Tổng thống Mỹ B.Obama ngày 22/10 đã chính thức không ký phê chuẩn dự thảo ngân sách quân sự, trong đó xem xét hỗ trợ Ukraine 300 triệu USD. Cạnh tranh giữa phe Dân chủ - Cộng hòa trước thềm bầu cử Tổng thống Mỹ đã khiến Ukraine chịu cảnh “ra rìa”.

Tỏng thống Mỹ B.Obama đã không phê chuẩn ngân sách quân sự 2016.

Dự thảo ngân sách quân sự Mỹ 2016 bị hủy bỏ

Ngày 22/10, Tổng thống Mỹ B.Obama đã quyết định không phê chuẩn bản dự thảo ngân sách quân sự Mỹ năm 2016 đã được cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ thông qua. Hy vọng mới được nhen nhóm của Ukraine về việc sẽ nhận được viện trợ quân sự của Mỹ hầu như đã bị dập tắt.

Trước đó, 2 viện Quốc hội Mỹ đã bỏ phiếu thông qua bản dự thảo ngân sách quân sự năm 2016 mà theo đó, Mỹ sẽ chi 300 triệu USD để hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Số tiền này sẽ được sử dụng để cung cấp cho Ukraine các loại đạn dược, thiết bị bay không người lái, các loại vũ khí chống tăng, mìn và các loại phương tiện kỹ thuật-quân sự khác.

Giải thích cho quyết định của mình, ông Obama cho biết: “Tôi sẽ gửi trả bản dự thảo này cho Quốc hội. Thông điệp của tôi gửi cho các nghị sỹ rất đơn giản: Hãy hành động một cách đúng đắn”. 

Theo ông Obama, bản dự thảo ngân sách được cả 2 viện Quốc hội Mỹ phê chuẩn “đã bị cài nhiều thủ thuật”. Cụ thể, một số điều khoản trong bản dự thảo này đề cập đến việc cung cấp tài chính cho các hoạt động “giống như chiến dịch quân sự ở nước ngoài”, mà chiến dịch này lại “không nằm trong biên chế”.

Ngoài ra, ông Obama cũng khẳng định rằng một số điều khoản có thể làm cản trở đến việc đóng cửa căn cứ quân sự của Mỹ ở Guatanamo, một căn cứ thuộc diện “lạc hậu và ngốn khá nhiều chi phí”. 

Theo Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Josh Ernest, bản dự thảo đã được Quốc hội Mỹ phê chuẩn có thể coi là “sự thể hiện một quan điểm vô trách nhiệm” đối với việc cung cấp ngân sách cho các nhu cầu quân sự của Mỹ.

Vấn đề được quan tâm ở đây là khoản viện trợ quân sự 300 triệu USD cho Ukraine chỉ là “1 góc nhỏ” trong khoản ngân sách quân sự 612 tỷ USD của Mỹ và cũng không đáng gì so với khoản 600 triệu USD mà bản dự thảo này xem xét hỗ trợ cho “phe đối lập ôn hòa” ở Syria. Tuy nhiên, đối với Kiev, đây lại là con số không nhỏ và Ukraine sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro nếu không có khoản “một góc nhỏ” này.

Thượng nghị sỹ Mitch Mcconnell, người đứng đầu phe Cộng hòa trong Quốc hội Mỹ đã chỉ trích mạnh mẽ Tổng thống Obama vì quyết định phủ quyết đối với bản dự thảo đã được cả hai viện phê chuẩn. Ông Mcconnell cũng bày tỏ tin tưởng rằng Quốc hội Mỹ sẽ vượt qua được sự phủ quyết của tổng thống với bản dự thảo ngân sách quân sự này. Theo Mcconnell, bản dự thảo đã nhận được phiếu ủng hộ của 73 thượng nghị sỹ và chỉ cần 67 trong số 73 phiếu đồng ý, lệnh phủ quyết của tổng thống sẽ không có hiệu lực.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, sự tin tưởng của ông Mcconnell là không có cơ sở vì chỉ có Quốc hội Mỹ mới đủ quyền để bác bỏ quyền phủ quyết của tổng thống với nghị quyết nào đó. Do đó, phe Cộng hòa sẽ phải xem xét lại dự thảo ngân sách của mình. Điều đó có nghĩa là điều khoản hỗ trợ quân sự cho Ukraine trong bản dự thảo này cũng có thể bị “nằm dưới lưỡi dao”, bất chấp việc Tổng thống và Thủ tướng Ukraine đã nhiều lần lên tiếng đề nghị Mỹ hỗ trợ quân sự.

Đánh giá về khả năng Thượng viện Mỹ có thể bác bỏ quyền phủ quyết đối với dự thảo ngân sách quân sự Mỹ năm 2016, Giáo sư kinh tế Vladimir Vasilev thuộc Viện Mỹ và Canada của Nga cho rằng khả năng này sẽ khó có thể trở thành hiện thực. Mặc dù có 73 thượng nghị sỹ bỏ phiếu ủng hộ dự thảo nhưng trong đó có đến 15 thượng nghị sỹ thuộc phe Dân chủ.

Các thượng nghị sỹ Dân chủ bỏ phiếu thông qua dự thảo là do khi đó vẫn chưa biết về khả năng Tổng thống Obama có bỏ phiếu phủ quyết hay không. Khi đã biết Tổng thống phủ quyết, họ có thể sẽ quay sang ủng hộ ông Obama.

