Trên đây là 1 trong số các “nguyên tắc” được UBND TP.HCM đề ra khi cải tạo các chung cư cũ, nguy hiểm.
TP.HCM đang "dồn sức" để cải tạo chung cư cũ: Hình minh họa 

Nếu không thỏa thuận được sẽ cưỡng chế

Theo số liệu thống kê của UBND TP.HCM thì hiện nay trên địa bàn TP có khoảng 474 chung cư (565 lô) được xây dựng trước năm 1975, đây là các chung cư cũ có niên hạn sử dụng trên 40 năm, trong đó tập trung nhiều nhất tại Quận 5 với 203 chung cư.

Qua kiểm định, trong tổng số 474 chung cư nói trên có 44 lô bị xác định là hư hỏng nặng, nguy hiểm.

Từ cách đây 10 năm TP đã tiến hành phá dỡ các chung cư xuống cấp, tuy nhiên tiến độ rất chậm. Cụ thể từ 2006 - 2015 đã tháo dỡ 22 chung cư với quy mô khoảng 200.000 m2.

Để đẩy nhanh tiến độ cải tạo, hiện TP và các sở, ngành đang ủy quyền cho UBND quận huyện nhiều quyền hạn, như: Phê duyệt dự toán kinh phí sửa chữa và kinh phí kiểm định; Phê duyệt và công bố Kế hoạch cải tạo, sửa chữa hoặc xây dựng mới; Công nhận chủ đầu tư; Chấp thuận, phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Ban hành Văn bản kết luận kiểm định...

Tuy nhiên TP cho biết, thực tiễn cải tạo chung cư cũ thời gian qua cho thấy đa phần người dân có thu nhập thấp, giá trị sử dụng còn lại của các căn hộ nhỏ, giá trị bồi thường không đủ để mua lại căn hộ thương mại nên người dân thường không đồng ý việc bồi thường.

Thậm chí nhiều trường hợp, trên 95% cư dân đã đồng ý bồi thường và di dời nhưng các hộ còn lại nhất quyết không đồng ý nhận bồi thường, hỗ trợ di dời và khiếu kiện, khiếu nại nhiều lần. Việc này dẫn đến dự án không thể triển khai.

Trong khi đó, theo quy định hiện nay, đối với chung cư nguy hiểm, sau thời hạn 3 tháng và chung cư hư hỏng nặng, sau thời hạn 12 tháng mà chủ sở hữu không thỏa thuận được phương án bồi thường với nhà đầu tư thì nhà nước sẽ thực hiện việc cưỡng chế tháo dỡ.

Quận, huyện sẽ tổ chức tái định cư

Vì tính chất cấp bách và nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản của người dân, TP kiến nghị Bộ Xây dựng không áp dụng phương thức bồi thường và đề xuất thực hiện phương thức tái định cư (tại chỗ hoặc nơi khác) để không kéo dài việc thỏa thuận bồi thường.

Theo phương án nói trên, nhà đầu tư có trách nhiệm ứng vốn để quận - huyện chi trả tiền tạm cư cho các hộ dân. Nhà đầu tư cũng sẽ đầu tư xây dựng và bàn giao quỹ nhà tái định cư cho Ủy ban nhân dân quận - huyện để tổ chức bố trí tái định cư tại chung cư xây dựng mới mà không trực tiếp làm việc này.

Trong khi đó quyền lợi và nghĩa vụ của chủ sở hữu và chủ sử dụng hợp pháp nhà chung cư sẽ được bảo toàn trước, trong và sau khi di dời, tạm cư và tái định cư.

TP cũng quy định tiêu chuẩn căn hộ tái định cư phải có diện tích tối thiểu bằng 1,1 lần so với diện tích căn hộ cũ, và người dân không phải đóng thêm bất kỳ khoản tiền nào. Trường hợp căn hộ được bố trí tái định cư có diện tích nhỏ hơn 25m2 thì được bố trí căn hộ có diện tích tối thiểu là 25m2.

Trường hợp đã ký hợp đồng bố trí nhà ở tái định cư, nhưng người dân không có nhu cầu ở tại chung cư xây dựng mới thì vẫn được bán căn hộ tái định cư theo hình thức chuyển nhượng căn hộ hình thành trong tương lai.

Ngoài ra nếu người dân chưa ký hợp đồng bố trí nhà ở tái định cư, nhưng muốn nhận tiền tại thời điểm di dời thì được thanh toán khoản tiền tương đương với giá trị căn hộ được tái định cư.

Nguyễn Cường