Virus HSV (Herpes Simplex Virus) gây nên bệnh Herpes đã trở thành một căn bệnh ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe cộng đồng.

Khi bị nhiễm HSV, virus này sẽ "trốn" vào nằm im tại các hạch thần kinh cảm giác dưới da và sẽ ở đó suốt cả đời người bệnh. Khi cơ thể mệt mỏi, giảm sức đề kháng, bị stress thì chúng sẽ trở nên hoạt tính và từ trong hạch thần kinh đi ra ngoài da - niêm mạc gây bệnh.

Ảnh minh họa: Internet

Biểu hiện của bệnh herpes

Khi người bệnh bị nhiễm HSV lần đầu thường có biểu hiện điển hình là xuất hiện các đám mụn nước trên nền da màu đỏ. Các mụn nước này lõm ở giữa, có thể bội nhiễm hóa mủ. Sau đó mụn nước bị dập vỡ để lại vết trợt, có khi thành vết loét sâu, một số đóng vảy tiết hoặc rỉ dịch. Thương tổn có thể ở trên da hoặc niêm mạc vùng miệng.

Bệnh diễn biến nặng sau khoảng 3-4 ngày rồi đỡ dần trong vài ngày sau đó. Các thương tổn lành sẹo trong khoảng 2-4 tuần. Có thể thấy tại chỗ bị thâm hoặc trắng, đôi khi để lại sẹo. Tuy nhiên, đa số bệnh nhân không có biểu hiện bệnh điển hình như vậy mà chỉ thấy đám da màu đỏ, vết trợt da, nứt da và nhiều khi không có biểu hiện gì nhưng virut vẫn bài xuất ra và lây cho người khác khi tiếp xúc.

Khoảng 1/3 số người bệnh bị tái phát, một nửa số họ bị tái phát ít nhất 2 lần/năm. Các yếu tố hay làm cho bệnh tái phát bao gồm: da - niêm mạc bị kích thích như bị chiếu tia tử ngoại, khi có kinh, bị sốt, cảm lạnh, giảm sức đề kháng. Khi bệnh tái phát, có thể xuất hiện một số triệu chứng báo trước như khó chịu, ngứa, cảm giác bỏng rát.

HSV xâm nhập qua niêm mạc miệng, đôi khi qua da bị tổn thương. Da bình thường có lớp sừng và màng lipid bảo vệ có tác dụng chống lại sự xâm nhập của HSV. Niêm mạc miệng thường bị trong lần đầu với biểu hiện mụn nước bị dập vỡ nhanh để lại vết trợt. Viêm lợi gây đau, phù, lợi màu tím, tiết nhiều nước bọt. Đôi khi kết mạc và giác mạc cũng bị tổn thương do lây nhiễm từ các thương tổn ở miệng. Hậu quả đôi khi rất nguy hại do các vết loét làm tổn thương giác mạc, gây sẹo và giảm thị lực của người bệnh. Hạch lân cận vùng dưới cằm sưng.

Các biến chứng thường gặp

Các biểu hiện toàn thân và biến chứng thường gặp trong giai đoạn sơ phát hơn là trong giai đoạn tái phát:

- Cứng gáy, đau đầu, sợ ánh sáng là biểu hiện của viêm màng não do HSV.

- Sốt, mệt mỏi, nhược cơ, đau cơ.

- Rối loạn chức năng hệ thần kinh tự động.

- Biến chứng gây liệt mặt.

- Viêm não - màng não, viêm giác mạc, hồng ban đa dạng, eczema herpeticum do nhiễm HSV trên những người bị eczema, viêm phổi, viêm dạ dày, thực quản, viêm màng bồ đào, viêm võng mạc...

- Viêm nướu răng - miệng cấp tính, thường xảy ra ở trẻ em từ 1-5 tuổi.

- Nhiễm herpes dạng chàm: Thường gặp ở những bệnh nhân đã có các bệnh ngoài da trước đó như: Viêm da thể tạng, bệnh darier, pemphigus, viêm da mãn tính.

- Phát ban dạng thủy đậu: Là dạng nhiễm virus herpes ngoài da nhưng lan rộng và có dạng chốc lở. Khởi phát đột ngột các triệu chứng: Sốt, ớn lạnh, khó chịu và những chùm mụn nước xuất hiện ở những vùng da bất thường. Các sang thương hình thành trong 7-10 ngày, lan rộng và kết nối nhau thành những mảng loét trượt rộng hơn. Sau đó bị bội nhiễm vi trùng Staphylococcus hay Streptococcus.

- Viêm giác mạc - kết mạc mắt: Với các triệu chứng: Đau, xốn, chảy nước mắt và nhạy cảm với ánh sáng. Nếu không sớm điều trị, có thể dẫn đến mù lòa vì gây ra những vết loét ở giác mạc, kết mạc. Cần phải khám ngay với bác sĩ nhãn khoa nếu nghi ngờ nhiễm herpes ở mắt.

- Viêm não - màng não dạng herpes cấp tính: Là biến chứng thường gây tử vong nếu không điều trị kịp thời.

- Nhiễm herpes qua đường tiêm chích: Là 1 nguy cơ nghề nghiệp của các bác sĩ, nha sĩ, y tá khi tiếp xúc với các bệnh nhân bị nhiễm herpes. Biểu hiện là các triệu chứng nhiễm virus herpes ở ngón tay. Cần lưu ý phân biệt với những chẩn đoán nhiễm trùng quanh móng (chín mé) ở những đối tượng này.

- Hồng ban đa dạng: Là tình trạng phát ban đối xứng, thường ở tay, chân và sang thương xuất hiện ở nhiều dạng (dát, sẩn, mảng…) chứ không chỉ mụn nước. Bệnh có thể tái phát thành từng đợt và kéo dài trong 2-3 tuần.

Cách phòng chống lây nhiễm

Herpes rất dễ lây nhiễm qua đường tiếp xúc trực tiếp khi vẫn còn các sang thương, vì vậy cần lưu ý những điều sau:

Tránh hôn nhau và tiếp xúc trực tiếp với người bệnh.

Tránh dùng chung đồ dùng như bàn chải, cốc nước, khăn tắm, đồ trang điểm như son, phấn, dầu dưỡng môi và mặt hàng khác có thể lây virus.

Giữ tay sạch sẽ. Rửa tay trước khi chạm vào một người khác khi có Herpes.

Hãy cẩn thận khi chạm vào các bộ phận khác của cơ thể tránh lây nhiễm

Đôi mắt và vùng sinh dục có thể đặc biệt dễ bị lây lan của virus.

Tránh gây nên. Nếu có thể cố gắng tránh hoặc ngăn chặn các điều kiện gây nên căng thẳng của cơ thể, chẳng hạn như nhận được một cảm lạnh hoặc cúm, không ngủ đủ giấc, hoặc ở trong mặt trời cho thời gian dài mà không áp dụng chống nắng.

Sử dụng chống nắng. Áp dụng chống nắng lên môi và khuôn mặt trước khi phơi nhiễm kéo dài với mặt trời, cả hai trong mùa đông và mùa hè để giúp ngăn chặn vết loét lạnh.

 


Lam Lê ( sưu tầm)