Sau sự việc 3 sinh viên trường Đại học Ngoại thương bị lũ cuốn trôi khi tham gia Chiến dịch tình nguyện “Mùa hè xanh” tại Quảng Ninh, nhiều ý kiến cho rằng nhiều hoạt động tình nguyện không phù hợp với sinh viên, thiên về hình thức.

Để làm rõ hơn vấn đề này, phóng viên Infonet đã có cuộc trao đổi với Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam Nguyễn Phi Long.

Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam Nguyễn Phi Long

Với tư cách là người đại diện Trung ương Đoàn, ông có thể chia sẻ chung về chiến dịch thanh niên tình nguyện hè năm 2016 và những kết quả triển khai chiến dịch đến thời điểm này?

Ông Nguyễn Phi Long: Đây là năm thứ 3 Trung ương Đoàn chỉ đạo tổ chức chiến dịch với hình thức 01 chương trình và 04 chiến dịch cho từng khối đối tượng, bao gồm hương trình “Tiếp sức mùa thi” và các Chiến dịch tình nguyện: Mùa hè xanh, Hoa phượng đỏ, Kỳ nghỉ hồng, Hành quân xanh.

Chiến dịch hè năm nay chú trọng tổ chức các hoạt động tình nguyện tại chỗ, thu hút đông đảo đoàn viên, thanh niên và các lực lượng xã hội cùng tham gia; gắn với nhu cầu từng địa phương, đơn vị. Trong đó, tập trung tổ chức các hoạt động mang tính chuyên sâu theo lĩnh vực, chuyên môn, thế mạnh; nâng cao chất lượng các mô hình, hoạt động, công trình thanh niên tham gia xây dựng nông thôn mới, văn minh đô thị, giữ gìn trật tự an toàn giao thông.

Bên cạnh đó, chiến dịch năm nay lựa chọn các địa bàn trọng tâm tại 111 thôn đặc biệt khó khăn thuộc 12 tỉnh theo Quyết định số 601/QĐ-UBDT ngày 29/10/2015 của Ủy ban Dân tộc; 431 xã, phường biên giới (thuộc 103 huyện, thị xã, thành phố/25 tỉnh); tại các tỉnh bị xâm nhập mặn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, các tỉnh bị hạn hán Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và tại các đảo tiền tiêu của Tổ quốc.

Tính đến hết ngày 01/7/2016, theo báo cáo của các tỉnh, thành đoàn, đoàn trực thuộc, trong cả nước đã có 3.854 đội hình với 173.350 thanh niên tình nguyện tham gia hoạt động tình nguyện. Trong đó, chỉ tính riêng chương trình “Tiếp sức mùa thi”, thành lập được 1.984 đội hình thanh niên tình nguyện "Tiếp sức mùa thi" với 74.499 tình nguyện viên tham gia; hỗ trợ 15.000 áo thun, 15.000 mũ, 710 dù che cho tình nguyện viên; 30.000 cẩm nang tư vấn, 8.000 thùng nước uống; cung cấp 72.223 suất ăn giá rẻ, miễn phí; giới thiệu 76.365 nhà trọ giá rẻ, miễn phí; tặng 72.072 cẩm nang, bản đồ, 30.094 vé xe buýt miễn phí và 4,1 tỷ đồng cho thí sinh và người nhà thí sinh.

Sau sự việc 3 nữ sinh trường ĐH Ngoại thương bị lũ cuốn trôi khi tham gia Chiến dịch tình nguyện “Mùa hè xanh” do Đoàn trường tổ chức tại Quảng Ninh, TW Đoàn TNCS HCM có chấn chỉnh gì không về hoạt động tình nguyện của thanh niên trên cả nước?

Ông Nguyễn Phi Long: Khi xảy ra sự việc, Trung ương Đoàn đã chỉ đạo tỉnh đoàn Quảng Ninh phối hợp với các cơ quan chức năng tại địa phương thực hiện công tác cứu hộ, tìm kiếm cứu nạn; chỉ đạo các thành đoàn Hà Nội, Hải Dương, Nghệ An phối hợp tổ chức đưa thi thể các em về địa phương, thực hiện tang lễ và hỗ trợ gia đình sinh viên bị nạn. 

Đồng thời, Trung ương Đoàn đã chỉ đạo các tỉnh, thành đoàn, đoàn trực thuộc rà soát, nắm rõ thông tin về các đội hình thanh niên tình nguyện đang hoạt động tại địa phương; báo cáo cấp uỷ, chỉnh quyền về các hoạt động tình nguyện; giữ mối liên hệ chặt chẽ với các đội thanh niên tình nguyện và quát triệt tình nguyện viên chấp hành kỷ luật, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các đội hình tình nguyện trong đó đặc biệt tập trung: an toàn giao thông khi đi lại, không sinh hoạt ở các địa điểm nguy hiểm: gần sông, suối, ao, hồ, vách núi… và trong điều kiện thời tiết xấu (mưa giông, lũ quét...).

