Theo trang Vox (Mỹ), theo kết quả trưng cầu dân ý vừa xong, kịch bản khiến Liên minh châu Âu (EU) lo sợ Brexit (nước Anh rời EU) đã chính thức xảy ra. Vậy nước Anh sẽ ra sao sau khi rời EU?

Chính phủ Anh sẽ sụp đổ vì Brexit?

Ngay từ đầu, Thủ tướng Anh David Cameron đã không muốn tổ chức trưng cầu dân ý về Brexit. Nhưng đến năm 2014, ông phải chịu rất nhiều sức ép từ phía những người theo chủ nghĩa dân túy về vấn đề nhập cư và về việc có nên tiếp tục là thành viên của EU hay không. Để xoa dịu bất đồng chính kiến trong chính đảng Bảo thủ của ông và ngăn chặn vị thế ngày càng tăng của đảng Độc lập Anh cánh hữu, ông Cameron hứa sẽ tổ chức trưng cầu dân ý để quyết định về việc rời EU nếu đảng của ông thắng trong cuộc bầu cử năm 2015.

Khi Đảng Bảo thủ giành chiến thắng lớn trong cuộc bầu cử, ông Cameron đã giữ lời hứa của mình. Ông vừa vận động ủng hộ nước Anh ở lại EU vừa cho phép các thành viên khác trong chính phủ vận động quan điểm đối lập (Anh rời EU). Điều này tạo ra cảnh tượng các thành viên cao cấp của chính phủ Anh, trong cùng một đảng, vận động đối lập cho một trong những vấn đề lớn nhất của lịch sử nước Anh trong nhiều thập kỷ qua.

Thủ tướng Anh David Cameron 

Khi phần thắng thuộc về những người ủng hộ Anh rời EU, vị trí của ông Cameron trong đảng Bảo thủ bị suy yếu. Ông Cameron đã từng tuyên bố sẽ tiếp tục làm Thủ tướng Anh dù đa số cử tri muốn Anh rời EU. Tuy nhiên, vị trí này sẽ không thể vững vàng như vậy. Các thành viên trong chính đảng Bảo thủ có thể sẽ gây sức ép, buộc ông phải rời khỏi văn phòng. Điều này dẫn tới nguy cơ nước Anh sẽ tiến hành một cuộc bầu cử mới hoặc chính phủ Anh sẽ có một thủ tướng ít thân phương Tây hơn.

Nền kinh tế Anh suy yếu vì Brexit?

Trong ngắn hạn, sự không chắc chắn về mối quan hệ của nước Anh với EU, đối tác thương mại lớn nhất của nước này, có thể đẩy nước Anh vào một cuộc suy thoái. Các chuyên gia kinh tế dự đoán, "sự bùng nổ của những biến động" sẽ xảy ra sau đó. Họ cho rằng, cả thị trường chứng khoán Anh và EU đều sẽ bị rớt giá khi Brexit chính thức xảy ra. Bộ trưởng Tài chính Anh, ông George Osborne thậm chí còn cho biết ông định sẽ tạm ngừng giao dịch trên thị trường chứng khoán nếu người Anh chọn rời khỏi EU.

Về lâu dài, tình hình có thể tồi tệ hơn. Nếu chính phủ Cameron bị sụp đổ, hy vọng của nước Anh về việc đàm phán được một thỏa thuận có lợi với EU có thể bị suy yếu. EU có thể sẽ đưa ra một chính sách cứng rắn với Anh nhằm ngăn chặn khả năng các quốc gia khác sẽ “theo gót” Anh rời liên minh này.

Kinh bản Brexit đã chính thức xảy ra.

Nhiều người còn cảnh báo, Brexit sẽ tạo ra những vấn đề nghiêm trọng đối với các doanh nghiệp có trụ sở tại Anh.

