Ả Rập Xê-út hiện đang bị đánh giá là nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm mạnh của giá dầu thô. Tuy nhiên, do quá “tự tin đến ảo tưởng” vào sức mạnh của mình trong “cuộc chiến dầu mỏ” nên Ả Rập Xê-út phải đối mặt với thách thức rất nghiêm trọng.
Ả Rập Xê-út sẽ thất thế trong cuộc chiến dầu mỏ?

Nhận định trên do tạp chí chuyên về dầu mỏ OilPrice đưa ra.

“Ả Rập Xê-út đang thất thế trong các cuộc chiến ủy nhiệm ở Syria, Yemen, vai trò hàng đầu trong OPEC, liên minh với phương Tây cũng đang bị đe dọa. Ả Rập Xê-út sẽ không thể giành chiến thắng trong cuộc chiến dầu mỏ khi các ưu thế đang nghiêng về Iran”- OilPrice nhận định.

Theo OilPrice, cuộc cách mạng khai thác dầu đá phiến ở Mỹ, việc Iran quay trở lại thị trường dầu mỏ quốc tế sau khi các lệnh cấm vận được dỡ bỏ, Nga tăng mạnh sản lượng khai thác dầu thô… đang thực sự là các yếu tố rủi ro không nhỏ đối với el-Riyadh.

Toan tính của Ả Rập Xê-út trong việc hạ giá dầu để “đánh gục” các đối thủ của mình dường như đã thất bại. Lượng dự trữ ngoại tệ đang sụt giảm nhanh chóng. Bản thân các chính khách Ả Rập Xê-út khi xây dựng kế hoạch ngân sách quốc gia năm 2016 đã lần đầu tiên phải tính đến khả năng thâm hụt ngân sách do những tác động tiêu cực từ việc giá dầu suy giảm mạnh.

Theo dự báo, nếu giá dầu tiếp tục ở mức thấp như hiện nay, lượng ngoại tệ khổng lồ tích lũy trong vòng nhiều năm qua của Ả Rập Xê-út sẽ cạn kiệt trong vòng 4 năm nữa.

Về mặt chính trị, el-Riyadh hiện cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề. Chiến dịch quân sự tại Yemen không đem lại thành công theo tính toán, thất bại trong việc lật đổ chế độ al-Assad tại Syria, trong khi Iran lại đang ngày càng củng cố được vị thế, ảnh hưởng ở Trung Đông.

Việc xử tử nhà truyền giáo Nimr al-Nimr cho thấy El-Riyadh đang thực sự cảm nhận được mối đe dọa đối với vị thế của mình trong khu vực.

“Ả Rập Xê-út đang bế tắc trên tất cả các mặt trận, từ việc củng cố vị thế trong OPEC, lượng dự trữ tiền tệ đang suy giảm cho đến thất thế trong các cuộc chiến tranh ủy nhiệm và suy giảm số lượng đồng minh. Về tổng thể, nguyên nhân là do Arab đang ảo tưởng về sức mạnh của mình”- OilPrice nhận định.

Tuy nhiên, một số chuyên gia phân tích của Nga không đồng tình với những nhận định của OilPrice về Ả Rập Xê-út.

Theo giáo sư Grigori Kosach thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, dù đang thực hiện chiến dịch quân sự ở Yemen, dù phải hỗ trợ phần lớn tài chính cho phe đối lập ở Syria và đang vướng vào những căng thẳng mới trong quan hệ với Iran nhưng giới lãnh đạo El-Riyadh đang rất tích cực tiến hành các cuộc cải cách.

Ê kíp lãnh đạo hiện nay của Ả Rập Xê-út, đứng đầu là Mohammad Salman đang tiến hành các cuộc cải cách sâu rộng trong lĩnh vực kinh tế, trong đó có việc tiến hành tư nhân hóa các tập đoàn kinh tế then chốt như Saudi Aramco (Tập đoàn dầu khí quốc gia Ả Rập Xê-út) hay các công ty dầu mỏ chủ chốt khác.

