Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đến 26/4, đã có nhiều đơn vị nghiên cứu và quản lý của các bộ, ngành, địa phương triển khai các công việc khảo sát, phân tích, đánh giá về hiện tượng cá chết hàng loạt.

Theo Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển truyền thông KH&CN, Bộ Khoa học và Công nghệ, ngay khi nắm bắt được thông tin, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã chủ động phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương để tìm hiểu nguyên nhân của hiện tượng hải sản chết bất thường ở 4 tỉnh miền Trung.

Tiếp đó, chiều ngày 26/4/2016, Bộ KH&CN đã tổ chức cuộc họp do Thứ trưởng Phạm Công Tạc chủ trì với các viện nghiên cứu, trường đại học và các cơ quan quản lý của các bộ, ngành liên quan nhằm đánh giá một cách khoa học, khách quan, toàn diện các nguyên nhân khác nhau có thể dẫn đến tình trạng hải sản chết bất thường. 

Cuộc họp tập trung vào việc chia sẻ kết quả khảo sát, phân tích; chia sẻ năng lực của các đơn vị nghiên cứu; trao đổi chuyên môn giữa các nhà khoa học, nhà quản lý liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau bao gồm: nuôi trồng thủy sản, môi trường, địa chất- địa vật lý biển, hóa học, cơ học, công nghệ vũ trụ, kiểm định an toàn vệ sinh thực phẩm, lọc hóa dầu, khai thác khoáng.

Tổng hợp lại, cho đến ngày 26/4, đã có nhiều đơn vị nghiên cứu và quản lý của các bộ, ngành, địa phương triển khai các công việc khảo sát, phân tích, đánh giá và đưa ra nhiều nhận định khác nhau. 

Cụ thể là: Tổng cục Thủy sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn): thành lập đoàn công tác cùng với Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1, Viện Nghiên cứu Hải sản, đã tiến hành lấy mẫu cá chết trong lồng tại Hà Tĩnh; mẫu nước, mẫu trầm tích, sinh vật phù du tại Quảng Trị, Quảng Bình và Thừa Thiên - Huế; 

Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1 (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn): đã phân tích mẫu môi trường và bệnh dịch thuỷ sản; Viện Nghiên cứu Hải sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn): đã phân tích mẫu môi trường nước và tảo độc, khảo sát và nghiên cứu về hải dương và dòng chảy ven bờ; 
Hình ảnh cá biển chết hàng loạt ở các vùng biển miền Trung.
Viện Môi trường Nông nghiệp (Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam): đã tiến hành phân tích các mẫu cá, mẫu nước do Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1 thu thập được để phân tích độc tố; 

Các Viện nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam: đã tiến hành lấy mẫu cá chết và quan trắc môi trường, dòng hải lưu, quan trắc ảnh vệ tinh; 

Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường): đã lấy mẫu nước biển, nước thải, mẫu cá chết; Viện Kiểm định an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (Bộ Y tế): đang tiến hành phân tích mẫu cá chết do Bộ Tài nguyên và Môi trường gửi;

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Tĩnh: đã phối hợp với các cơ quan có liên quan lấy mẫu cá chết để phân tích; 

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình: đã tiến hành lấy mẫu nước và phân tích; 

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Bình: đã phối hơp với các cơ quan có liên quan tiến hành lấy mẫu cá chết, mẫu nước, tảo và chất đáy để phân tích; 

Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thuỷ sản tỉnh Quảng Trị: đã lấy mẫu cá gửi cho Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng 2 Đà Nẵng đề nghị kiểm tra một số yếu tố gây độc kim loại nặng; 

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thừa Thiên - Huế: Đã khảo sát lấy mẫu nước mặt, mẫu trầm tích để phân tích.

“Việc phân tích, đánh giá hiện tượng hải sản chết bất thường tại 4 tỉnh miền Trung đang được các đơn vị nghiên cứu khẩn trương tiến hành và đưa ra nhiều đánh giá và nhận định. Tuy nhiên, để có thể đưa ra kết luận một cách khoa học, khách quan, toàn diện về hiện tượng này, cần có sự phối hợp, chia sẻ thông tin và nguồn lực giữa các đơn vị nghiên cứu của các bộ, ngành khác nhau. Cần tránh những nhận định khi chưa có đầy đủ căn cứ xác định nguyên nhân của hiện tượng nêu trên”, Bộ Khoa học và Công nghệ khuyến cáo.

Theo đơn vị này, hiện nay Bộ KH&CN dự kiến sẽ điều phối hoạt động phân tích, đánh giá của các đơn vị nghiên cứu của các bộ, ngành nhằm thống nhất cơ sở khoa học để hỗ trợ kịp thời cho Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sớm xác định nguyên nhân hải sản chết bất thường.

Liên quan đến vấn đề này, tối 27/4, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân đã chủ trì họp báo công bố những kết quả điều tra ban đầu về hiện tượng cá chết hàng loạt.

Ông Nhân cho biết, để truy tìm nguyên nhân cá chết hàng loạt ở dải ven biển miền Trung, lần đầu tiên liên bộ Tài nguyên, Nông nghiệp, Công Thương, 4 tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế và nhiều nhà khoa học đến từ các viện nghiên cứu hàng đầu đã phối hợp điều tra. Chiều 27/4, cuộc họp đầu tiên giữa các bên có sự tham gia của nhà khoa học đến từ Tokyo, Nhật Bản.

"Vấn đề rất phức tạp, xảy ra nhiều nơi trên thế giới, người dân cần biết nguyên nhân là yêu cầu chính đáng. Song cần có thời gian kiểm tra, kiểm nghiệm để đưa ra kết quả chính xác. Có trường hợp phải mất nhiều năm để tìm ra nguyên nhân", ông nói.

Theo ông Thứ trưởng, các nhà khoa học, nhà quản lý cùng thảo luận về kết quả nghiên cứu, phân tích trong những ngày qua và đưa ra nhiều ý kiến xác đáng. Sau khi loại trừ nhiều yếu tố, tất cả đi đến thống nhất nhận định sơ bộ, có hai nhóm nguyên nhân:

Một là do tác động của độc tố hoá học thải ra từ hoạt động của con người trên đất liền và trên biển. Hai là do hiện tượng dị thường của tự nhiên kết hợp với tác động của con người tạo nên hiện tượng tảo nở hoa mà trên thế giới gọi là thủy triều đỏ.

"Chưa có bằng chứng kết luận mối liên hệ của Formosa đến cá chết hàng loạt. Số liệu quan trắc cho thấy các thông số môi trường chưa vượt chuẩn quy định", ông Nhân nói.


Tuấn Minh