Hầu như tất cả các ý kiến đều cho rằng, cách thức trợ giá mà thành phố đang áp dụng hiện nay không còn phù hợp, không khuyến khích được người dân xe và các doanh nghiệp tăng chất lượng phục vụ.
Lượng hành khách đi xe buýt đã giảm liên tục trong 3 năm trở lại đây.

Ngày 8/4 tại TP.HCM Sở Giao thông Vận tải (GTVT) TP đã tổ chức hội nghị “Đánh giá 14 năm sử dụng tiền trợ giá xe buýt (2002 - 2015): Hiệu quả và lộ trình đến 2020. Ngoài việc xem xét lại cách thức trợ giá trong thời gian qua, hội nghị còn là nơi các chuyên gia đưa ra các giải pháp cho vấn đề này trong thời gian tới.

Nêu ý kiến về việc trợ giá, GS.TS Nguyễn Thị Cành (ĐH Kinh tế - Luật) cho rằng việc này cần căn cứ vào kết quả đầu ra chứ không phải chi phí đầu vào như hiện nay. Cụ thể, đó là phải trợ giá cho hành khách đi xe thay vì trợ giá cho doanh nghiệp.

Theo TS Cành, nếu tiếp tục trợ giá cho doanh nghiệp thì sẽ không khuyến khích họ tiết kiệm chi phí, nâng cao dịch vụ và gây ra bất bình đẳng với các doanh nghiệp không được trợ giá.

“Về lâu dài cần trợ giá trực tiếp cho hành khách thông qua thẻ thông minh” – TS Cành nói.

Đồng tình với quan điểm trên, PGS. TS Nguyễn Thị Bích Hằng (ĐH Giao thông Vận tải) cũng cho rằng việc sử dụng thẻ thông minh sẽ kiểm soát được chính xác chi phí, doanh thu, lượng hành khách đi xe và giảm tiêu cực trong bán vé.

TS Hằng cho rằng những thống kê trên sẽ là cơ sở để TP thực hiện trợ giá theo sản lượng hành khách, thay vì khoán định mức như hiện nay.

Tại phần trình bày của mình, ông Nguyễn Văn Lâm – Phó ban Kinh tế - Ngân sách (HĐND TP.HCM) thì nhận định việc trợ giá qua đơn vị vận tải đã dẫn đến suy nghĩ cho rằng họ đang ban phát dịch vụ cho người dân.

Cũng từ đây các vấn nạn mà hành khách vẫn phản ánh như bỏ trạm, không xé vé, phân biệt đối xử với người đi vé tháng… nảy nở. Chính vì vậy ông Lâm ủng hộ việc trợ giá thẳng cho hành khách đi xe bằng thẻ thông minh.

Trong khi đó, ông Khuất Việt Hùng – Phó chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông quốc gia lại nhấn mạnh đến việc tạo ra không gian cho người đi bộ đi từ nhà đến bến xe buýt. Ông cho rằng đây là “bước đệm quan trọng” do đó cần phải tập trung xử lý dứt điểm việc buôn bán, dựng xe… lấn chiếm vỉa hè.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Đậu An Phúc – Giám đốc Trung tâm quản lý và điều hành vận tải hành khách công cộng TP.HCM (Trung tâm) cho biết cuối năm nay nơi này sẽ triển khai việc sử dụng thẻ thông minh trên 136 tuyến xe buýt hiện có (105 tuyến trợ giá, 31 tuyến không trợ giá).

Lúc này người dân sẽ sử dụng các thẻ từ có chứa tài khoản, khi hành khách lên xe buýt sẽ quét qua máy cảm ứng từ gắn tại đây, sau đó các thông tin về hành khách, số tiền phải trả…sẽ được truyền về Trung tâm quản lý.

Về phần mình, ông Bùi Xuân Cường – Giám đốc Sở GTVT thừa nhận hình thức trợ giá hiện nay đã không còn phù hợp. Ông cho biết nếu mọi việc thuận lợi thì việc sử dụng thẻ thông minh sẽ bắt đầu từ năm 2017 và đây là điều kiện để thay đổi phương thức trợ giá theo công thức lấy hành khách làm trung tâm.

Báo cáo của Trung tâm cho biết, sau 14 năm hoạt động khối lượng khách vận chuyển qua hệ thống xe buýt đã tăng từ 36 triệu lượt (năm 2002) lên 413 triệu lượt (2012). Tuy nhiên từ năm 2013 đến nay lượng người đi xe buýt ngày càng giảm, từ 411 triệu lượt (năm 2013) xuống 367 triệu lượt (năm 2014) và chỉ còn 334 triệu lượt (năm 2015). Trong khi đó mỗi năm trong giai đoạn này ngân sách TP phải trợ giá khoảng 1.100 tỷ đồng.

Nguyễn Cường