuần gần đây. Yếu tố thứ 2 là sản lượng khai thác dầu sụt giảm trong quý 2 phần lớn do các yếu tố địa chính trị hay thiên tai gây ra như trường hợp của Canada, Nigeria và Libya, phần sụt giảm này có thể nhanh chóng quay trở lại tham gia thị trường khi các vấn đề nội tại ở các quốc gia trên được giải quyết. Sau cùng, trong 3 năm liên tiếp, tồn kho dầu toàn cầu liên tục được bồi đắp với tốc độ xấp xỉ 1 triệu thùng/ngày.

Với lượng tồn kho dầu khổng lồ ở các kho dự trữ sẵn sàng bơm ra thị trường, BVSC cho rằng chưa đến lúc để lạc quan về triển vọng giá dầu trong nửa cuối năm 2016. Mặc dù vậy, nếu không có cú sốc nào lớn, có thể dự đoán giá dầu vẫn sẽ duy trì ổn định quanh mức 40- 55 USD/thùng.

Tác động của Thông tư 203/2015/TT-BTC

Thông tư 203/2015/TT-BTC do Bộ Tài chính mới ban hành chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2016. Hàng loạt điểm mới được kỳ vọng giúp tăng thanh khoản thị trường và tăng tính hấp dẫn của TTCK được quy định mới trong Thông tư này. Cụ thể, thông tư cho phép nhà đầu tư được bán chứng khoán chờ về, mua khi có bảo lãnh của ngân hàng lưu ký, được phép giao dịch trong ngày (giao dịch T0 và bán khống) và CTCK được tham gia giao dịch tạo lập thị trường.

Mới đây nhất, ngày 01/07/2016, các CTCK thông báo đã nâng cấp và thay đổi hệ thống giao dịch chứng khoán để giúp nhà đầu tư có thể thực hiện lệnh ngược chiều trong giao dịch chứng khoán. Điều này cho phép nhà đầu tư đặt lệnh mua, bán cùng 1 thời điểm với điều kiện lệnh bán thực hiện với cổ phiếu có sẵn trong tài khoản. Đây có thể coi là bước chuẩn bị cho giao dịch T0.

Nguyễn Tuân