Các báo Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Công an TP.HCM... có lượng phát hành dao động ở mức 20 – 30 vạn bản/kỳ...

Trao đổi với Infonet về hiện trạng phát triển báo in, Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ TT&TT) Hoàng Hữu Lượng khẳng định: "Các tờ báo in đều phải đối mặt với câu chuyện sụt giảm số lượng phát hành. Tuy nhiên, vẫn chưa có tờ báo in nào phải "đóng cửa" vì quá khó khăn về kinh tế.

Có nhiều ý kiến từ chính giới làm báo cho rằng báo in hiện nay sống khá vất vả vì bị sụt giảm doanh thu. Vậy đã có tờ báo in nào phải "đóng cửa" hay chưa, thưa ông?

Ở Việt Nam hiện nay, có hơn 800 cơ quan với hơn 1.000 ấn phẩm báo in. Đúng là có sự suy giảm về số lượng phát hành báo in, nhưng số lượng cơ quan báo chí và ấn phẩm báo in vẫn đang tiếp tục gia tăng. Vẫn chưa có tờ báo in nào phải đóng cửa, rời khỏi thị trường. Hơn thế, vẫn có nhiều đơn vị, tổ chức đang tiếp tục xin ra ấn phẩm báo, tạp chí in mới hoặc ấn phẩm phụ. Việc cấp phép ấn phẩm phụ và cấp phép hoạt động cho cơ quan báo in đang tạm dừng để đợi quy hoạch báo chí quốc gia. Nhưng từ đầu năm đến nay, Cục Báo chí cũng đã cấp mới giấy phép cho một số trường đại học phát hành một số tạp chí mang tính nghiên cứu khoa học.

Ông có thể cho biết những cơ quan báo in nào đang đứng đầu bảng về số lượng phát hành?

Báo Nhân Dân đang ở Top đầu về số lượng phát hành lớn, cùng với một số cơ quan báo in khác như Tạp chí Cộng sản và một số tờ báo Đảng địa phương như Hà Nội Mới, Sài Gòn giải phóng. Các báo của các tổ chức, đoàn thể như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Công an TP.HCM... cũng đang dao động ở mức 20 – 30 vạn bản/kỳ phát hành, tùy theo thông tin hàng ngày, hàng tuần. Song nhìn chung, số lượng phát hành của các báo đều đang có xu hướng tiếp tục giảm.

Với tình hình khó khăn chung của nền kinh tế, cả 2 nguồn thu chính của báo in là quảng cáo và phát hành đều sụt giảm.

Trong bối cảnh khó khăn chung về kinh tế, không tránh khỏi những tác động tiêu cực đến hoạt động của báo chí nói chung, trong đó có báo in. Ở góc nhìn của một nhà quản lý, ông nhận định thế nào về hiện trạng này?

Với tình hình khó khăn chung của nền kinh tế, cả 2 nguồn thu chính của báo in là quảng cáo và phát hành đều sụt giảm. Đa số báo vẫn hoạt động nghiêm túc. Nhưng tình hình kinh tế xã hội hiện nay cũng có ít nhiều tác động không tốt vào đời sống báo chí.

Đã có không ít trường hợp cạnh tranh không lành mạnh giữa các nhà sản xuất, dùng báo chí để đưa ra thông tin không tốt về sản phẩm của nhau. Báo chí có khi vô tình, cũng có khi hữu ý tiếp tay cho việc đó.

Mặt khác, trên báo chí nói chung và báo in nói riêng hiện có rất nhiều sản phẩm được quảng cáo với chất lượng không đúng thực tế. Các nhà sản xuất sẵn sàng chi khoản tiền lớn để đăng bài quảng cáo. Và báo chí vì khoản tiền đó mà bỏ qua những khâu thẩm định của cơ quan chức năng về chất lượng sản phẩm.

Bên cạnh áp lực về cơm áo gạo tiền, các báo in còn đang phải chịu áp lực cạnh tranh thông tin quyết liệt bởi hệ thống thông tin trên mạng như các trang thông tin điện tử tổng hợp, trang tin cá nhân... Vậy, các báo in cần phải làm gì để có thể phát triển bền vững?

Hệ thống thông tin trên mạng như mạng xã hội, diễn đàn, trang thông tin điện tử tổng hợp... hiện nay thu hút số lượng lớn người đọc, song thông tin hay bị nhiễu, độ chính xác không cao như thông tin trên báo. Rất nhiều độc giả muốn tìm đọc những thông tin chuẩn xác, nghiêm túc đã quay lại tìm thông tin trên báo in.

Rất nhiều độc giả muốn tìm đọc những thông tin chuẩn xác, nghiêm túc đã quay lại tìm thông tin trên báo in.

