Trước câu hỏi đi thẳng vào bất cập của ngành điện, người đứng đầu ngành công thương trả lời có phần “lòng vòng”, không “trúng” vào vấn đề khiến Chủ tịch Quốc hội phải nhắc nhở và ĐBQH chất vấn lại.

Mở đầu phiên chất vấn và trả lời chất vấn trưởng ngành Công Thương chiều 11/6, ĐB Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận) đặt câu hỏi liên quan tới giá điện: “Điện cứ tăng giá, tăng giá rồi tăng giá; tăng rồi, tằng tiếp rồi tăng nữa. Điệp khúc này đã “khai sinh” từ khi có ngành điện. Lý thuyết kinh doanh giá bán lẻ hấp dẫn sẽ thu hút nhà đầu tư tham gia đầu tư vốn, một khi nhiều DN sản xuất bán thì chi phí sẽ hạ, người dân được hưởng lợi. Lý thuyết này đúng với nhiều ngành nhưng không đúng với ngành điện. Bao giờ lý thuyết này đúng với ngành điện thưa Bộ trưởng?”.

Thừa nhận chuyện giá điện, xăng dầu là hai mặt hàng hoá đặc biệt liên quan tới đời sống xã hội, người dân nên biến động dù nhỏ đều tác động tới người dân.

“Đúng là mỗi khi đứng trước việc phải điều chỉnh giá, nhất là điện, với trách nhiệm Bộ được giao nhiệm vụ chủ trì chúng tôi băn khoăn vì biết rằng việc điều chỉnh giá sẽ tác động tới cuộc sống người dân, nên trong tính toán đã cẩn trọng để giá theo đúng theo thị trường không bù giá và giảm thiểu mức tối đa ảnh hưởng tới đời sống người dân nghèo, thu nhập thấp và nông dân. Vừa qua chúng ta đã làm tương đối tốt việc điều chỉnh giá điện”- Bộ trưởng Hoàng chia sẻ với giọng buồn rầu.

Phần trả lời ĐBQH liên quan tới giá điện của Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng còn dài dòng, khiến Chủ tịch Quốc hội phải nhắc nhở Bộ trưởng nên đi vào trọng tâm vấn đề

Theo Bộ trưởng Hoàng, vấn đề mà ĐB Sỹ Cương đề cập không mới nhưng luôn là vấn đề đặt ra với nhân dân cả nước. Ông dẫn giải, năm 2013 giá điện điều chỉnh vào tháng 8/2013, giữ ổn định trong suốt năm 2014; tới tháng 3/2015 điều chỉnh tăng 7,5%. 

Bộ trưởng Hoàng khẳng định mức điều chỉnh giá tăng 7,5% đã nằm trong chủ trương đưa ra giá điện theo giá thị trường. Theo quy định nguyên tắc điều hành giá điện của Chính phủ, nếu các yếu tố chi phí đầu vào như giá nguyên liệu, tỷ giá… tăng thì sẽ xem xét điều chỉnh giá bán lẻ hay không. 

Nếu mức điều chỉnh tăng giá dưới 10% thì giao Bộ Công thương và Bộ Tài chính xem xét; còn trên 10% thì báo cáo trình Chính phủ. Với mức tăng giá tháng 3 vừa qua, ngành điện đã đưa ra 3 phương án tăng giá là 7,5%; 9,5% và 12%. Tổ tư vấn liên ngành tham mưu về kinh tế vĩ mô đã nghe ngành điện giải trình các phương án điều chỉnh là thống nhất đưa ra quan điểm tăng 7,5% để vừa chia sẻ với người tiêu dùng, vừa đảm bảo bù lỗ cho ngành điện.

Nhận thấy phần trả lời của Bộ trưởng Công thương quá dài và lan man, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cắt ngang lời Bộ trưởng Hoàng, “phải chăng thời kỳ bao cấp giá điện quá dài? Bộ trưởng nói phải tăng theo lộ trình, vậy thì càng theo lộ trình thì điệp khúc càng dài?”.

Đáp lại lời của Chủ tịch Quốc hội, Bộ trưởng Huy Hoàng cho biết, “tới năm 2016 giá điện sẽ được thực hiện theo cơ chế thị trường”.

Chưa hài lòng với phần câu trả lời của Bộ trưởng Hoàng, ĐB Sỹ Cương chất vấn lại. ĐB Cương đề nghị, vị trưởng ngành Công Thương cho biết bao giờ bỏ được độc quyền trong kinh doanh giá điện, vì còn giữ được độc quyền thì giá điện còn tăng mãi. 

“Bộ trưởng nói năm 2016 giá điện theo giá thị trường, nếu tới 2016 mà giá điện bỏ được độc quyền thì người dân sẽ rất mừng…”- ĐB Sỹ Cương chất vấn lại.

Đáp lại, Bộ trưởng Hoàng giải thích thêm, năm 2016 giá điện sẽ theo thị trường nhưng lộ trình giá bán lẻ cạnh tranh đã được Chính phủ phê duyệt. Cụ thể, năm 2012 thực hiện thị trường phát điện cạnh tranh; 2016 thí điểm thị trường bán buôn điện cạnh tranh và từ 2021 thực hiện bán lẻ điện cạn tranh. 

“Lúc đó, tức tới năm 2016, giá điện bán lẻ sẽ hoàn toàn theo thị trường, người mua điện được tự do lựa chọn phù hợp với khả năng của mình”- Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nhấn mạnh.

Trường Giang