Đã có biết bao y tá, bác sĩ đã hy sinh tuổi xanh, hy sinh thân mình cho những chiến thắng lẫy lừng của dân tộc.
BS Nguyệt Ánh và cha tại chiến khu

Sau khi chuẩn bị lực lượng, đêm Giao thừa Tết Mậu Thân năm 1968 ở nhiều địa phương trong nước, quân giải miền Nam cùng với nhân dân đồng loạt tổ chức các trận đánh vào các căn cứ quân sự và các cơ quan đầu não của Mỹ - Ngụy, làm địch bất ngờ, bàng hoàng. Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 gây chấn động lớn trên toàn thế giới, mang tính bước ngoặt trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, là một trong những “bước đệm” để đi đến chiến thắng lịch sử 30/4/1975 - giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. 

Sinh ra tại Châu Thành (Tiền Giang), 14 tuổi Phạm Thị Nguyệt Ánh rời ghế nhà trường theo cha lên “R” - vào chiến khu. Là con của “cộng sản gộc”, ngay từ nhỏ Nguyệt Ánh đã chứng kiến cảnh hàng tối má bị bắt ra ngủ tập trung, lính Ngụy rình rập quanh nhà ngày đêm để bắt ba – khi đó ông là Phó chánh văn phòng Trung ương Cục miền Nam nên trong lòng Nguyệt Ánh luôn sục sôi dòng máu kháng chiến, căm thù quân giặc.

Bác sĩ Phạm Thị Nguyệt Ánh – nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy kể lại: “Khi được đón lên chiến khu cũng là lần đầu tiên tôi được gặp cha, cha đưa qua quân y nhưng chú Mười Năng (BS Trần Năng ở đoàn quân y 180) “chê”: “Còn nhỏ quá, về đi, chờ lớn chút nữa hãy vô đây học”. Tôi khóc quá trời nhưng cuối cùng vẫn phải quay về. Cuối năm 1964, cha lại dẫn đi gặp chú Bảy Thủ (BS Nguyễn Văn Thủ), lúc đó là trưởng Ban dân y miền Nam”.

Lúc đầu, Ban dân y miền Nam mới chỉ có một phòng nha do BS Nguyễn Văn Thủ lập ra, Phạm Thị Nguyệt Ánh được học y tá tại đây. Học một năm, Nguyệt Ánh được đưa về Bệnh viện B24 (thuộc Ban dân y R ở miền Đông Nam bộ), sau sang Bệnh viện B9...

BS Nguyệt Ánh xem lại những bức ảnh cùng đồng đội tại chiến khu năm xưa

Chiến dịch Mậu Thân năm 1968 nổ ra, bà là một trong những nữ y tá đầu tiên có mặt trong đội phẫu thuật tiền phương tham gia chiến đấu ở Cần Giuộc – vùng ven Sài Gòn.

Đã 40 năm trôi qua nhưng những kỷ niệm về đồng đội trong những tháng ngày bom đạn vẫn còn sống nguyên trong tâm trí BS Nguyệt Ánh.

Đội phẫu thuật tiền phương của Nguyệt Ánh có nhiệm vụ bám sát khu Cần Giuộc, sơ cấp cứu tại chỗ cho thương binh để chuyển về tuyến sau. Đội phẫu chỉ có 8 người, ăn ở nhà dân, khi có địch càn thì trốn trong những lùm dừa nước trên sông.

BS Nguyệt Ánh kể: “Cả đội phẫu chỉ có 2 y tá là nữ, là tôi và chị Tuyết Mai, lại… không biết bơi. Mỗi lần địch càn, 2 người bám vào túi nylon đựng đồ, được các anh trong đội kéo đi trên sông để trốn. Hôm đó tôi vẫn còn nhớ là khi có báo động, cả đội đã lao xuống sông, tôi quay lại không thấy Tuyết Mai đâu. Hoảng quá tôi lội ngược lên bờ, chạy đến đám ruộng thì thấy Tuyết Mai vẫn đang… ngủ ngon lành trong võng. Vội vàng lôi bạn dậy, cả hai vừa lao xuống sông thì địch xông vào. Trốn trong đám dừa nước, tôi còn nghe rõ tiếng biệt kích tra hỏi, đánh đập chủ nhà: “Việt cộng đâu, Việt cộng đâu”…”

Giọng bà trầm xuống khi kể về những hy sinh của đồng đội: “Anh Lâm là một bác sĩ tai mũi họng người Hà Nội còn rất trẻ, khoảng dưới 30 tuổi, tình nguyện vô Nam rồi tham gia chiến dịch Mậu Thân. Một buổi chiều cả đội phẫu đang ở trong lùm chăm sóc thương binh thì bị máy bay bắn dữ dội. Anh Lâm vừa bước xuống thì bị máy bay bắn trúng. Anh chết. Không đưa đi đâu được, không còn cách nào khác, chúng tôi đành chờ đêm xuống chôn anh ngay tại hầm”.

Đó là y tá Nguyễn Tải Hưng, lớn hơn chị bốn tuổi, cũng được cha đưa vào chiến khu. Anh thương chị. Má anh từ Sài Gòn vô thăm có cho hai chiếc nhẫn, anh đưa chị một chiếc, chị không nhận. Chị khóc: “Vì chiến tranh biết có còn gặp lại...”. Thời gian ngắn sau đó, cũng năm 1968, trong một chuyến công tác anh Hưng bị biệt kích bắn thủng tim... Lúc ấy anh mới 22 tuổi.

Dưới đám dừa nước trong chiến trường Mậu Thân, BS Nguyệt Ánh được kết nạp Đảng đúng năm 18 tuổi.

Đức Hạnh