Đó là ý kiến của Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường góp ý vào Dự thảo sửa đổi Bộ Luật Tố tụng Dân sự, tại phiên thảo luận tại Hội trường, chiều nay (15/6).

Chiều nay, vấn đề quy định trong Dự thảo “Tòa án không có quyền từ chối yêu cầu giải quyết tranh chấp của người dân với lý do chưa có luật quy định”, nhiều đại biểu tiếp tục tranh luận. Các ý kiến đều viện dẫn ra những căn cứ thuyết phục.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường (Ảnh Vnexpress)

Phát biểu về vấn đề này, Bộ trưởng Hà Hùng Cường cho biết: “Qua lấy ý kiến của nhân dân, tuyệt đại đa số các ý kiến của ngành các bộ trung ương đều ủng hộ quan điểm này trong Dự thảo Bộ luật Dân sự. Cá nhân tôi cũng ủng hộ, và có nhiều ý kiến từ sáng, các đại biểu cũng ủng hộ. Điều này hoàn toàn phù hợp. Đây là sứ mệnh của tòa án với quyền tư pháp- chỗ dựa của công lý trong quân hệ dân sự, kinh doanh, rất nhiều, rất rộng”.

Bộ trưởng Hà Hùng Cường cũng khẳng định thêm việc quy định như vậy là hoàn toàn phù hợp với bộ luật dân sự hiện hành, chưa nói bộ luật dân sự hiện hành đã quy định, nếu pháp luật không có quy định thì tòa án phải áp dụng tập quán, nếu không có tập quán thì áp dụng tương tự pháp luật.

Đối với vấn đề án lệ, ông Hà Hùng Cường cũng cho biết thêm: “Từ những năm 50- 60 của thế kỷ trước, pháp luật của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã có án lệ. Không những trong lĩnh vực dân sự mà trong cả hình sự. Cụ thể thông tư số 19 ngày 30/6/1955, của Bộ Tư pháp, lúc đó quản lý cả tòa án cả Viện Kiểm sát. Thứ 2 là chỉ thị số 722 ngày 10/7/1959 của Tòa án Tối cao cũng đã quy định các tào án cấp dưới phải tuân theo án lệ”.

Ông Hà Hùng Cường mở rộng vấn đề, nếu chấp nhận điều khoản nêu trên, Chương 3 Luật Tổ chức Tòa án cần phải xem xét lại. Có nghĩa không liệt kê tòa án không xét xử. Chương này xác định thẩm quyền tòa án các cấp với nhau. “Tôi ủng hộ quan điểm: Nếu không có điều luật áp dụng, không có tập quán để áp dụng, không có tương tự pháp luật để áp dụng thì giao thẩm quyền cho Tòa án cấp tỉnh”- ông nói.

Vấn đề vài trò của Viện Kiểm sát cũng là vấn đề “nóng” của phiên thảo luận hôm nay,  ông Hà Hùng Cường cho rằng: “Tôi ủng hộ theo hương Viện KS chỉ kiểm sát việc xét xử, chỉ tham gia khi nào lợi ích công, lợi ích của Nhà nước, lợi ích của những cá nhân có khiếm khuyết cần được bảo vệ thì VKS thay mặt Nhà nước để tham gia. Điều này nhiều đại biểu đã nêu, tôi cho rằng hoàn toàn phù hợp quy định của Hiến pháp và Nghị quyết số 49”.

Đặc biệt, ông cũng góp ý về vấn đề phân công thẩm phán xét xử những vụ việc dân sự. Ông Hà Hùng Cường nêu: “Trong dự thảo Bộ luật này vẫn theo nếp cũ, hoàn toàn tùy thuộc vào ý kiến chủ quan của chánh án tòa án huyện, toà án tỉnh, toà án cao cấp. Ở các nước để đảm bảo sự công bằng, thậm chí người ta phải bốc số như quay xổ số cuối năm”.  

Ông Hà Hùng Cường cho rằng, để các thẩm phán giải quyết sự việc liên quan đến đương sự là ngẫu nhiên, cần phải làm như vậy, có thể bốc thăm xét xử theo chữ cái đầu. Trong năm, các vụ việc liên quan đến chữ cái mà thẩm phán đó bốc được sẽ do thẩm phán đó giải quyết. Điều này sẽ bảo đảm sự khách quan cho việc phân công xét xử của toà án.

Hồng Chuyên