Tờ The Guardian (Anh) cho rằng, sự tăng trưởng nhanh chóng của giới siêu giàu Việt Nam đồng nghĩa với việc những khu dân cư nhiều tỷ USD mọc lên quanh thủ đô Hà Nội, che chắn giới thượng lưu bằng cổng lớn tường cao và dịch vụ bảo vệ 24 giờ .

Theo The Guardian, khu phức hợp Ciputra International City, trị giá nhiều tỷ USD ở phía tây bắc Hà Nội, nằm trên khu đất rộng 300 ha, bao gồm những biệt thự sang trọng, trường học tư nhân, các câu lạc bộ và các cửa hàng rượu.

Những khu dân cư xa hoa này được bao quanh bởi những bức tường cao và dày, cổng bảo vệ chắc chắn. Đó là thiên đường hay “ốc đảo” cho người nước ngoài và những công dân siêu giàu của Việt Nam.

Bên trong cánh cổng và bức tường là những con đường rộng rãi, những chiếc xe siêu sang, những hàng cây cọ và những bức tượng khổng lồ của các vị thần Hy Lạp.

Ông Lam, 40 tuổi, một người đã sinh ra và lớn lên ở nơi đây, cho hay: "Trước đây, hầu hết mọi người đều nghèo. Bây giờ thì khác hẳn". Ông cho hay, khu vực này trước đây là những cánh đồng lúa, trồng hoa đào và quất.

Khu đô thị Ciputra ở quận Tây Hồ, Hà Nội.

Những cánh đồng đó từ lâu đã không còn nữa. Thay vào đó là những khu đô thị khác biệt hẳn với khu ông Lam sinh sống với những chiếc xe máy cũ, những quán trà đá vỉa hè và những chùm dây điện lơ lửng.

Ông Lam cho biết thêm, thi thoảng lắm ông mới bán được hàng cho những người sống trong khu đô thị. Ông nói: "Những người giàu có và người nước ngoài muốn đi đến những trung tâm mua sắm lớn. Chúng tôi ở gần họ, nhưng không có nhiều người mua sắm ở đây. Tôi kiếm đủ sống, vì vậy tôi không quan tâm đến điều đó lắm. Nhưng một số người thì quá giàu, còn một số người thì quá nghèo".

Phía bên kia thành phố, phía đông Hà Nội, khu đô thị Ecopark, trị giá 8 tỷ USD, đang được xây dựng và dự định sẽ hoàn thành vào năm 2020. Ecopark hứa hẹn sẽ là một khu vực sang trọng với một trường đại học tư, sân golf 18 lỗ cùng nhiều tiện nghi khác. Khu biệt thự  Palm Springs trong Ecopark, được đặt theo tên của một thành phố nghỉ dưỡng ở California nổi tiếng với những suối nước nóng, sân golf và các khách sạn 5 sao sang trọng, vừa mới được hoàn thành.

Bà Miên, 59 tuổi, một người bán trà đá cho biết: "Bên này toàn là người bình thường, còn bên kia, họ rất giàu. Ở đây chúng tôi chỉ đủ sống”.

Ở Hà Nội, mục tiêu chính của những dự án đô thị siêu sang là nhằm phục vụ cho tầng lớp siêu giàu với sự tiện lợi, không khí trong lành, tránh xa khói bụi ô nhiễm và ùn tắc giao thông của thành phố.

Vào giờ cao điểm, bên ngoài cổng khu đô thị Ciputra, giao thông tắc ngẽn, nhưng bên trong nơi được quảng bá là những ốc đảo bình yên giữa sự hối hả và nhộn nhịp của Hà Nội, bầu không khí hoàn toàn yên ả và tĩnh lặng. Âm thanh duy nhất của cuộc sống nơi đây là tiếng trẻ con chơi trong khuôn viên của những ngôi trường tư.