Vox dẫn lời ông Jacob Funk Kirkegaard, nhà kinh tế tại Viện Kinh tế Quốc Peterson cho hay: “Hiện tại, Nissan hay một số nhà sản xuất xe hơi khác có các cơ sở sản xuất chính tại Anh có thể bán sản phẩm ở khắp thị trường EU nhờ vào việc có cùng tiêu chuẩn an toàn và tiêu chuẩn về môi trường với EU. Nhưng nếu Anh rời EU, những công ty này sẽ không thể bán sản phẩm vào thị trường các nước EU được nữa. Không phải vì họ sẽ phải trả thuế quan mà vì họ phải đáp ứng một loạt các tiêu chuẩn an toàn khác”.

Ông nhấn mạnh, mọi mặt của nền kinh tế Anh sẽ phải đối mặt với tình trạng tương tự.

Nhiều chuyên gia kinh tế khẳng định, ảnh hưởng của Brexit với kinh tế Anh sẽ cực lớn. Chính phủ Anh ước tính, một khi rời EU, nền kinh tế Anh sẽ bị giảm từ 3,8 đến 7,5% cho đến năm 2030, tùy thuộc vào những cuộc đàm phán về cách thức Anh tiếp cận thị trường châu Âu sau này.

Vấn đề di cư rắc rối

Một trong những vấn đề quan trọng nhất và gây tranh cãi nhất của EU là việc liên minh này thành lập nguyên tắc di chuyển tự do giữa các nước EU. Công dân của một nước thành viên EU có quyền sinh sống và làm việc ở bất cứ nơi nào trong EU. Cả người Anh và người thuộc các quốc gia EU đã tận dụng cơ hội này.

Hiện có khoảng 1,2 triệu người Anh sống ở các nước EU,  khoảng 3 triệu dân EU đang sinh sống ở Anh. Nhờ quy định của EU, họ đã có thể di chuyển qua lại giữa Anh và các nước EU khác rất dễ dàng. Do đó, khi Anh rời EU, đây sẽ là vấn đề không hề nhỏ.

Nước Anh vừa kết thúc cuộc trưng cầu dân ý có ý nghĩa lịch sử.

Có thể nước Anh sẽ đàm phán một hiệp ước mới với EU để tiếp tục cho phép di chuyển tự do giữa Anh và EU. Tuy nhiên, một trong những lý do khiến Anh muốn rời EU chính là việc nhiều người Anh không muốn tiếp tục đón tiếp những công dân EU, đặc biệt là từ những nước nghèo, đến Anh. Do vậy, chính phủ Anh có thể sẽ buộc phải từ bỏ việc tiếp tục chính sách này với EU.

Nếu vậy, những người di chuyển đến hoặc từ nước Anh sẽ phải có hộ chiếu và tuân thủ các thủ tục về cư trú khác. Một số người dân EU sẽ không thể tiếp tục sống và làm việc tại Anh được nữa.

Brexit sẽ khiến chính Vương quốc Liên hiệp Anh (tên đầy đủ của nước Anh) tan rã?

Theo ông Kirkegaard, Brexit có thể sẽ dẫn đến một sự thay đổi căn bản trong chính nước Anh. Đất nước này được gọi là “liên hiệp” bởi bao gồm  4 "nước": Anh, Xứ Wales, Scotland và Bắc Ireland. Nếu Vương Quốc Anh rời khỏi EU, sự thống nhất này đối mặt với nguy cơ tan rã bởi quan điểm khác nhau về EU.

Các cuộc thăm dò ý kiến đã chỉ ra rằng, phần lớn người dân Scotland ủng hộ ở lại EU. Hơn nữa, Scotland đã nhiều lần có ý định ly khai khỏi Vương Quốc Anh.

Ông Kirkegaard dự đoán, việc Vương Quốc Anh rời khỏi EU sẽ tiếp thêm sức mạnh cho phe đòi ly khai ở Scotland. Nguy cơ khu vực này rời khỏi Vương Quốc Anh là rất lớn.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Vox, một trang tin của tập đoàn Vox Media, Mỹ được thành lập năm 2014.

PHẠM KHÁNH (Lược dịch)