Theo tôi, theo xu thế chung của thế giới, giải pháp để phát triển bền vững báo in là phải thông tin chuẩn xác, không chạy theo hướng chỉ đăng những thông tin phản ánh tiêu cực xã hội mà phản ánh những thông tin tích cực, đặc biệt là những kiến nghị giải pháp để phát triển kinh tế - xã hội...

Các báo nên bám sát tôn chỉ, mục đích của mình để cung cấp những thông tin mà người đọc cần. Chẳng hạn, Thời báo Kinh tế thì chuyên cung cấp thông tin về kinh tế, thị trường trong nước và thế giới, giúp cho các nhà đầu tư, nhà sản xuất có lựa chọn, giúp người tiêu dùng có cách lựa chọn sản phẩm. Còn Báo Phụ nữ tiến tới đưa thông tin tích cực trong bối cảnh hiện nay làm sao xây dựng gia đình tốt, nuôi dạy con cái tốt...

Cơ quan quản lý Nhà nước như Bộ TT&TT đã và đang có sự trợ giúp gì đối với sự phát triển báo in?

Bộ TT&TT, Cục Báo chí đã kiến nghị một số chính sách hỗ trợ các cơ quan báo chí nói chung, báo in nói riêng, và đã được chấp thuận. Đáng chú ý là việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho báo chí. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng đã có cơ chế đặt hàng báo in cho vùng sâu vùng xa, vùng dân tộc thiểu số.

Xin cảm ơn ông!

 

Ý kiến người trong cuộc về báo chí hiện nay

Ông Nguyễn Minh Đức, Tổng Biên tập Báo Kinh tế & Đô thị

Hiện tại, tòa soạn Báo Kinh tế & Đô thị có 3 ấn phẩm báo in gồm: Kinh tế Đô thị hàng ngày, Chuyên đề nội thất (1 tháng 2 kỳ), chuyên đề Đô thị cuộc sống (1 tháng 2 kỳ). Thực sự thì sự phát triển của CNTT, báo điện tử và mạng xã hội đang là thách thức rất lớn đối với các ấn phẩm báo in.

Ấn phẩm báo in của Báo Kinh tế & Đô thị có cơ chế phát hành và đối tượng bạn đọc khá tốt, đó là thông qua hệ thống chính quyền. Số lượng phát hành các ấn phẩm báo in qua các sạp báo có sụt giảm nhưng không lớn. Nguồn thu của báo in từ dịch vụ quảng cáo tuyên truyền và phát hành về cơ bản vẫn duy trì được hoạt động.

Cũng như các báo khác, Báo Kinh tế & Đô thị cũng phải đa dạng hóa nguồn thu mới có thể đảm bảo được sự phát triển. Ngoài hoạt động phát hành, chúng tôi còn triển khai nhiều hoạt động khác như quảng cáo tuyên truyền, tổ chức sự kiện, hợp tác với các tổ chức doanh nghiệp để làm các chương trình truyền thông...

Theo định hướng phát triển trong thời gian tới, chúng tôi sẽ duy trì báo in khi bạn đọc vẫn còn có nhu cầu. Song xu hướng trọng tâm phát triển vẫn sẽ tập trung cho báo điện tử.

Ông Mai Phan Lợi, Trưởng đại diện Báo Pháp luật TP.HCM tại Hà Nội

Tất cả các báo in hiện nay đều không loại trừ chuyện bị giảm số lượng phát hành. Nhưng số lượng phát hành giảm mạnh nhất là ở các báo chỉ đăng tải những tin tức chính trị xã hội thuần túy, những thông tin mà người ta có thể tìm thấy ở bất kỳ tờ báo điện tử nào, thậm chí trên mạng xã hội, ví dụ như tin cháy nổ, bắt bớ, thiên tai...

Trong số các báo in còn giữ được số lượng phát hành khá tốt hiện nay, tôi thấy một điều là những tờ báo có tính chuyên sâu thì sức ảnh hưởng của họ không hề giảm. Sức ảnh hưởng của một tờ báo in thể hiện ở tác động xã hội mà tờ báo đó lan tỏa ra xung quanh thông qua sự xuất hiện của các cây bút, các bài phân tích chuyên sâu, thể hiện được sự đeo bám vấn đề của ban biên tập, sự giỏi giang thông minh của các tác giả, phóng viên. Hiện nay, các doanh nghiệp, đơn vị quảng cáo cũng đã tính đến yếu tố này, và thường mua quảng cáo ở những tờ có uy tín và sức ảnh hưởng, chứ không mua quảng cáo ở những tờ có lượng phát hành lớn. Có những ấn phẩm phụ, hoặc những tờ báo theo xu hướng lá cải có lượng phát hành rất lớn, nhưng lượng quảng cáo vẫn rất thấp mặc dù cũng có chính sách khuyến khích để bán quảng cáo.