Bên cạnh đó, Ả Rập Xê-út cũng đang tích cực mở cửa thị trường cho các nhà đầu tư nước ngoài và các xu hướng này vẫn đang tiếp tục được đẩy mạnh.

Hiện Ả Rập Xê-út cũng đang tích cực phát triển các mối quan hệ kinh tế, đối ngoại. Tổng thống Mexico đang ở thăm El-Riyadh và hai bên đã ký hàng loạt hợp đồng hợp tác có thời hạn lâu dài.

Sắp tới, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng sẽ thăm chính thức Ả Rập Xê-út. Trung Quốc hiện đang là đối tác kinh tế quan trọng của Ả Rập Xê-út và hiện đang đầu tư khá nhiều vào ngành công nghiệp dầu mỏ của nước này.

Ngoài ra, khác với Nga, Ả Rập Xê-út các các quỹ tài chính với tiềm lực khá mạnh có thể giúp El-Riyadh trụ vững trong thời gian khá dài, qua đó giúp El-Riyadh duy trì được sự ổn định về kinh tế và chính trị.

Đây là một trong những nguyên nhân giúp Ả Rập Xê-út không lùi bước trong cuộc chiến dầu mỏ khi vẫn gia tăng sản lượng khai thác và chưa phải đối mặt với khó khăn nghiêm trọng nào từ quyết định này.

Theo giới phân tích Nga, nếu có “ảo tưởng” thì Ả Rập Xê-út đang “ảo tưởng” vào sự ủng hộ của Mỹ

Theo giới phân tích Nga, nếu có “ảo tưởng” thì Ả Rập Xê-út đang “ảo tưởng” vào sự ủng hộ của Mỹ. Ả Rập Xê-út nghĩ rằng họ luôn có thể tiến hành thỏa thuận với Mỹ. Thậm chí trong những lúc bối cảnh tình hình căng thẳng nhất, khi giá dầu sụt giảm tới mức kỷ lục, mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại với cộng đồng Hồi giáo dòng Shiite đến lúc căng thẳng nhất thì Ả Rập Xê-út vẫn tin rằng họ sẽ nhận được sự ủng hộ của Mỹ.

Cho dù đến hiện nay, Mỹ vẫn chưa có sự trợ giúp nào cho Ả Rập Xê-út nhưng người Ả Rập Xê-út vẫn tin rằng nếu như xung đột với Iran tiếp tục leo thang thì người Mỹ sẽ can thiệp.

Do “ảo tưởng” vào sự trợ giúp của Mỹ nên Ả Rập Xê-út sẽ quyết liệt thúc đẩy cuộc chiến giá dầu với mục đích loại bỏ các công ty của Nga ra khỏi thị trường xuất khẩu dầu mỏ. Theo tính toán của Ả Rập Xê-út, nếu như giá dầu xuống dưới 30 USD/thùng thì các công ty của Nga sẽ không thể tồn tại.

Tuy nhiên, hiện giá dầu đã xuống dưới ngưỡng này thì Ả Rập Xê-út đã đánh mất vai trò của mình trong cuộc chiến này. El-Riyadh đang thực sự rơi vào cái bẫy do chính mình giăng ra.

Khi giá dầu giảm xuống dưới 30 USD/thùng như hiện nay, ngân sách Ả Rập Xê-út sẽ bị thâm hụt không ít. Trong khi đó, El-Riyadh không thể cắt giảm mà phải tiếp tục gia tăng xuất khẩu để bù đắp lại khoản thâm hụt này.

Trong toan tính của mình, có lẽ Ả Rập Xê-út không hề lường đến kịch bản giá dầu lại xuống thấp như hiện nay trong khi các đối thủ cạnh tranh vẫn đang đứng vững.

Nếu quá trình này tiếp tục kéo dài, nền kinh tế Ả Rập Xê-út sẽ chịu những tác động tiêu cực không nhỏ.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ tờ “Expert- Chuyên gia”, Svpressa, tờ báo chuyên đưa tin về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, thế giới, đặc biệt các tin tức liên quan tình hình các nước thuộc không gian hậu Xô Viết. Tờ báo được thành lập năm 1995.

Đức Dũng (lược dịch)