Chọi dế là một thú vui của nhiều người. Ngày xưa, trẻ con thường tự mò mẫm bắt dế tự nhiên rồi cho đá chọi với nhau. Hiện nay nuôi dế chuyên nghiệp giúp người chơi có thể lựa chọn con dế đá chọi hay. Ngoài ra, dế còn được làm vị thuốc và thực phẩm.

1. Cách chọn dế đá chọi hay

Dế chọi nhỏ hơn dế mèn rất nhiều. Dế chọi có thân đen bóng hoặc nâu sẫm, đầu cánh có một chấm vàng. Thường chỉ có dế đực mới thích chọi và chỉ chọi lúc đã trưởng thành.

Con dế chọi tốt là con dế đực nhanh nhẹn đầu to, vai rộng, bụng nhỏ, chân cao, càng mập, râu dài mướt, cánh nổi rõ từng đường vân.

Phân biệt dế đực và dế cái như sau: Dế đực cánh màu nâu pha đen, bụng nhỏ, không có máng đẻ trứng, phát ra âm thanh để ve vãn con cái. Dế cái cánh màu đen, bóng mượt, bụng to, có máng đẻ trứng giống cái kim dài, không biết phát ra âm thanh. Người chơi dế khi đi tìm dế chọi thường dùng các dụng cụ để lắng nghe tiếng dế nhằm tìm con dế đực.

Cho dế chọi ăn cỏ mật, cỏ ấu thật non, hạt ngô sữa, lạc non hay giá sống, những thứ này đều phải thật tươi, có thể bồi dưỡng cho con cào cào hay châu chấu mới nở, hạn chế cho ăn các đồ ăn làm dế nặng bụng, chậm chạp.

Dế chọi phải là con dế đực.

2. Cách nuôi dế chuyên nghiệp theo trang thegioicontrung.info

 

Vòng đời của dế: Dế mẹ đẻ trứng đã được thụ tinh sau 9 - 12 ngày dế con sẽ nở. Nuôi dế từ khi mới nở tới khi thu hoạch khoảng 40 - 45 ngày. Dế trưởng thành từ 50 - 55 ngày trở đi bắt đầu sinh sản.

Chuồng nuôi: xô, thau, khay, chậu… có nắp đậy nhưng phải đảm bảo khô ráo, yên tĩnh, thoáng mát.

- Nuôi dế giống bố mẹ (ép đẻ) trong xô có dung tích 40-50 lít thì thả 20 dế cái, 10 dế đực. Trong xô 80-80 lít thì thả 30 dế cái và 15 dế đực…

- Thiết bị chăn nuôi: Rế tre, máng đẻ, máng thức ăn, nước uống cho dế đơn giản, có thể dùng vỏ nghêu, hoặc làm bằng xi măng, đồ sành sứ kích thước không quá lớn nhằm hạn chế dế con té chết.

-Trong chuồng nuôi, có rế tre (rế để xoong nồi đường kính 15-20 cm) hay vỉ tre, rế có lỗ nhỏ (dày) nuôi dế con mới nở đến 25 ngày tuổi, loại thưa nuôi tiếp theo đến thu hoạch. Xô loại 45 lít xếp khoảng 10 rế, xô 80 lít thì 15 rế. Rế xếp chồng lên nhau tạo khoảng trống để máng đẻ, máng thức ăn, nước uống cho dế. Đất dùng trong máng đẻ là đất sạch, tơi xốp, ẩm vừa phải, có độ dày 3 - 4 cm (có thể dùng đất sạch trộn với xơ dừa xay). Không dùng đất có kiến, đất bị nhiễm hóa chất độc hại... Trên cùng phủ một lớp cỏ cho dế ăn, ở, sinh trưởng phát triển và sinh sản…

Thức ăn cho dế: Các bạn có thể tận dụng nhiều loại thực vật như các loại cỏ, lá rau khoai lang, lá sắn, lá đu đủ, rau muống, cùi dưa hấu, dưa chuột... tất cả các rau, cỏ cho dế ăn đều phải được rửa sạch, không có thuốc bảo vệ thực vật đảm bảo vệ sinh cho dế ăn. Ngoài ra các bạn có thể cho dế ăn bổ xung các loại cám đã nghiền mịn. Cần đảm bảo dế luôn có nước sạch để uống.


Cách chọn dế giống

- Chọn dế to, khỏe, đầy đủ râu, cánh, chân.

- Ghép theo tỷ lệ 1 đực với 2 cái.

- Tùy thuộc hình thức nuôi để các bạn quyết định số lượng dế giống, trong một chậu các bạn để 1 khay nước cho dế uống, 1 khay đất cho dế đẻ, 2 khay đựng thức ăn, 3 cái dế cho dế mèn đậu, trèo leo.

Chăm sóc nuôi dưỡng dế sinh sản:


- Thả giống: Theo tỷ lệ 1 trống/2 mái. Xô nhựa nhỏ thả 15 dế trống và 30 dế mái vừa mới trưởng thành. Xô nhựa lớn 80 lít có thể thả 25 dế trống và 50 dế mái.

- Đẻ trứng: Sau khi thả giống 2-3 ngày dế đẻ trứng vào máng đẻ.