Quay lại với Báo Pháp luật TP.HCM của chúng tôi, cũng bị giảm số lượng phát hành nhưng mức độ giảm ít hơn nhiều so với các báo khác. Báo Pháp luật TP.HCM có đặc thù là tên báo đã chứa một mảnh đất riêng. Trên thực tế, bạn đọc mong chờ ở báo in Pháp luật TP.HCM những chuyên đề mang tính pháp lý có thể tạo cho người đọc một cẩm nang trong hoạt động chuyên môn hay giải đáp các vấn đề thắc mắc, hoặc giúp làm sáng tỏ một vấn đề thời sự rất nhiều báo nêu nhưng không đầy đủ, rõ ràng.

Đây là định hướng ngay từ đầu trong gần 30 năm tồn tại, phát triển của Báo Pháp luật TP.HCM. Cũng có một thời gian, từ khi chuyển lên nhật báo thì chúng tôi cũng có mải mê đuổi và đua chen vào thị trường thông tin chính trị xã hội. Nay thấy rõ rằng hướng đi này thất bại, cần phải trở về với sở trường và bạn đọc truyền thống, phải giữ những bạn đọc trung thành, chung thủy.

Hiện tại, Báo in Pháp luật TP.HCM vẫn cân đối thu chi tốt. Trước kia, số lượng phát hành nhiều thì chúng tôi có lãi nhiều, giờ thì vẫn có lãi nhưng lãi ít. Phát hành báo in vẫn là nguồn thu chính để lãnh đạo, cán bộ, nhân viên Báo Pháp luật TP.HCM có mức thu nhập trung bình khá trong làng báo.

Ông Hồng Thanh Quang, Tổng Biên tập Báo Đại đoàn kết

Báo Đại đoàn kết hiện có 3 ấn phẩm báo in, gồm: tờ Đại đoàn kết hàng ngày, tờ bán nguyệt san Tinh hoa Việt và tờ Dân tộc miền núi. Tiêu chí phát triển của chúng tôi là đặt chất lượng lên hàng đầu. Với cách làm uy tín, mạnh dạn ra các ấn phẩm kết hợp, hiện chúng tôi vẫn duy trì đủ nguồn thu từ báo giấy, thậm chí nguồn thu hiện nay còn có cải thiện hơn trước.

Ông Đỗ Văn Dũng, Phó Tổng Biên tập Báo Tuổi Trẻ

Báo Tuổi Trẻ trước đây từng có những lúc đạt số lượng phát hành lên tới 450.000 bản/ngày, nay chỉ còn khoảng 300.000 bản/ngày, xu hướng vẫn đang tiếp tục giảm. Tuy nhiên, hiện tại, nguồn thu từ báo in vẫn là nguồn thu lớn nhất của tòa soạn Báo Tuổi Trẻ. Dù có sự suy giảm nhưng so với nhiều bạn đồng nghiệp thì lượng phát hành của Báo Tuổi Trẻ vẫn rất tốt.

Cũng như nhiều tờ báo in khác, chúng tôi đứng trước thách thức rất lớn, phải đối mặt với nhiều khó khăn, áp lực như phải tìm cách bán được báo, thu hút được quảng cáo, và phải chịu áp lực thông tin từ báo điện tử và các trang mạng xã hội.

Phương châm của Báo Tuổi Trẻ là phải thoát ra khỏi thách thức, khó khăn bằng cách cung cấp thông tin chất lượng tốt nhất cho người đọc. Trong chợ thông tin, nhu cầu người đọc rất lớn, và người đọc sẽ tìm đến những nơi cung cấp sản phẩm chất lượng cao.

Thực ra, về câu chuyện làm thế nào để tờ báo in có thể phát triển bền vững, chúng tôi cũng đã bàn thảo rất nhiều. Chúng tôi xác định rằng phải xây dựng tờ báo in có chất lượng thông tin ngày càng tốt hơn, tạo được sự khác biệt của tờ báo in với các tờ báo mạng. Cần phải làm thế nào để người đọc cảm thấy không phí khi bỏ tiền mua một tờ báo vào buổi sáng vì họ được tiếp nhận những thông tin khác hơn, sâu hơn so với thông tin đọc được trên mạng. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đã nghiêm túc nghiên cứu, cải tiến thêm hệ thống phát hành, nghiên cứu về những người đọc bỏ tiền ra mua tờ báo của mình, từ đó làm cho chất lượng thông tin ngày càng đáp ứng cao hơn nhu cầu của người đọc.

Với định hướng phấn đấu cung cấp thông tin chất lượng tốt nhất, ở Báo Tuổi Trẻ, nhà báo phải có bản lĩnh chính trị, nghề nghiệp, tác nghiệp một  cách chuyên nghiệp. Đặc biệt là không biến thành nhà báo salon, phải đi thực tế, nắm thông tin từ nhiều nguồn chứ không nghe một chiều; dẫn nguồn tin đầy đủ, đảm bảo sự trung thực của thông tin.

 

 

 

 

 



Xuân Bách