Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã nêu một ví dụ rất đơn giản, nhưng cũng rất phổ biến khi chỉ một cái túi đựng tài liệu đơn giản được ông cầm trên tay, nhưng rất đáng tiếc lại mang dòng chữ “made in China”.

Một ví dụ sinh động về việc doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong nước chưa được quan tâm đúng mức đã được Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông đưa ra tại hội thảo về dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa – dưới góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp diễn ra sáng 11/07/2016. Đó là câu chuyện về chiếc túi đựng tài liệu được phát cho các đại biểu tham dự mang dòng chữ “made in China”.

Thứ trưởng Đặng Huy Đông với chiếc túi "made in China" trên tay.

Tất nhiên trong thời đại hội nhập kinh tế quốc tế chúng ta không tẩy chay hàng ngoại, nhưng theo Thứ trưởng Đặng Huy Đông, rõ ràng những gì doanh nghiệp nội đủ sức cạnh tranh để làm thì họ lại không được tạo điều kiện.

“Chúng tôi đã đưa tư tưởng về mua sắm công tập trung vào Luật Đấu thầu, và quy định trong Luật Đấu thầu là các gói thầu chia nhỏ ra đủ sức cho DNNVV có thể tiếp cận trong mua sắm công. 

Trong khi đó, DN của chúng ta hoàn toàn có thể làm được những chiếc túi nhựa này, thậm chí là với chất liệu nhựa tự phân hủy để đảm bảo vấn đề về môi trường. Chính phủ hoàn toàn có thể đặt hàng các doanh nghiệp trong nước với những vật liệu thân thiện với môi trường, điều này có thể giúp cho DNNVV đổi mới sáng tạo. Trong khi hiện nay DNNVV có thể sản xuất và xuất khẩu được, nhưng bán ở trong nước thì lại rất khó, đấy là cái khiếm khuyết của chúng ta mà Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang hướng tới,” Thứ trưởng Đặng Huy Đông nói.

Đối tượng phục vụ của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chính là các DNNVV, do vậy các DN trông chờ những hành động cụ thể. Dự thảo Luật quy định các khu công nghiệp phải dành từ 20-30% quỹ đất cho các DNNVV thuê, nhiều quan điểm cho rẳng đất đai khu công nghiệp là của doanh nghiệp và do doanh nghiệp đầu tư nên không thể áp đặt quy định này. Tuy nhiên, Thứ trưởng Đặng Huy Đông bày tỏ quan điểm đất đai là tài nguyên của đất nước, doanh nghiệp được tiếp cận với nguồn lực hữu hạn là đất đai.

Tương tự như lĩnh vực đất đai, DNNVV cũng cần phải được ưu đãi trong việc tiếp cận vốn tín dụng và các ngân hàng phải có trách nhiệm và nghĩa vụ cung cấp dịch vụ tín dụng cho DNNVV.

“Tất nhiên, chúng ta không nên làm méo mó thị trường, nhưng ít nhất ngân hàng cũng ý thức được trách nhiệm của mình, thay vì ngân hàng chỉ chọn những khách hàng là doanh nghiệp lớn, có tài sản đảm bảo, có kinh nghiệm quản trị… nhưng trách nhiệm với xã hội của ngân hàng khi cầm giấy phép thành lập ngân hàng là phải có các chương trình cho vay đối với DNNVV, thực tế hiện nay các ngân hàng cũng đang làm việc này rất tốt, một số ngân hàng thương mại có hẳn chương trình riêng cho DNNVV,” Thứ trưởng Đặng Huy Đông nói.

Bên cạnh ưu đãi về tiếp cận đất đai và tín dụng, Thứ trưởng Đặng Huy Đông cho rằng nhà nước không thể hỗ trợ  dàn trải cho tất cả mọi doanh nghiệp, mà chỉ có thể hỗ trợ theo định hướng phát triển của đất nước, trong đó chú trọng phát triển chuỗi giá trị bền vững, từ đó các doanh nghiệp bám vào chuỗi giá trị đó sẽ được hỗ trợ.

Việc DNNVV bị chèn ép cũng là tiếng kêu than của ông Đặng Thế Lưỡng - Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp quận Hải An, thành phố Hải Phòng – Theo ông Lưỡng, mặc dù chiếm đến 98% trong tổng số các doanh nghiệp của cả nước và có vị trí đặc biệt trong nền kinh tế, tuy nhiên từ lâu khu vực DNNVV gặp nhiều trở ngại khó khăn, sự phân tán quản lý trong thực thi các chính sách liên quan đến doanh nghiệp, việc tiếp cận doanh nghiệp của cơ quan công quyền còn mang nặng tính xin – cho.

“Sự hỗ trợ quan trọng đối với DNNVV là thủ tục hành chính làm sao đơn giản nhất, dễ tiếp cận nhất. Các doanh nghiệp lớn đều có thế mạnh tiếp cận chính sách, tiếp cận hỗ trợ từ các nguồn lực, do vậy điều quan trọng hơn vẫn là vấn đề minh bạch và bình đẳng. Để Luật đi vào cuộc sống cần phải thay đổi nhận thức của các cấp cán bộ công chức nhà nước, những người làm luật phải nghĩ cách chế ngự được những thói hư tật xấu phát sinh, mọi doanh nghiệp phải bình đẳng trước pháp luật,” ông Đặng Thế Lưỡng nói.

Kết quả khảo sát tại Hải Phòng cho thấy, các doanh nghiệp vẫn lo ngại về sự cạnh tranh không bình đẳng so với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp nhà nước. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp lớn khiến các DNNVV cảm thấy nản lòng, trong khi đó ai cũng biết muốn trở thành doanh nghiệp lớn thì phải đi lên từ doanh nghiệp nhỏ. Do vậy, ông Lưỡng cho rằng cần nhanh chóng xóa bỏ tư duy phân biệt đối xử giữa các doanh nghiệp.

“Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cần tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, tạo điều kiện hơn nữa cho tư nhân tham gia thị trường. DNNVV thậm chí còn teo tóp đi trong hội nhập, nguyên nhân chính vẫn là do trong thời gian dài nhà nước ưu đãi các doanh nghiệp lớn mà quên mất khu vực DNNVV, làm cho họ không có động lực vươn lên. Vì vậy, Luật cần có chính sách thông thoáng, bình đẳng, giúp DNNVV có cơ hội cạnh tranh,” ông Đặng Thế Lưỡng kiến nghị.

Nguyễn Tuân