Nguy cơ chiến sự tái diễn ở miền đông Ukraine khi quân chính phủ được phép tiếp tục nổ súng trong khi cả Kiev và phe nổi dậy tuyên bố sẽ ngừng chương trình rút lui vũ khí hạng nặng nếu các vị trí đồn trú lại bị tấn công.

Bộ Quốc phòng Ukraine tuyên bố binh sĩ chính phủ được phép tiếp tục nổ súng ở miền đông sau cáo buộc trong những tuần gần đây, phe ly khai đã có những hành động khiêu khích. Đây là diễn biến căng thẳng mới nhất sau khoảng thời gian yên bình ở miền đông Ukraine kể từ đầu tháng Chín. 

Kyiv Post dẫn lời phát ngôn viên quân đội Ukraine, ông Andriy Lysenko cho hay 5 binh sĩ chính phủ đã bị thương tại vùng Donbass hôm 3/11 và ngay ngày hôm sau, "phe ly khai tiếp tục tấn công ở khu vực tiền tuyến và hành động này vi phạm thỏa thuận ngừng bắn mà hai bên đang thực thi". 

Quân chính phủ Ukraine đóng quân ở Artemivsk. 

Trong buổi họp báo hôm 4/11, phát ngôn viên của Tổng thống Ukraine Oleksandr Motuzyanyk cũng nhấn mạnh lực lượng ly khai đã dùng pháo cối và các loại vũ khí hạng nhẹ tấn công khu vực Avdiivka và Pisky. Đây là lý do quân chính phủ Ukraine được phép bắn trả trong trường hợp cần thiết. 

"Bắt đầu từ lúc 6h7', lực lượng khủng bố đã tấn công các vị trí của chúng tôi bằng vũ khí hạng nhẹ và súng phóng lựu tự động ở khu vực Avdiivka, Opytne, Pisky và Shastye. Một tay súng bắn tỉa cũng đã xuất hiện ở Avdiivka. Ngay cả các binh sĩ chính phủ đóng quân ở Trekhizbenka cũng bị súng phóng lựu tấn công", tuyên bố của chính phủ Ukraine hôm 3/11 cho hay. 

Các vụ tấn công xảy ra sau tuyên bố của quân đội Ukraine về việc tình hình chiến sự ở miền đông Ukraine "gần như lắng dịu". 

Theo ông Lysenko, các cuộc tấn công của phe ly khai gần đây mang mục đích "khiêu khích" nhiều hơn là cố gắng giành thêm phần lãnh thổ kiểm soát. Tuy nhiên, ông này phủ nhận căng thẳng gần đây đồng nghĩa với việc "quân chính phủ Kiev chuẩn bị một đợt tấn công chủ động". 

"Hành động khiêu khích của phe ly khai muốn kích động phản ứng đáp trả của các binh sĩ Ukraine. Nhưng chúng tôi vẫn nhẫn nại để phe ly khai không có cớ đổ lỗi quân chính phủ vi phạm thỏa thuận Minsk 2", ông Lysenko nói. 

Các binh sĩ chính phủ Ukraine hoạt động ở tiền tuyến cũng phủ nhận thông tin "mọi chuyện vẫn bình yên". 

"Trong hơn một năm qua, họ vẫn lặp đi lặp lại luận điệu 'không nã đạn pháo, rút lui vũ khí, giám sát thỏa thuận ngừng bắn'. Nhưng thực thế, mọi chuyện không phải như vậy", binh sĩ Vladimir Sheredega thuộc tiểu đoàn Dnipro-1 chia sẻ. 

Theo Sheredega, mọi người bớt chú ý tới vùng chiến sự bởi số quân nhân thiệt mạng đã giảm đáng kể. Song chiến tranh "sẽ còn tiếp diễn trong hàng thập niên tới và theo từng thời kỳ, căng thẳng lại lên tới đỉnh điểm". 

Cũng trong ngày 3/11, phe ly khai khẳng định binh sĩ chính phủ Ukraine nhiều lần nã đạn pháo vào vùng ngoại ô Donetsk cũng như vi phạm "nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn". 

Báo cáo hôm 1/11 của các quan sát viên thuộc Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) khẳng định tại vị trí nhà ga Donetsk, họ đã ghi nhận 114 vụ nổ cách khu vực phía tây và tây bắc từ 3 – 5 km. Ngoài ra, OSCE còn nghe thấy "hàng loạt tiếng nổ từ súng phòng không, súng phóng lựu, súng máy hạng nặng cùng nhiều loại vũ khí hạng nhẹ khác".  

Ngừng rút vũ khí hạng nặng

Trong một diễn biến căng thẳng mới đây, hôm 4/11, cả quân chính phủ Ukraine và phe ly khai ở miền đông tuyên bố họ sẽ ngừng rút lui vũ khí nếu như các vị trí đồn trú tiếp tục bị tấn công.

Binh sĩ phe ly khai đứng cạnh chiếc xe tăng của quân chính phủ ở Luhanks, miền đông Ukraine. 

Ông Olexander Turchynov, Chủ tịch Hội đồng An ninh và Quốc phòng quốc gia Ukraine tuyên bố 5 binh sĩ chính phủ đã bị thương vào đêm hôm 3/11 do đó, Kiev sẽ ngừng rút lui vũ khí nếu tiếp tục bị phe ly khai tấn công. 

Kể từ ngày 1/9, cả quân chính phủ và phe ly khai miền đông Ukraine đã tiến hành rút lui nhiều loại vũ khí hạng nặng theo các điều khoản quy định trong thỏa thuận ngừng bắn. 

Tuy nhiên, chia sẻ trên hãng tin Donetsk News Agency, thủ lĩnh ly khai Alexander Zakharchenko cũng đe dọa dừng kế hoạch rút lui vũ khí nếu quân chính phủ vi phạm thỏa thuận. 

Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ, ông John Kirby khẳng định trong hai tuần qua, các vụ nổ súng lại tái diễn ở miền đông Ukraine. 

"Tại Donetsk và Luhansk, phe ly khai đã liên tiếp tấn công quân chính phủ Ukraine bằng vũ khí hạng nhẹ, súng phóng lựu, vũ khí phòng không và súng máy cỡ lớn. Đây là hành động vi phạm thỏa thuận ngừng bắn Minsk 2", ông Kirby nói. 

Cuộc chiến tại miền đông Ukraine bắt đầu từ tháng 4/2014 đã cướp đi sinh mạng của hơn 8.000 người và khiến hàng triệu người khác phải đi sơ tán.

Nội dung được hoàn thành qua tham khảo nguồn tin từ Kyiv Post, một tờ báo tiếng Anh của Ukraine. Kyiv Post được cho là tờ báo ủng hộ Ukraine hội nhập với phương Tây.

MINH THU (lược dịch)