Liệu tổ chức như Hợp tác Thượng Hải (SCO) có giúp hóa giải mâu thuẫn giữa Ấn Độ - Pakistan, báo Độc lập (Nga) có bài bình luận về vấn đề này như sau.
Ảnh minh họa
Hai nhà lãnh đạo của Ấn Độ là thủ tướng Narendra Modi và Pakistan Nawaz Sharif đã đến thành phố Ufa (Nga), nơi diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).

Hai quốc gia Ấn Độ và Pakistan với dân số 1,5 tỷ người sẽ có thể trở thành thành viên của SCO vào năm 2016. Đây là một sự kiện quan trọng của SCO, góp phần tăng quy mô cũng như tầm quan trọng và ảnh hưởng của tổ chức này trên trường quốc tế.

Tờ Báo Độc lập (Nga) dẫn đánh giá của các chuyên gia quốc tế cho rằng việc mở rộng SCO chắc chắn có bàn tay sắp đặt của Nga, nước đang bị phương Tây tẩy chay vì bị cáo buộc nhúng tay vào khủng hoảng chính trị tại Ukraine và việc sáp nhập bán đảo Crimea.

Tuy nhiên, không loại trừ khả năng việc kết nạp thêm hai thành viên mới sẽ khiến hoạt động của SCO trở nên cồng kềnh và không hiệu quả.

Tổ chức hợp tác thượng hải SCO gồm 6 quốc gia là Nga, Trung Quốc, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan. Quy chế quan sát viên gồm gồm 5 nước Mông Cổ, Ấn Độ, Iran, Pakistan và Afghanistan.

Năm 2014, Pakistan và Ấn Độ đã gửi đơn xin gia nhập tổ chức này. Dự kiến, tại Hội nghị Thượng đỉnh của SCO lần này tại Ufa, các bên sẽ bắt đầu thảo luận về tiến trình gia nhập SCO của Ấn Độ và Pakistan.

Theo Cố vấn Tổng thống Nga - Yuri Ushakov, để trở thành thành viên của SCO, thông qua Ban Thư ký của SCO, Ấn Độ và Pakistan “phải nhất trí với Bản ghi nhớ công tác của tổ chức này, sau đó xem xét ký kết 28 văn bản, vốn đã được thông qua trước đó và là nền tảng cơ bản trong hoạt động của tổ chức”.

Quá trình này có thể sẽ được hoàn thành tại Hội nghị Thượng đỉnh tiếp theo tại New Delhi vào năm 2016. Và khi đó, SCO từ một tổ chức với 6 nước thành viên như hiện nay sẽ có 8 thành viên.

Tuy nhiên, đây không phải là đích cuối cùng mà SCO hướng tới. Hiện Tehran cũng đã nộp đơn xin gia nhập SCO. Theo ông Ushakov, việc xem xét kết nạp Iran sẽ chỉ được tiến hành sau khi các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân của Iran được hoàn tất và Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với quốc gia này.

Tòa nhà nơi diễn ra Hội nghị thượng đỉnh BRICS và SCO ở thành phố UFA - Nga

Trung Quốc - thành viên mạnh nhất của SCO cũng đưa ra những đánh giá tích cực về chủ trương mở rộng của tổ chức này. Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Trình Quốc Bình cho rằng "việc SCO kết nạp thêm hai thành viên mới là Ấn Độ và Pakistan sẽ đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của tổ chức. Điều đó cũng góp phần xây dựng và cải thiện quan hệ song phương giữa hai quốc gia vốn không “ưa nhau” này".

Những hy vọng này là hoàn toàn hợp lý, ít nhất là trong thời điểm hiện nay. Thực tế cũng cho thấy có những dấu hiệu có thể hy vọng cải thiện mối quan hệ vốn trục trặc lâu nay giữa hai nước Ấn Độ và Pakistan.

Chính các phương tiện truyền thông Ấn Độ cho biết vào ngày 10/7, Thủ tướng hai nước Ấn Độ và Pakistan dự kiến sẽ có cuộc gặp bên lề Hội nghị Thượng đỉnh tại Ufa. Cuộc gặp này cho thấy khả năng hạ nhiệt trong mối quan hệ căng thẳng giữa hai quốc gia.

Song, không phải tất cả các chuyên gia ở Bắc Kinh đều đánh giá lạc quan về việc Ấn Độ và Pakistan sẽ sớm trở thành thành viên của Tổ chức SCO một sớm một chiều.

