Sáng ngày 25/2, Thường vụ QH đã xem xét, cho ý kiến về báo cáo của Chánh an Tòa án Nhân dân Tối cao về công tác của các tòa án trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII.

Báo cáo trước Thường vụ QH, Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Trương Hòa Bình cho biết, tính từ ngày 1/10/2010 đến ngày 30/9/2015, các Toà án nhân dân và Tòa án quân sự đã giải quyết được 1.781.410 vụ án các loại trong tổng số 1.809.080 vụ án đã thụ lý, đạt 98,5%; số vụ án còn lại chủ yếu là mới thụ lý và đang được tiếp tục giải quyết theo quy định của pháp luật.

Theo ông Bình, so với nhiệm kỳ trước, số vụ án phải giải quyết tăng 763.459 vụ và các tòa án đã giải quyết tăng 760.170 vụ. Tỷ lệ các bản án, quyết định bị hủy do lỗi chủ quan của Thẩm phán là 0,8% (giảm 0,4% so với nhiệm kỳ trước), bị sửa do lỗi chủ quan là 0,95% (giảm 0,85% so với nhiệm kỳ trước).

Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Trương Hòa Bình

Đề cập đến việc giải quyết, xét xử các vụ án hình sự, ông Bình cho biết, Toà án nhân dân và Toà án quân sự các cấp đã thụ lý 405.382 vụ án với 708.615 bị cáo; đã giải quyết, xét xử được 403.128 vụ án với 703.651 bị cáo, đạt 99,3 % số vụ và số bị cáo. Trong đó, giải quyết, xét xử theo thủ tục sơ thẩm 329.656 vụ với 593.895 bị cáo; theo thủ tục phúc thẩm 72.542 vụ với 108.293 bị cáo và theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm 930 vụ với 1.463 bị cáo. 

Theo ông Bình, trong công tác xét xử các vụ án hình sự, Tòa án các cấp luôn quán triệt và thực hiện nghiêm túc chỉ thị của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Đã tăng cường phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết, nên hầu hết các vụ án đều được đưa ra xét xử kịp thời, trong thời hạn luật định; tập trung làm tốt tranh tụng tại phiên tòa, lấy kết quả tranh tụng để làm cơ sở xem xét xác định tội danh và quyết định hình phạt theo đúng quy định của pháp luật,...

Do đó, việc xét xử các vụ án hình sự cơ bản đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; đã khắc phục có hiệu quả những sai sót trước đây trong xét xử các vụ án hình sự, như việc trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung thiếu căn cứ; áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hoặc cho hưởng án treo không đúng quy định của pháp luật.

"Đặc biệt là đã hạn chế đến mức thấp các trường hợp kết án oan người không có tội (từ năm 2011 đến 2015 có 3 trường hợp Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm và tuyên bố bị cáo không phạm tội, so với nhiệm kỳ trước giảm 2 trường hợp)", ông Bình cho biết.

Theo đánh giá của ông Bình, hình phạt mà Tòa án tuyên phạt đối với các bị cáo đảm bảo đúng chính sách hình sự của Nhà nước là nghiêm trị những kẻ chủ mưu, cầm đầu và khoan hồng đối với những người nhất thời phạm tội, lập công chuộc tội, thành khẩn khai báo, đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Theo ông Chánh an Tòa án Nhân dân Tối cao, trong nhiệm kỳ qua, công tác đấu tranh, phòng chống tham nhũng được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm và chỉ đạo thực hiện quyết liệt. Toà án các cấp đã tăng cường và xét xử nghiêm minh đối với loại tội phạm này.

Trong 5 năm qua, các toà án đã xét xử 1.233 vụ án với 2.813 bị cáo phạm các tội về tham nhũng, nhiều vụ án lớn, đặc biệt nghiêm trọng về kinh tế, tham nhũng đã được các tòa án khẩn trương nghiên cứu hồ sơ để đưa ra xét xử kịp thời, nghiêm minh, như: vụ án PMU18; vụ án Hà Nguyên Cát tại Công ty cao su Phú Riềng, Bình Phước; vụ án Phạm Thanh Bình tại tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin); vụ án Dương Chí Dũng; vụ án Vũ Việt Hùng tại Ngân hàng phát triển Việt Nam chi nhánh khu vực Đăk Lắk - Đắk Nông; vụ án Huỳnh Thị Huyền Như; vụ án Nguyễn Đức Kiên,…  

Đặc biệt, trong năm 2015, các tòa án đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tố tụng khẩn trương hoàn tất hồ sơ để đưa ra xét xử kịp thời, nghiêm minh các vụ án trọng điểm về tham nhũng phải đưa ra xét xử trước Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XII theo đúng tinh thần chỉ đạo của Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng.

Theo ông Bình, trong quá trình xét xử, khi phát hiện căn cứ cho rằng có dấu hiệu bỏ lọt hành vi phạm tội hoặc người phạm tội, tòa án đã  kiên quyết yêu cầu khởi tố vụ án hoặc khởi tố thêm bị can.

“Hình phạt mà Tòa án áp dụng đối với các bị cáo phạm tội về tham nhũng đảm bảo nghiêm khắc đối với người chủ mưu, cầm đầu, người lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt hoặc làm thất thoát số lượng lớn tài sản của Nhà nước; việc xử phạt tù nhưng cho bị cáo được hưởng án treo, nhất là các bị cáo phạm tội về tham nhũng được giám sát chặt chẽ”, ông Bình cho biết.

Đề cập đến việc bồi thường theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, ông Chánh án cho biết, để thi hành thống nhất các quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; Tòa án Nhân dân Tối cao đã chủ trì xây dựng Thông tư liên tịch hướng dẫn thực hiện việc bồi thường của Nhà nước trong hoạt động tố tụng dân sự và tố tụng hành chính, đồng thời phối hợp, tham gia xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước do các cơ quan khác chủ trì soạn thảo.

Ông cho biết, hàng năm Tòa án Nhân dân Tối cao đã rà soát, tổng hợp và thực hiện nghiêm túc, kịp thời việc bồi thường thuộc trách nhiệm của tòa án; định kỳ 6 tháng, 1 năm Tòa án Nhân dân Tối cao báo cáo về việc triển khai thực hiện việc bồi thường theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước để gửi Bộ Tư pháp tổng hợp báo cáo cơ quan có thẩm quyền.

Theo ông, trong nhiệm kỳ qua, các tòa án thụ lý 27 yêu cầu bồi thường thuộc trách nhiệm của tòa án; đã giải quyết được 17 trường hợp thông qua thương lượng với tổng số tiền phải bồi thường là gần 11 tỷ đồng; đình chỉ giải quyết 8 trường hợp; còn lại 2 trường hợp đang trong quá trình thương lượng, giải quyết.

"Việc thương lượng về mức bồi thường, tổ chức xin lỗi công khai người được bồi thường được thực hiện nghiêm túc theo đúng quy định; sau khi có quyết định bồi thường, các tòa án đã khẩn trương hoàn tất thủ tục để chi trả tiền bồi thường cho đương sự", ông Bình cho biết.

Tuấn Minh