Ngoài ra, Hạ viện Mỹ cũng sẽ khó thu thập đủ số phiếu để hủy bỏ sự phủ quyết của ông Obama. Điều đó có nghĩa là bản dự thảo này sẽ phải xem xét và xây dựng lại. Quan điểm của chính quyền ông Obama là không cung cấp vũ khí cho Ukraine nên vấn đề này có thể tiếp tục được xem xét trong quá trình thảo luận ngân sách.

Tổng thống Mỹ B.Obama và Tổng thống Ukraine P.Poroshenko

Mặc dù vậy, việc xem xét lại một dự thảo ngân sách lại là quá trình kỹ thuật không hề đơn giản. Cuộc khủng hoảng ngân sách của Mỹ sẽ kéo dài ít nhất 2 tháng nữa và thậm chí Mỹ còn có thể bị vỡ nợ (xét về mặt kỹ thuật). Khả năng Mỹ có vỡ nợ hay không sẽ trở nên rõ ràng vào cuối tháng 11, đầu tháng 12 tới.

Vấn đề Ukraine sẽ bị cho “ra rìa”

Theo Sergey Ermakov, người đứng đầu bộ phận các vấn đề an ninh khu vực thuộc Trung tâm nghiên cứu quốc phòng Nga, cạnh tranh giữa 2 phe Dân chủ và Cộng hòa đã khiến vấn đề Ukraine đã bị xếp vào hàng “thứ yếu” trong các vấn đề quan tâm của Mỹ.

Khi bầu cử Tổng thống Mỹ đang đến gần, vấn đề quan tâm nhất đối với người Mỹ là giải quyết cuộc xung đột giữa phe Dân chủ và phe Cộng hòa. Thủ lĩnh phe Cộng hòa đã thẳng thừng tuyên bố rằng việc ông Obama bỏ phiếu phủ quyết dự thảo ngân sách quân sự đã tạo ra rủi ro đối với an ninh quốc gia của Mỹ.

Đối với vấn đề cụ thể như cung cấp vũ khí cho Ukraine hay đóng cửa căn cứ ở Guatanamo, các bên có khả năng sẽ tìm ra được thỏa hiệp nào đó. Tuy nhiên, việc không muốn cung cấp vũ khí cho Ukraine không phải là nguyên nhân duy nhất khiến ông Obama phải bỏ phiếu phủ quyết với dự thảo ngân sách quân sự.

Hơn nữa, Ukraine cũng đã nhận được số lượng nhất định vũ khí từ Mỹ. Hiện các hệ thống radar của Mỹ đã được sử dụng ở Ukraine, cùng với đó là sự trợ giúp của các chuyên gia quân sự Mỹ. Sự hỗ trợ này sẽ tiếp tục được Mỹ thực hiện trong thời gian tiếp theo. Do đó, những tranh cãi về dự thảo ngân sách quân sự không liên quan nhiều đến hỗ trợ quân sự cho Ukraine mà chủ yếu là do mâu thuẫn giữa 2 phe trong Quốc hội trước thềm bầu cử Tổng thống Mỹ.

Xuất phát từ yếu tố này, dự thảo ngân sách quân sự hầu như chắc chắn phải xem xét lại và khi đó, điều khoản hỗ trợ quân sự cho Ukraine có thể sẽ bị cắt bỏ cho dù 300 triệu USD chỉ là khoản rất nhỏ so với ngân sách 612 tỷ USD. Mỹ hoàn toàn có đủ tiền và vũ khí để cung cấp cho Ukraine nhưng dường như Mỹ đã không còn quan tâm đến việc cung cấp vũ khí cho Ukraine để bị kéo vào cuộc xung đột dai dẳng này. Vấn đề chính ở đây là những toan tính về chính trị của ông Obama chứ không phải vì khoản tiền 300 triệu USD.

Quan tâm chính của ông Obama hiện là tình hình khu vực Trung Đông, nâng cao vị thế và tuy tín của Mỹ ở khu vực này nên vấn đề Ukraine chỉ là thứ yếu. Hơn nữa, tình hình Ukraine ngày càng trở nên phức tạp và có thể sẽ khiến phe Dân chủ rơi vào tình thế khó khăn trong cuộc chạy đua với phe Cộng hòa để giành ghế tổng thống. Bản thân ông Obama đã từng tuyên bố rằng việc cung cấp vũ khí cho Ukraine sẽ làm gia tăng bạo lực tại nước này và sẽ khiến mối quan hệ không tốt đẹp với Nga thời gian qua trở nên xấu hơn.

Chính vì vậy, phe Dân chủ sẽ phải tập trung nỗ lực để giải quyết các vấn đề đang gây nhức nhối trong dư luận xã hội Mỹ, kế đến là nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Mỹ ở Trung Đông khi “gấu Nga” ngày càng củng cố uy tín ở khu vực này. Do đó không hề khó hiểu khi vấn đề Ukraine chỉ là hàng “thứ yếu” trong các vấn đề cần quan tâm của Mỹ ở thời điểm khi bầu cử Tổng thống Mỹ đang đến gần.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ tờ “Expert – chuyên gia”, tờ báo chuyên đưa tin về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, thế giới, đặc biệt các tin tức liên quan tình hình các nước thuộc không gian hậu Xô Viết. Tờ báo được thành lập năm 1995. Và trang mạng svpressa của Nga.

Đức Dũng