Một số ý kiến trái chiều đã không loại trừ khả năng SCO có thể trở thành một tổ chức cồng kềnh và hoạt động kém hiệu quả, Giám đốc Viện Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế đương đại của Trung Quốc, ông Hu Shishen, cho biết khi trả lời phỏng vấn tờ “Hindustan Times” của Ấn Độ và nhấn mạnh rằng "nếu mâu thuẫn giữa Ấn Độ và Pakistan có tạm thời được “phá băng” ở diễn đàn này, thì hãy nhìn vào những gì đã và đang xảy ra với Hiệp hội Hợp tác khu vực Nam Á".

Ông Hu Shishen, chuyên gia phân tích cho rằng hiệp hội nói trên hầu như không đạt được kết quả tích cực nào bởi thực tế rằng xung đột Ấn Độ-Pakistan luôn phủ bóng đen lên nó.

Ngoài ra, trao đổi với Báo Độc lập, Giáo sư thuộc Học viện Quan hệ Quốc tế (MGIMO), ông Sergey Lunev cũng có những đánh giá cho rằng SCO là một tổ chức có ý nghĩa tượng trưng nhiều hơn là mang lại hiệu quả thực sự bởi "quan điểm của các thành viên trong tổ chức này là khác xa nhau".

Đối với Trung Quốc, kinh tế là vấn đề chính. Do đó, họ đã đồng ý chấp nhận Ấn Độ. Bởi vấn đề này đã được nêu ra từ lâu. Trước đó, Nga tích cực ủng hộ việc Ấn Độ gia nhập SCO, còn Trung Quốc phản đối và cho rằng cần phải đồng thời kết nạp cả Ấn Độ và Pakistan. Ấn Độ không đồng ý với cáo buộc Pakistan là một nhà nước khủng bố", chuyên gia Sergey Lunev cho biết.

Ấn Độ chiếm một vị trí quan trọng trong mắt Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vì quan niệm và ý tưởng thiết lập con đường tơ lụa,... Đối với Nga, Ấn Độ quan trọng ở khía cạnh an ninh và hợp tác quân sự. Do đó, việc Ấn Độ gia nhập SCO được Nga hết sức chào đón.

Đối với Pakistan, thậm chí nếu các đồng nghiệp Ấn Độ phóng đại nước này hỗ trợ cho khủng bố thì mục đích cuối cùng của việc Pakistan gia nhập SCO sẽ củng cố, tăng cường năng lực chống khủng bố của SCO.

Vì Trung Quốc và Nga có quan điểm khác nhau về vấn đề này, dẫn tới có những nghi ngờ liệu tổ chức SCO có hiệu quả? khi những căng thẳng giữa Nga và phương Tây chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, song điều quan trọng mà SCO cho thấy rằng tổ chức này đang củng cố vị trí của mình ở châu Á. Việc mở rộng SCO đối với Nga sẽ là hữu ích, chuyên gia Lunev kết luận.

Hội nghị thượng đỉnh BRICS tại thành phố Ufa- Nga

Theo ông Alexander Gushev người đứng đầu chương trình "Nga ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương" thuộc Trung tâm Carnegie ở Moscow cho rằng, với việc kết nạp Ấn Độ và Pakistan, SCO sẽ trở thành một trong những tổ chức quốc tế quan trọng nhất, không chỉ trong khu vực Á-Âu, mà trên toàn thế giới. Theo ông, bất chấp các biện pháp trừng phạt, nước Nga cần thể hiện rằng vẫn có những cơ chế và tổ chức quốc tế mà Moscow đang có sự hiện diện đầy đủ và phát triển năng động.

Bên cạnh đó, việc SCO kết nạp cả Ấn Độ và Pakistan có thể làm giảm căng thẳng giữa hai nước này và giảm thiểu các mối đe dọa từ Afghanistan cũng như các khu vực không thể kiểm soát ở Pakistan, nơi trong nhiều năm qua Taliban hoạt động tích cực.

Nhà báo Ankit Padma của Diplomat cũng hoài nghi về cơ hội Ấn Độ và Pakistan sẽ cùng tham gia vào các hoạt động chống khủng bố của SCO và chia sẻ thông tin tình báo.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ tờ báo Độc lập, một trong những tờ báo có lượng truy cập lớn nhất tại Nga.

Đức Dũng (lược dịch)