Đây là một trong số 40 khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền (FATF) nhằm đẩy mạnh hoạt động đấu tranh chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Vì sao phải hình sự hóa tội rửa tiền?

Theo khuyến nghị của FATF, các quốc gia cần hình sự hoá tội rửa tiền trên cơ sở Công ước Liên Hợp Quốc 1988 chống lại việc buôn bán, vận chuyển bất hợp pháp các chất ma tuý và chất hướng thần (Công ước Viên) và Công ước Liên Hợp Quốc năm 2000 về tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (Công ước Palermo).

Cụ thể, các quốc gia cần áp dụng tội phạm rửa tiền vào tất cả các tội nghiêm trọng với mục đích tập hợp thành một phạm vi rộng nhất các tội phạm nguồn của tội rửa tiền. Các tội phạm nguồn này có thể mô tả bằng cách dẫn chiếu tới tất cả các tội danh, hay tới một ngưỡng có gắn liền với hoặc là một danh mục các tội danh nghiêm trọng hoặc tới hình phạt tù áp dụng với tội phạm nguồn đó, hoặc theo danh sách các tội phạm nguồn, hoặc là kết hợp cả hai cách tiếp cận này.

Khi các quốc gia áp dụng cách tiếp cận theo ngưỡng, các tội phạm nguồn ít nhất cần phải bao gồm tất cả các tội phạm thuộc danh mục các tội phạm nghiêm trọng theo luật của các quốc gia đó hoặc cần phải gồm các tội danh mà có thể bị phạt hình phạt tù tối đa là hơn một năm. Đối với những quốc gia có ngưỡng tối thiểu đối với các tội danh trong hệ thống pháp lý của mình, tội phạm nguồn cần phải bao gồm tất cả các tội danh có thể bị trừng phạt bởi mức phạt tù tối thiểu là hơn 6 tháng.

Cho dù áp dụng cách tiếp cận nào, mỗi quốc gia ít nhất cần đưa vào danh mục các loại tội danh chỉ định.  

Các tội phạm nguồn của tội rửa tiền cần bao trùm cả hành vi xảy ra tại một quốc gia khác, mà hành vi đó cấu thành tội phạm tại quốc gia đó, đồng thời nó cấu thành tội phạm tiền thân nếu nó xảy ra trong nước. Các quốc gia có thể quy định điều kiện tiên quyết duy nhất là hành vi này sẽ cấu thành một tội phạm nguồn nếu nó xảy ra trong nước.

Các quốc gia có thể quy định tội rửa tiền không áp dụng đối với các cá nhân đã phạm tội tiền thân, nếu như điều này được yêu cầu bởi các nguyên tắc cơ bản của luật trong nước.

Theo Khuyến nghị của FATF, các quốc gia cần áp dụng tội phạm rửa tiền vào tất cả các tội nghiêm trọng với mục đích tập hợp thành một phạm vi rộng nhất các tội phạm nguồn của tội rửa tiền.

* FATF là một tổ chức liên chính phủ, có chức năng đưa ra các tiêu chuẩn, xây dựng và phát triển các chính sách chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Hiện tại FATF có 33 thành viên cùng hơn 20 quan sát viên. 

* 40 Khuyến nghị của FATF không những được áp dụng cho chống rửa tiền mà còn áp dụng cho cả chống hoạt động tài trợ khủng bố, kết hợp với 8 Khuyến nghị đặc biệt chống tài trợ khủng bố đã hình thành nên một khuôn khổ các biện pháp chặt chẽ, hoàn chỉnh và thống nhất để chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. 

* 40 Khuyến nghị  và 8  Khuyến nghị đặc biệt của FATF đã được Quỹ tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng thế giới công nhận như là những chuẩn mực quốc tế để đấu tranh chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Công tác phòng, chống rửa tiền của Việt Nam đã đạt được những tiến bộ

Năm 2009, Quốc hội Việt Nam đã thông qua sửa đổi Bộ Luật Hình sự 1999, sửa đổi điều 251 thành tội rửa tiền, Luật sửa đổi bổ sung này có hiệu lực từ 1-1-2010. Nhưng khi có tội danh rồi, cũng chưa có thể truy tố xét xử tội này, vì nó còn khá mởi mẻ ở Việt Nam và chế tài chưa có nhiều. 
Trước những khó khăn đó, cuối năm 2011, Bộ Công an, NHNN, Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, Tòa án Nhân dân tối cao đã phối hợp ban hành thông tư hướng dẫn điều luật về rửa tiền quy định trong Bộ Luật Hình sự sửa đổi và đến 7-2-2012 mới có hiệu lực. Đến lúc này mới có cơ sở pháp lý cho cơ quan điều tra, cơ quan tố tụng có căn cứ về tội rửa tiền. 

Những nỗ lực trong việc đấu tranh với loại hình tội phạm này cũng được thể hiện qua việc thành lập Ban chỉ đạo phòng chống rửa tiền, thành lập Cục Phòng chống rửa tiền. Ngoài ra, Bộ Công an, Tòa án Nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao đã có các đầu mối để phối hợp với NHNN trong phòng chống rửa tiền.

Hiện nay, Việt Nam cũng đã đạt được những tiến bộ như đã xây dựng và vận hành cơ chế phòng chống rửa tiền, hoàn thiện cơ sở pháp lý, hình sự hóa tội phạm rửa tiền, nâng cấp Nghị định 74 của Chính phủ năm 2004 thành luật…

Hải Quỳnh