Trước thông tin 2 dự án BOT Nghi Sơn - Cầu Giát và Hà Nội - Bắc Giang bị Thanh tra Bộ KH&ĐT phát hiện khai khống tổng mức đầu tư với mục đích kéo dài thời gian thu phí hoàn vốn, Bộ Giao thông Vận tải vừa lên tiếng khẳng định không có chuyện này.

Theo Bộ Giao thông Vận tải (GTVT), với một số dự án BOT mà Bộ KH&ĐT tiến hành thanh tra, ngay sau khi có dự thảo và kết luận thanh tra, Bộ GTVT đã có văn bản giải trình và báo cáo Thủ tướng Chính phủ nhằm làm rõ cách xác định tổng mức đầu tư cũng như xác định giá trị quyết toán để điều chỉnh thời gian hoàn vốn dự án.

Theo Bộ GTVT, công tác lập báo cáo nghiên cứu khả thi, tổng mức đầu tư các dự án BOT được lập bởi các đơn vị tư vấn hàng đầu, có năng lực như TEDI, TEDIS, Tư vấn Trường Sơn.

Hơn nữa, tổng mức đầu tư được duyệt chỉ mới là giá trị đàm phán, xác định thời gian hoàn vốn ban đầu với nhà đầu tư; quá trình thực hiện đầu tư, nhằm chuẩn xác giá trị thực tế thực hiện dự án, công tác thẩm tra dự toán được giao cho các đơn vị có năng lực kinh nghiệm như Viện Kinh tế - Bộ Xây dựng thực hiện.

Bộ GTVT cũng đã tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, quản lý chặt chẽ giá thành, chất lượng tiến độ, đã thành lập các tổ thường xuyên rà soát trình tự thủ tục, dự toán các dự án BOT và đã có các văn bản chỉ đạo các cơ quan liên quan thực hiện kết luận của các tổ rà soát.

"Theo quy định tại tất cả các hợp đồng BOT đã ký kết, giá trị quyết toán cuối cùng được cấp có thẩm quyền chấp thuận mới là giá trị để cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư ký kết hợp đồng điều chỉnh nhằm xác định thời gian hoàn vốn cho dự án", Bộ GTVT khẳng định.

Dự án BOT Nghi Sơn - Cầu Giát được cho là đã khai khống tổng mức đầu tư để tăng thời gian thu phí hoàn vốn. (Ảnh:VnEconomy)

Về kết luận xác định kinh phí đầu tư một số hạng mục trong tổng mức đầu tư chưa chính xác gây thiệt hại cho ngân sách, Bộ Giao thông vận tải cho biết, theo quy định của Chính phủ: "Tổng mức đầu tư là chi phí dự tính của dự án, tổng mức đầu tư là cơ sở để chủ đầu tư lập kế hoạch và quản lý vốn khi thực hiện đầu tư xây dựng công trình".

Do đó, trong bước lập dự án đầu tư, không thể tính toán chính xác chi phí thực tế đầu tư xây dựng công trình và tại Thông tư số 04/2010/TT-BXD ngày 26/5/2010 của Bộ Xây dựng còn cho phép tính tổng mức đầu tư dựa trên suất vốn đầu tư xây dựng công trình.

Do vậy, giá trị tổng mức đầu tư (bao gồm cả lãi vay) không phản ánh đúng chi phí thực tế thực hiện công trình nên trong hợp đồng BOT, Bộ GTVT và nhóm công tác liên ngành (gồm có Bộ KH&ĐT, Bộ Tài chính, địa phương liên quan) đã quy định sử dụng giá trị quyết toán được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận là giá trị cuối cùng để xác định thời gian hoàn vốn cho dự án.

"Tổng mức đầu tư chỉ là căn cứ ban đầu để dự tính thời gian hoàn vốn; phục vụ đàm phán lựa chọn nhà đầu tư. Thời gian thu phí chính thức được quyết định theo giá trị quyết toán công trình nên phần kinh phí chênh lệch giữa tổng mức đầu tư và chi phí thực tế đầu tư không phải là thất thoát hoặc lãng phí và càng không thể khai khống tổng mức đầu tư để kéo dài thời gian thu phí. Trong quá trình Kiểm toán nhà nước tiến hành kiểm toán một số dự án BOT cũng đã ghi nhận nội dung này và không kết luận thất thoát hay gây thiệt hại cho ngân sách", Bộ GTVT khẳng định.

Ngày 28/4/2014, Bộ GTVT đã có văn bản số 4771/BGTVT-TC chủ động đề nghị Kiểm toán Nhà nước hỗ trợ kiểm toán các dự án BOT để kịp thời chấn chỉnh các tồn tại ngay trong quá trình thi công, tuân thủ các quy định về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản, phòng ngừa, ngăn chặn những sai sót, gây thiệt hại cho Nhà nước trong quá trình thi công công trình và đến nay có 4 dự án đã có Thông báo kết luận kiểm toán.

“Một số tồn tại trong quá trình triển khai thực hiện dự án được Cơ quan Thanh tra kết luận, Bộ GTVT đã chỉ đạo các cơ quan liên quan nghiêm túc tiếp thu, thực hiện. Đồng thời, Bộ GTVT đã có văn bản số 12028/BGTVT-ĐTCT ngày 8/9/2015 báo cáo Thủ tướng Chính phủ về các phản ánh trên phương tiện thông tin đại chúng đối với một số nội dung kết luận của Thanh tra Bộ KH&ĐT”, Bộ Giao thông vận tải khẳng định.

Theo thông tin trên một số báo, kết luận thanh tra của Thanh tra Bộ KH&ĐT chỉ ra hai dự án dự án BOT Nghi Sơn - Cầu Giát và BOT Hà Nội - Bắc Giang đều khai khống tổng mức đầu tư, với mục đích kéo dài thời gian thu phí hoàn vốn.

Đáng chú ý, kết luận thanh tra trên được đưa ra chỉ sau ít ngày Tổng công ty Đầu tư phát triển Đường cao tốc Việt Nam (VEC) kiến nghị Bộ Giao thông Vận tải được phép tăng thời gian thu phí lên 42,5 năm để hoàn vốn đối với 5 dự án cao tốc đầu tư theo hình thức BOT, trong đó có dự án Nội Bài - Lào Cai và Đà Nẵng - Quảng Ngãi.

Tuấn Minh