Tác động xấu của biến đổi khí hậu hiện nay đối với địa bàn tỉnh Cà Mau là một trong những nguyên nhân làm cho sản xuất của nông dân gặp khó khăn và xảy ra hầu như ở các mùa trong năm.

Đất ngập phèn càng ngày càng nặng do nắng hạn nóng.

Kết hợp các giải pháp

Ông Nguyễn Lâm Hoai- Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau cho biết hiện nay nước biển dâng sẽ làm ảnh hưởng đến khoảng 10.000km kênh mương, trong đó chủ yếu là kênh cấp I, II, III và kênh nội đồng. Hệ thống đê biển bị đe dọa nghiêm trọng, hiện có trên 15km đê có nguy cơ vỡ đê (Đai rừng phòng hộ bảo vệ đê đang mỏng dần) tác động xấu đến sản xuất và đời sống nhân dân.

Đối với hệ thống giao thông, có khoảng hàng ngàn km đường giao thông nông thôn sẽ bị ngập, đặc biệt khi có bão và triều cường thì con số này sẽ tăng đáng kể. Đối với sinh hoạt dân cư, do tập quán sinh sống của người dân Cà Mau là ven theo hệ thống sông ngòi, kênh rạch, nên khi nước biển dâng sẽ ảnh hưởng đến hầu hết cơ sở hạ tầng của các hộ dân sinh sống ven biển và ven sông ngòi kênh rạch với các mức độ khác nhau.

Ông Hoai cho biết hiện nay, với hệ thống thủy lợi nói riêng và cơ sở hạ tầng của tỉnh Cà Mau nói chung, xét tổng quan chưa đủ khả năng đối phó với các hiểm hoạ một cách toàn diện, nhưng để giảm nhẹ và thích ứng do thay đổi khí hậu, thì khi quy hoạch, lập kế hoạch của tỉnh cần phải kết hợp hài hoà cả giải pháp công trình và phi công trình. 

Giải pháp công trình là xây dựng hệ thống công trình thuỷ lợi nhằm kiểm soát số lượng và chất lượng nguồn nước vào, ra trong vùng. Giải pháp phi công trình nhằm dự báo giảm nhẹ thiệt hại do biến đổi khí hậu ngắn hạn và dài hạn, giáo dục tuyên truyền, phát triển hệ thống truyền thông (hội thảo, tờ rơi…), phát triển hệ thống thông tin hiện đại để thông báo, giải thích kịp thời các vấn đề khẩn cấp cho người dân. Sắp xếp, điều chỉnh các khu dân cư, khu sản xuất cho phù hợp để giảm vốn đầu tư và tăng hiệu quả trong quản lý và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra. Sau đây là một số đề xuất giải pháp nhằm ứng phó và giảm thiểu tác động do biến đổi khí hậu - nước biển dâng gây ra đối với địa bàn tỉnh Cà Mau.

Hiện nay, tỉnh đã xây dựng mới tuyến đê biển Đông dài 76 km bảo vệ cho khoảng 260.000 dân sinh sống ven biển và 130.000ha đất sản xuất thuộc 02 huyện Đầm Dơi và Năm Căn; triển khai xây dựng nâng cấp hệ thống đê biển Tây dài 108 km bảo vệ cho khoảng 26.160 hộ dân sống ven biển và hơn 80.000ha đất sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản; đồng thời nâng cấp, xây dựng mới hệ thống đê sông đồng bộ và khép kín với hệ thống đê biển.

Xây dựng hệ thống kè lấn biển nhằm phục hồi, bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ ven biển đối với những nơi có tuyến đê biển mà rừng phòng hộ bị tàn phá nặng và đang bị đe dọa bởi sóng biển. Cụ thể là tuyến đê biển Tây, đặc biệt là đoạn từ Khánh Hội đến Tiểu Dừa thuộc huyện U Minh và khu vực Mũi Cà Mau. Đồng thời xây dựng hệ thống kè sông ở những vùng xung yếu có nguy cơ sạt lở cao, nguy hiểm nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản và sản xuất của nhân dân cũng như kết cấu hạ tầng kỹ thuật quan trọng của tỉnh.

Về sinh hoạt của người dân, ông Hoai cho biết tỉnh đã xây dựng hệ thống các khu tái định cư ven biển để sớm tổ chức di dân ra khỏi rừng phòng hộ xung yếu, phạm vi đê biển và hành lang bảo vệ đê biển nhằm bảo vệ tài sản, tính mạng cho họ, đồng thời tạo điều kiện để khôi phục, bảo vệ rừng phòng hộ và bảo vệ ổn định tuyến đê biển.

Ngoài xây dựng, để ứng phó với biến đổi khí hậu, ông Hoai cho biết công tác điều tra, xử lý triệt để bằng biện pháp công trình những điểm khai thác sử dụng hệ thống nước ngầm (cây nước khoan của các hộ, điểm tập trung đã qua và hiện tại) gây ô nhiễm và có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước ngầm. Quy hoạch, xây dựng các khu dân cư có đầy đủ cơ sở hạ tầng thiết yếu như điện, đường, trường, trạm, cung cấp nước sạch và hệ thống vệ sinh môi trường đảm bảo thích ứng với biến đổi khí hậu - nước biển dâng, đồng thời phù hợp với phong tục tập quán và văn hoá của người dân Cà Mau.

Đưa Cà Mau thích ứng với biến đổi khí hậu

Hiện nay, Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau đã xây dựng chiến lược và chương trình hành động ứng phó với biến đổi khí hậu cả giai đoạn ngắn hạn và dài hạn, trên cơ sở chiến lược và chương trình hành động của ĐBSCL và của quốc gia.

Đồng thời, điều chỉnh Quy hoạch thuỷ lợi chi tiết cho tỉnh Cà Mau có xét đến tác động của biến đổi khí hậu, đặc biệt là nước biển dâng. Bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ ven biển, chú ý đến loại rừng thích hợp với điều kiện biến đổi khí hậu trong tương lai để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường sinh thái. Tăng cường công tác phòng chống cháy rừng nhằm bảo vệ tốt hệ sinh thái rừng tràm U Minh hạ luôn bị đe dọa cháy vào mùa khô (với diện tích khoảng 36.166 ha).

Các biện pháp khác như giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu - nước biển dâng để tất cả cộng đồng dân cư và các cấp chính quyền ý thức được tầm quan trọng và cùng nỗ lực hợp tác, đóng góp chung nhằm đưa ra các giải pháp thiết thực và hiệu quả nhất. Nghiên cứu xây dựng một định hướng phát triển thích hợp nhất cho tỉnh Cà Mau thích ứng với biến đổi khí hậu - nước biển dâng là rất quan trọng cho sự phát triển bền vững của tỉnh. 

Nhóm PV