- Dấu hiệu dế sắp đẻ: Dế mái thường thụt lùi và chọc cây kim nhọn sau đuôi xuống đáy xô. Lúc này ta đặt máng đẻ vào là dế leo lên đẻ ngay (trong máng đẻ đã để sẵn đất sạch tơi xốp và đủ ẩm).

- Khi dế có dấu hiệu sắp đẻ ta đặt máng đẻ vào xô nuôi dế bố mẹ hàng đêm cho dế đẻ. Cứ sau mỗi đêm máng đẻ được lấy ra đưa đi ấp, tối đến đưa máng mới vào xô nuôi để dế đẻ tiếp. Mỗi đêm 30 con dế mẹ có thể đẻ hàng nghìn trứng vào máng đẻ. Dế chỉ đẻ trong vòng hai tháng là thải loại.

- Dế rất nhát, vì vậy ta nên để máng đẻ vào buổi tối. Mỗi tối để vào một máng đẻ, sáng hôm sau lấy máng đẻ ra để vào xô ấp trứng ở một khu vực khác.

Cách ấp trứng

- Xô ấp trứng được thiết kế như sau:

- Bỏ một lớp đất xốp vào đáy xô, cao khoảng 1cm, rộng khoảng 3cm. Để 3 máng trứng vào chính giữa xô, phủ lên một lớp cỏ mỏng, mỗi ngày phun nước 1- 2 lần để giữ ẩm. Hoặc trước khi cho máng trứng vào xô ấp trứng, ta chuẩn bị hai khăn bông vuông (loại khăn lạnh lau mặt ở các nhà hàng), nhúng nước ướt rồi đặt dưới đáy thùng ấp, sau đó đặt máng trứng trên khăn ướt và dùng khăn ướt thứ hai đó nhỳng nước đậy lên máng trứng để giữ độ ẩm.

- Sau khi đó làm xong các việc mới đậy nắp thùng lại. Cứ 3-4 ngày, thay khăn ướt một lần để giữ độ ẩm. Nhiệt độ cần cho trứng nở khoảng 25-30oC (nhiệt độ phũng). Sau 8-12 ngày là dế nở. Khi thấy dế đó nở hết, ta lấy khay đẻ ra khỏi xô ấp và chuyển dế con vào xô ương nuôi riêng.

Để dế đẻ nhiều và dế con khỏe mạnh, cần lưu ý:

- Vệ sinh chuồng nuôi và thiết bị chăn nuôi sạch sẽ, khô ráo, máng thức ăn phải được che đậy, tránh nước gây nấm mốc... Sau đó, để máng đẻ vào đáy xô lệch sang một bên, bên kia để một máng thức ăn, một máng nước, úp chồng rế lên, phủ lên rế một ít cỏ tươi. Phun nước dạng sương lên cỏ tươi mỗi ngày 1-2 lần tạo nhiệt độ trong xô 25-30oC.

- Sau khi dế đẻ một ngày, chuyển máng trứng sang thùng ấp và đặt máng đẻ khác vào trong xô nuôi. Có thể dùng thùng các-tông loại dày hoặc khay nhựa có kích thước 60 x 40 x 20 cm để ấp trứng, mỗi thùng có thể để 8-10 máng trứng. Thùng ấp phải kín, có nắp đậy (dùng lưới muỗi), theo dừi hàng ngày, tránh kiến gây hại…

Cách nuôi dế từ mới nở đến 15 ngày tuổi

- Dế mới nở từ 2 khay trứng trung bình được khoảng 2000 con.

- Các bạn để từ 1 - 2 cái dế bắc nồi cơm vào chậu nuôi cho dế có chỗ đậu, leo treo, trú ẩn.
- Để vào chậu dế 2 - 3 khay thức ăn (loại khay nhỏ).

- Do lúc này dế vẫn còn nhỏ nên các bạn không được để khay nước vào mà chỉ cho dế uống nước bằng cách phun vào búi cỏ, hoặc lá rau cho dế ăn. Các bạn cũng có thể dùng miếng vải tẩm nước cho dế hút nước.

Cách nuôi dế từ 15 đến 45 ngày tuổi

- Lúc này dế đã lớn các bạn có thể đặt khay nước vào cho dế uống được mà không sợ dế bị chết đuối nữa. Tôi thường để 1 khay nước, 2 khay thức ăn cho dế. Các bạn nên cho thêm dế cho dế mèn đậu.

- Nếu mật độ dế quá đông các bạn nên tách bớt ra các chậu nuôi khác, chậu nuôi đảm bảo khoảng 1000 con.

- Các bạn có thể cho thêm các loại lá rau, cỏ cho dế ăn.

- Cứ mỗi ngày thay nước cho dế một lần, khay thức ăn thì 2 ngày một lần, nếu còn cám các bạn lên bỏ đi và thay cám mới. Tuỳ theo tốc độ dế ăn mà các bạn cho ăn phù hợp đảm bảo không lãng phí.

- Khoảng 5 - 7 ngày các bạn nên vệ sinh chậu nuôi một lần.

Chú ý: Dế sắp trưởng thành tối đến thường hay bay đi kiếm ăn và hoạt động tình dục... Vỡ vậy, chiều tối ta cấn đậy nắp xô lại sáng sớm mới mở ra cho thoáng mát.

Ngọc Khánh (t.h)