Xin ông làm rõ việc trước khi tham gia các hoạt động tình nguyện, có quy định nào bắt buộc các em phải trải qua những buổi tập huấn trong đó, có kỹ năng sinh tồn, kỹ năng an toàn, kỹ năng ứng phó với sự cố hay không? 

Ông Nguyễn Phi Long: Khi tham gia các hoạt động tình nguyện, đặc biệt trong chiến dịch tình nguyện Hè, bên cạnh việc tổ chức xét chọn để lựa chọn thanh niên, sinh viên có sức khoẻ, tinh thần trách nhiệm, khả năng làm việc nhóm và những kỹ năng phù hợp cho từng hoạt động tình nguyện, thì việc tổ chức tập huấn cho thanh niên tình nguyện về các kiến thức, kỹ năng cần thiết: kỹ năng khác như kỹ năng sơ cấp cứu, ứng xử, kiến thức về văn hoá, phong tục tập quán tại địa phương, những quy định chung trong quá trình tham gia tình nguyện là yêu cầu bắt buộc... 

Là cơ quan chỉ đạo chiến dịch thanh niên tình nguyện hè nói chung và chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh nói riêng, TW Đoàn đánh giá như thế nào khi có một số ý kiến cho rằng còn những hoạt động đang mang tính chân tay, chưa phát huy được kiến thức chuyên môn của sinh viên; một số sinh viên có thái độ hoặc động cơ chưa tích cực khi tham gia hoạt động?

Ông Nguyễn Phi Long: Phong trào thanh niên tình nguyện xuất phát từ chiến dịch Ánh sáng văn hoá hè của các bạn sinh viên TP HCM từ năm 1994, sau đó nhận thấy hiệu quả và xác định tình nguyện là nhu cầu được cống hiến của thanh niên, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn đã phát động phong trào này ở quy mô toàn quốc vào năm 2000 và tới nay đã bước sang năm thứ 17. 

Chúng tôi xác định tình nguyện là môi trường để các bạn thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành. Lao động tình nguyện dù ở cách thức nào cũng đáng quý, đáng trân trọng, đó là nơi để các bạn trẻ trải nghiệm, hiểu biết thêm về những khó khăn của nhân dân và đất nước, để biết chia sẻ, biết yêu thương nhiều hơn.

Phong trào thanh niên tình nguyện hiện nay kế thừa sức sống của phong trào “Ba sẵn sàng”, “5 xung phong”, có sức hút và lan tỏa lớn trong thanh niên thời đại mới. Trước đây, các phong trào thanh niên gắn với hoàn cảnh lịch sử có tính giai đoạn nhất định, còn các phong trào hiện nay diễn ra trong thời gian dài do đó tạo ra được cao trào là khó. Do đó, phong trào thanh niên tình nguyện cần đi vào chiều sâu theo từng chủ đề, đối tượng, địa bàn, nhu cầu thực tế của cuộc sống. Các hoạt động tình nguyện không đặt cao giá trị kinh tế, mà phải lấy mục tiêu giáo dục, hoàn thiện nhân cách cho thanh niên là mục tiêu hàng đầu. Hoạt động tình nguyện xuất phát từ nhu cầu vốn có của người trẻ, nhiệt huyết, xung kích, dám dấn thân, phong trào thanh niên tình nguyện phát triển được đến ngày hôm nay chính là do các bạn trẻ vun đắp, họ vừa là người tham gia, vừa là người thiết kế phong trào. Nếu phong trào tình nguyện không đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng của thanh niên thì chắc chắn sẽ không thể phát triển trong suốt 17 năm qua.

Vậy định hướng của Đoàn trong thời gian sắp tới cho các hoạt động tình nguyện?

Ông Nguyễn Phi Long: Tổ chức Đoàn, Hội sẽ tiếp tục khuyến khích, phát huy các hoạt động tình nguyện tại chỗ, thu hút đông đảo đoàn viên, thanh niên và các lực lượng xã hội cùng tham gia; gắn với nhu cầu từng địa phương, đơn vị và phát huy được năng lực của thanh niên.

Đồng thời tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động tình nguyện theo các đợt cao điểm: Xuân tình nguyện, Tình nguyện mùa đông, Chiến dịch thanh niên tình nguyện Hè... theo hướng tổ chức các hoạt động mang tính chuyên sâu theo lĩnh vực, chuyên môn, thế mạnh của thanh niên.

Bên cạnh đó, Đoàn, Hội sẽ phát huy vai trò nòng cốt trong việc định hướng, kết nối, hỗ trợ các câu lạc bộ, đội, nhóm tình nguyện tự phát để đảm bảo tổ chức hoạt động tình nguyện hiệu quả, thiết thực nhất. Phối hợp với các tổ chức tình nguyện quốc tế hợp pháp tổ chức các hoạt động giao lưu tình nguyện dành cho thanh niên quốc tế tại Việt Nam, tổ chức các đội hình tình nguyện tại các nước láng giềng, tập trung tại Lào và Campuchia.

Xin cảm ơn ông!

N. Huyền (thực hiện)