Theo tờ Potilico, Tổng thống Barack Obama đã từng nhận xét, bà Hillary Clinton là người “đủ tiêu chuẩn” làm tổng thống hơn bất kì vị tổng thống nào khác trong lịch sử nước Mỹ. Liệu nhận xét đó có chính xác hay không?

Hồi tháng Sáu, phát biểu trong đoạn video đăng trên trang web của bà Clinton, ông Obama nói thêm:  "Tôi thấy cam kết trở thành tổng thống của bà Hillary đang đến rất gần. Tôi muốn chúc mừng bà Hillary Clinton đã làm nên lịch sử khi thành người phụ nữ đầu tiên được chọn dẫn đầu một chính đảng trong chiến dịch bầu cử tổng thống mùa thu tới. Tôi biết việc đó khó khăn như thế nào, nhưng bà Hillary sẽ làm rất tốt điều đó. Thực tế, tôi không nghĩ có ai khác đủ điều kiện nắm giữ chức vụ này như bà ấy. Bà Clinton có sự can đảm, lòng từ bi và trái tim để có thể gánh vác được công việc này. Tôi luôn ủng hộ bà ấy".

Không chỉ có ông Obama, nhiều quan chức Mỹ khác cũng có những phát ngôn tương tự khi gọi bà là ứng viên “đủ tiêu chuẩn nhất”, “nhiều kinh nghiệm nhất” trong lịch sử nước Mỹ.

                                            Bà Hillary Clinton                               

Tuy nhiên, theo The Washington Post, “đủ điều kiện” hay “đủ tiêu chuẩn” khác hẳn với “có kinh nghiệm”. Tờ này lấy ví dụ. Bạn đủ điều kiện làm việc cho McDonald, nhưng không đồng nghĩa với việc bạn có kinh nghiệm làm việc đó. Trong khi đó, điều kiện để trở thành Tổng thống Mỹ khá đơn giản: Bạn là công dân được sinh ra tự nhiên của Mỹ và cư trú ít nhất 14 năm tại Mỹ; bạn chưa từng bị Thượng viện luận tội, không tham gia vào bất cứ một cuộc nổi loạn nào chống lại đất nước và có tuổi đời từ 35 trở lên.

Hồi tháng tư, đối thủ của bà Hillary trong cuộc bầu cử sơ bộ, ông Bernie Sanders, cho rằng bà không đủ điều kiện làm tổng thống bởi đã từng ủng hộ cuộc chiến tranh tại Iraq và đã cho phép một siêu Ủy ban Hành động Chính trị (PAC) thay mặt bà chi tiêu và gây quỹ.

Nói như vậy có nghĩa là bà Hillary có thể chỉ được những người ủng hộ bà đánh giá là người có “đủ tiêu chuẩn nhất” cho vị trí tổng thống.

Về mặt kinh nghiệm, cách đơn giản nhất để chứng minh bạn xứng đáng với một công việc quản lý ở McDonald hay không là bạn đã từng làm ở vị trí tương tự trong quá khứ. Và tất nhiên, bà Hillary chưa từng làm công việc nào tương tự như vị trí Tổng thống Mỹ.

Biểu đồ thể hiện kinh nghiệm của các đời Tổng thống Mỹ trước đó, của bà Hillary Clinton và ông Donald Trump. Các màu thể hiện kinh nghiệm làm việc ở những vị trí khác nhau. Màu xám: Kinh nghiệm không liên quan đến chính phủ. Màu đỏ nhạt: Dân biểu tại các bang. Màu xanh sáng: Hoạt động tại Hạ viện hoặc Thượng viện. Màu xanh đậm: Ngành hành pháp, bao gồm vị trí phó tổng thống. Màu đỏ đậm: Ngành hành pháp ở các tiểu bang. Xanh lá cây: Nhân viên công chức. Tím nhạt: Các công việc ngoại giao. Màu vàng: Quân sự. Đen nhạt: Ngành tư pháp. 

Thậm chí The Washington Post còn vẽ biểu đồ so sánh kinh nghiệm của các đời Tổng thống Mỹ trước đó, của bà Hillary Clinton và ông Donald Trump.

Màu xanh nhạt thể hiện cho thời gian hoạt động tại Hạ viện hoặc Thượng viện. Màu xanh đậm chỉ thời gian trong ngành hành pháp, bao gồm vị trí phó tổng thống. Một số Tổng thống Mỹ đã trải qua thời gian rất dài trong quân đội hay chỉ có kinh nghiệm về quân sự như ông Zachary Taylor và ông Dwight D. Eisenhower. Trong khi đó ông Abraham Lincoln có rất ít thời gian làm việc trong chính phủ trước khi trở thành Tổng thống Mỹ.

Bà Hillary có những kinh nghiệm mà những tổng thống khác chưa từng có. Đó là kết hôn và làm việc ngay dưới quyền của một Tổng thống Mỹ, lần lượt là Tổng thống Bill Clinton và Tổng thống Obama. Tuy nhiên, tờ Washington Post đặt câu hỏi: Điều này có thể khiến bà trở thành người có “kinh nghiệm nhất” cho vị trí Tổng thống Mỹ hay không?

Rất nhiều Tổng thống Mỹ có kinh nghiệm đa dạng trong quá khứ. Ông John Quincy Adams cũng từng là một thượng nghị sĩ, một Ngoại trưởng Mỹ giống như bà Hillary. Ngoài ra, ông còn có kinh nghiệm làm đại sứ của Mỹ ở nhiều quốc gia khác nhau. Ông Martin Van Buren từng là một thượng nghị sĩ, Ngoại trưởng Mỹ, một thống đốc, một đại sứ và một phó tổng thống. Gần đây hơn, ông George HW Bush từng là một cựu chiến binh, là một thành viên của Hạ viện, đại sứ Liên Hợp Quốc, Giám đốc CIA và phó tổng thống.

Trong số những ứng viên lọt vào cuộc chạy đua cuối cùng vào Nhà Trắng, cũng có nhiều ứng viên nhiều kinh nghiệm. Ví dụ như ông Hubert Humphrey, một thượng nghị sĩ, phó tổng thống, thị trưởng của thành phố lớn Minneapolis. Bob Dole là một cựu chiến binh Thế chiến II, phục vụ trong Thượng viện nhiều thập kỷ.

The Washington Post nhận định, việc đánh giá một ứng viên là có kinh nghiệm nhất hay ít kinh nghiệm nhất, đủ điều kiện nhất hay không đủ điều kiện nhất sẽ phụ thuộc vào từng người. Thậm chí, đối với hàng triệu người Mỹ, việc ông Trump không có kinh nghiệm trong chính phủ lại chính là “loại bằng cấp” mà họ đang mong muốn.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ The Washington Post, nhật báo lớn nhất và là lâu đời nhất tại Washington D.C, Mỹ và tờ Potilico cũng của Mỹ. 

PHẠM KHÁNH (Lược dịch)