Điều 2 luật Phòng, chống rửa tiền quy định, khi thực hiện các giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Theo đó, giao dịch có giá trị lớn là giao dịch bằng tiền mặt, bằng vàng hoặc ngoại tệ tiền mặt có tổng giá trị bằng hoặc vượt mức do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền quy định, được thực hiện một hoặc nhiều lần trong một ngày.  

Luật cũng quy định, đối tượng phải báo cáo gồm:

Tổ chức tài chính: Là tổ chức được cấp giấy phép thực hiện một hoặc một số hoạt động: Nhận tiền gửi; Cho vay; Cho thuê tài chính; Dịch vụ thanh toán; Phát hành công cụ chuyển nhượng, thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, lệnh chuyển tiền, tiền điện tử; Bảo lãnh ngân hàng và cam kết tài chính; Cung ứng dịch vụ ngoại hối, các công cụ tiền tệ trên thị trường tiền tệ; Tư vấn, bảo lãnh phát hành chứng khoán, đại lý phân phối chứng khoán; Quản lý danh mục vốn đầu tư; Quản lý tiền mặt hoặc chứng khoán cho tổ chức, cá nhân khác; Cung ứng dịch vụ bảo hiểm; hoạt động đầu tư có liên quan đến bảo hiểm nhân thọ; Đổi tiền.

Đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh ngành nghề phi tài chính có liên quan. Đây là tổ chức, cá nhân thực hiện một hoặc một số hoạt động như: Kinh doanh trò chơi có thưởng, casino; Kinh doanh dịch vụ quản lý bất động sản, môi giới bất động sản; sàn giao dịch bất động sản; Kinh doanh kim loại quý và đá quý; Cung ứng dịch vụ công chứng, kế toán; dịch vụ pháp lý của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư; Dịch vụ ủy thác đầu tư; dịch vụ thành lập, quản lý, điều hành doanh nghiệp; dịch vụ cung cấp giám đốc, thư ký giám đốc của doanh nghiệp cho bên thứ ba.

Như vậy, kể từ ngày 10/6/2013, tổ chức tài chính, tổ chức, cá nhân kinh doanh ngành nghề phi tài chính có liên quan nói trên nếu có giao dịch mức từ 300 triệu đồng trở lên phải báo cáo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam theo quy định tại Quyết định 20 của Thủ tướng Chính phủ.

Đồng thời, theo Thông tư 35 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn thực hiện một số quy định về phòng, chống rửa tiền thì mức giá trị của ngoại tệ tiền mặt, đồng Việt Nam bằng tiền mặt, kim loại quý, đá quý và công cụ chuyển nhượng phải khai báo hải quan, gồm: Mức giá trị của kim loại quý, đá quý (trừ vàng): 300.000.000 (ba trăm triệu) đồng;  Mức giá trị các công cụ chuyển nhượng: 300.000.000 (ba trăm triệu) đồng. Và mức giá trị của ngoại tệ tiền mặt, đồng Việt Nam bằng tiền mặt, mức giá trị của vàng phải khai báo hải quan thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, nếu chỉ kiểm soát các giao dịch giá trị lớn mà bỏ qua các giao dịch nhỏ thì tội phạm rửa tiền sẽ lách luật bằng cách chia tài sản giá trị lớn thành nhiều khoản nhỏ để giao dịch. Trong trường hợp này thì việc kiểm soát hành vi rửa tiền có thể bị bỏ sót. Bởi, có trường hợp giao dịch với giá trị lớn trên 300 triệu đồng nhưng không hẳn đã là rửa tiền, ngược lại, có trường hợp giao dịch với giá trị nhỏ hơn 300 triệu đồng nhưng thực chất là rửa tiền.

Ngăn từ giao dịch

Luật Phòng, chống rửa tiền quy định cách nhận biết về các dấu hiệu đáng ngờ, đó là có sự thay đổi đột biến trong doanh số giao dịch trên tài khoản; tiền gửi vào và rút ra nhanh khỏi tài khoản; doanh số giao dịch lớn trong ngày nhưng số dư tài khoản rất nhỏ hoặc bằng không;

Đối với các giao dịch chuyển tiền có giá trị nhỏ từ nhiều tài khoản khác nhau về một tài khoản hoặc ngược trong một thời gian ngắn; tiền được chuyển qua nhiều tài khoản; các bên liên quan không quan tâm đến phí giao dịch; thực hiện nhiều giao dịch, mỗi giao dịch gần mức giá trị lớn phải báo cáo; Sử dụng thư tín dụng và các phương thức tài trợ thương mại khác có giá trị lớn, tỷ lệ chiết khấu với giá trị cao so với bình thường; Khách hàng mở nhiều tài khoản tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài ở khu vực địa lý khác nơi khách hàng cư trú, làm việc hoặc có hoạt động kinh doanh;  Tài khoản của khách hàng không giao dịch trên một năm, giao dịch trở lại mà không có lý do hợp lý; tài khoản của khách hàng không giao dịch đột nhiên nhận được một khoản tiền gửi hoặc chuyển tiền có giá trị lớn;

Đối với các nhà đầu tư, doanh nghiệp, nếu có hoạt động chuyển số tiền lớn từ tài khoản của doanh nghiệp ra nước ngoài sau khi nhận được nhiều khoản tiền nhỏ được chuyển vào bằng chuyển tiền điện tử, séc, hối phiếu; Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chuyển tiền ra nước ngoài ngay sau khi nhận được vốn đầu tư hoặc chuyển tiền ra nước ngoài không phù hợp với hoạt động kinh doanh; doanh nghiệp nước ngoài chuyển tiền ra nước ngoài ngay sau khi nhận được tiền từ nước ngoài chuyển vào tài khoản mở tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam; Khách hàng thường xuyên đổi tiền có mệnh giá nhỏ sang mệnh giá lớn cũng đều có thể khoanh vùng nhận biết có dấu hiệu của rửa tiền.


Lê Nhung