Tại thủ đô Tehran của Iran, người biểu tình đã tràn vào và đốt phá Đại sứ quán Ả Rập Xê út vào đêm ngày 2/1 sau khi nước này xử tử một giáo sĩ đạo Hồi có tầm ảnh hưởng lớn, khiến căng thẳng leo thang trên toàn khu vực.

Bạo động xảy ra sau khi Ả Rập Xê út tuyên bố ông Sheik Nimr Baqr al-Nimr, 56 tuổi, là một trong số 47 người đã bị chính quyền hành quyết tại 12 thành phố nước này.

Người biểu tình cầm ảnh ông Sheik Nimr Baqr al-Nimr, người đã bị xử tử vào ngày 2/1 vừa qua.

Ông Nimr là một trong bốn người theo dòng Hồi giáo Shiite bị xử tử vì những hoạt động chính trị cũng như là một trong những nhân vật chủ chốt trong cuộc tuần hành chống chính phủ diễn ra tại miền Đông Ả Rập Xê út vào năm 2011, trong bối cảnh ở Trung Đông đang diễn ra phong trào biểu tình Mùa xuân Ả Rập.

Cuộc hành quyết đã diễn ra mặc cho những kêu gọi khoan hồng của cộng đồng quốc tế, cũng như những lời cảnh cáo từ phía Iran, quốc gia vốn có quan hệ không tốt đẹp với Ả Rập Xê út, về những hậu quả khôn lường của vụ việc.

“Ông Nimr là một cái tên được biết đến rộng rãi trong cộng đồng người Hồi giáo dòng Shiite trên khắp thế giới. Nhiều người tin rằng nếu ông này bị hành quyết, căng thẳng tôn giáo trong khu vực sẽ càng trở nên trầm trọng”, ông Toby Matthiesen, một chuyên gia về Ả Rập Xê út tại đại học Oxford (Anh) cho biết. “Sự kiện này sẽ làm những vấn đề khác trong khu vực trở nên căng thẳng hơn trước, từ xung đột ở Syria cho đến Yemen”.

Hiện Ả Rập Xê út và Iran đang ủng hộ những bên đối lập nhau trong cuộc chiến ở Syria. Sự thù địch giữa hai nước có thể khiến những nỗ lực ngoại giao mà Mỹ và Nga thực hiện nhằm mang đến giải pháp hòa bình cho Syria vào tháng này bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Hiện tại, nhiều cuộc biểu tình đã diễn ra tại nhiều thành phố ở Iran. Tại thủ đô Tehran, người dân đã xông vào Đại sứ quán Ả Rập Xê ú, phá hoại và châm lửa đốt tòa nhà này. Ở thành phố Mashhad (Đông Bắc Iran), Lãnh sự quán Iran cũng bị đốt cháy.

“Chính phủ Ả Rập Xê út sẽ phải trả giá đắt vì đã áp dụng những chính sách như vậy”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Hossein Jaber Ansari phát biểu. Ông gọi cuộc hành hình cho thấy “sự thiếu thận trọng và thiếu trách nhiệm” của Ả Rập Xê út.

Vụ việc cũng châm ngòi căng thẳng mới giữa Ả Rập Xê út và Bahrain sau nhiều năm hòa hoãn. Những người biểu tình ở hai nước đã kêu gọi trên trang Twitter cá nhân của mình tổ chức một cuộc nổi dậy mới.

Gia đình ông Nimr đã đăng lên mạng một thông báo với nội dung thể hiện sự đau buồn trước sự việc, đồng thời kêu gọi những người ủng hộ ông Nimr hãy hành động kiềm chế.

Đại sứ quán Ả Rập Xê út tại Iran đã bị người biểu tình phá hoại và đốt cháy.

Từ lâu, ông Nimr là tiếng nói phản đối sự phân biệt đối xử của chính phủ Ả Rập Xê út theo dòng Sunni đối với cộng đồng người Hồi giáo dòng Shiite thiểu số. Ông nổi lên từ sau cuộc biểu tình vào năm 2011 khi phát biểu rằng ông không chỉ đứng về phía người Shitte mà còn cả những người mong muốn sự thay đổi sau nhiều năm sống trong chế độ độc tài. Ông cũng phản đối mọi hình thức bạo lực và được nhiều người đạo Hồi tôn trọng.

Ông Nimr bị chính quyền Ả Rập Xê út bắt giữ vào năm 2012, bị gán tội danh “xúi giục bạo động, phá hoại an ninh quốc gia” cũng như lên án chống chính phủ và bảo vệ cho những tù nhân chính trị của nước này.

Ả Rập Xê út đã tiến hành 157 lần hành hình giáo sĩ đạo Hồi trong năm vừa qua. Cháu của ông Nimr, Ali Mohammed al-Nimr đã bị tuyên án tử hình vào năm ngoái do tham gia vào cuộc biểu tình khi mới chỉ 16 hoặc 17 tuổi, khiến cộng đồng quốc tế phản ứng dữ dội.

 

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ The Washington Post, nhật báo lớn nhất và là lâu đời nhất tại Washington D.C, Mỹ. Bên cạnh những tờ báo lớn khác như The New York Times, The Wall Street Journal và Los Angeles Times, The Washington Post thường đăng tải các phóng sự về Nhà Trắng, Quốc hội và những khía cạnh khác của chính phủ Mỹ.

Anh Tuấn (lược dịch)