Khu đô thị Ecopark cũng được gắn với thông điệp là sự hòa hợp hoàn hảo giữa con người và thiên nhiên với nhiều khu vực mở nơi bạn và gia đình có thể đi dạo hoặc chỉ đơn giản là ngồi dưới bóng mát của cây xanh để tận hưởng một buổi picnic và thiên nhiên một cách tốt nhất.

Giao thông ùn tắc trên đường Hà Nội. Ảnh: Luong Thai Linh/EPA

Ngoài bể bơi và công viên, một cửa hàng niêm yết giá bán một chiếc đèn cây lên tới 1.200 bảng Anh (hơn 37 triệu đồng), nhiều hơn 10 lần so với mức lương tối thiểu hàng tháng của một công nhân tại Việt Nam.

Lisa Drummond, giáo sư đô thị học tại Đại học York ở Toronto, đã nghiên cứu về Hà Nội trong nhiều thập kỉ. Bà cho biết "vực thẳm đã bắt đầu mở ra" giữa người giàu và người nghèo thành phố này, và những khu như Ciputra hay Ecopark phản ánh và góp phần đào sâu thêm khoảng cách đó.

Bà Drummond nhận định: "Nhóm người này tách khỏi thành phố, ẩn sau những bức tường, có những cơ sở vật chất riêng trong một không gian đồng nhất về kinh tế”.

Danielle Labbé, giáo sư về quy hoạch đô thị tại Đại học Montreal, đã quan sát sự bùng nổ những "khu đô thị mới" tại Hà Nội trong nhiều năm qua. Bà ước tính có khoảng 35 dự án khu đô thị đã được hoàn thành ở Hà Nội và khoảng 200 dự án khác đang được triển khai.

Bà Labbé nói, mặc dù, không phải tất cả dự án đều lớn như Ciputra hay Ecopark, nhưng tất cả đều có chung thị trường mục tiêu chính là những cư dân giàu có nhất của Hà Nội.

Bà cho hay: “Những dự án này về cơ bản ngoài tầm với của đa số người dân. Trong khi đó, nhu cầu rất lớn về nhà ở đô thị tại Việt Nam lại chưa đáp ứng được".

Người đàn ông đang chỉ về hướng khu đô thị Ecopark đang được xây dựng.

Ở Việt Nam, trong 20 năm qua,  tỷ lệ người đói nghèo đã giảm từ gần 60% xuống còn khoảng 20%. Năm 2010, Ngân hàng Thế giới xếp Việt Nam vào nhóm nước có "thu nhập trung bình". Nhưng khi Việt Nam tự do hóa nền kinh tế thì số dân siêu giàu tăng vọt. Ước tính, số người siêu giàu, có tài sản trên 30 triệu USD, tăng hơn ba lần trong 10 năm qua.

Mặc dù khoảng cách giàu nghèo lớn nhất là giữa dân cư ở các vùng nông thôn nghèo và tầng lớp thượng lưu thành thị, nhưng sự cách biệt giàu nghèo lại được phản ánh rõ nhất chính trong các thành phố khi người giàu và người nghèo sống ngay gần nhau. Xe đạp đi bên cạnh Bentley, Mercedes và Range Rover; những bức tường tách biệt khu dân cư giàu sang với những ngôi làng, nông trang và những ngôi nhà nhỏ chỉ có một phòng, những quán trà đá và các xưởng cơ khí nhỏ.

Năm 2014, Gabriel Demombynes, nhà kinh tế cao cấp của Ngân hàng Thế giới cảnh báo: "Mối lo ngại về sự bất bình đẳng tăng cao khi người Việt ngày càng có xu hướng chuyển ra các thành phố, phơi bày rõ khoảng cách giàu nghèo".

Theo một khảo sát về nhận thức bất bình đẳng do Ngân hàng Thế giới và Viện Khoa học Lao động và Xã hội Việt Nam thực hiện, 8 trên 10 cư dân đô thị cho biết họ lo lắng về sự bất bình đẳng trong các tiêu chuẩn sống ở Việt Nam.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin The Guardian, một nhật báo lớn được phát hành hàng ngày ở Vương quốc Anh.

PHẠM KHÁNH (Lược dịch)