Chuyện nực cười Di tích Quốc gia bị... quên

Thành Nhân

Infonet - Mặc dù Báo cáo thanh tra của thanh tra tỉnh đã khẳng định có sự vi phạm luật đất đai trong dự án đắp đê Hữu Cầu, nhưng bản báo cáo này  lại "quẩn quanh" trong sự giải thích về chuyện “chưa xác định được có vi phạm đến di tích lịch sử hay không”. Điều này, đang lộ rõ nhiều điểm khó hiểu trong công tác quản lý di tích ở đây.

Thấy rõ sự “lãng quên” di tích Quốc gia

Theo các cứ liệu lịch sử thì Bến Can Vang là một di tích lịch sử oai hùng, nơi diễn ra trận đánh ác liệt giữa đạo quân ta do Lý Thường Kiệt chỉ huy đánh tan quân Tống. Nhằm làm rõ có hay không việc xâm hại di tích quốc gia Bến Can Vang, người dân thôn Thọ Đức đã làm đơn gửi đến các cấp các ngành, Thanh tra tỉnh đã vào cuộc. Tại bản Báo cáo thanh tra số 76/BC-TTr.NV2 của Thanh tra tỉnh Bắc Ninh phần 4.2 có nội dung như sau:
Phòng tránh ảnh hưởng đến di tích lịch sử Đền Can Vang, BQLDA- Sở NN&PTNT không sử dụng diện tích 8.152,7 m2 đất thu hồi theo quyết định số: 416/QĐ-UBND ngày 12/05/2011 của UBND huyện Yên Phong “v/v thu hồi đất nông nghiệp tại thôn Thọ Đức, xã Tam Đa để xây dựng đê kè hữu sông Cầu”, do khu đất này nằm phía thượng lưu sông Cầu, tiếp giáp với đền Can Vang. Để có đủ đất đắp đê, ngày 6/3/2012 Sở NN&PTNT có văn bản số 164/NN-BDA “v/v đề nghị thu hồi đất bổ sung làm bãi khai thác đất đắp đê”. UBND xã Tam Đa; Thôn Thọ Đức; BQLDA thống nhất bổ sung diện tích bãi khai thác đất đắp đê tại xứ đồng Bãi Miễu (ngoài sông) khoảng 11.000 m2, khu vực trước kia địa phương cho thuê khai thác đất để đun lò gạch. Lãnh đạo thôn Thọ Đức, BQLDA tổ chức bàn giao mặt bằng “Bãi khai thác đất bổ sung để tu bổ, nâng cấp đê Hữu Cầu”.

Tại quyết định số 34 VH/QĐ ngày 9/1/1990 của Bộ Văn hóa công nhận di tích lịch sử Bến Can Vang- Trại Chùa- Trại Chĩnh (địa điểm Đền Can Vang, chùa Tháp Linh, đình Thọ Đức) và văn bản số 85/CV-BQLDT ngày 17/07/2012 của Ban Quản lý di tích Bắc Ninh nêu: “Di tích lịch sử phòng tuyến sông Như Nguyệt thuộc khu vực thôn Thọ Đức, xã Tam Đa huyện Yên Phong được công nhận là địa điểm Đền Can Vang, Chùa Tháp Linh, đình Thọ Đức. Để xác định rõ địa điểm ranh giới của Đền Can Vang và Bến Can Vang hiện nay cần có cuộc khảo sát tại thực địa”. Như vậy, di tích lịch sử được Nhà nước công nhận là Bến Can Vang có địa điểm tại Đền Can Vang. Việc BQLDA, UBND xã, Phòng TN&MT bàn giao bổ sung diện tích 11.000 m2 trên chưa xác định được có vi phạm đến di tích lịch sử hay không. Do khu vực di tích đền Can Vang chưa được cấp GCNQSDĐ; không thể hiện trên bản đồ địa chính năm 2002chưa được các cấp, các ngành xác định mốc giới cụ thể”.

Nội dung thanh tra "có vi phạm di tích hay không"- Báo cáo thanh tra


Vậy là 20 năm, sau khi được công nhận là di tích lịch sử Quốc gia, địa phương và cơ quan chức năng đã quên khoanh vùng bảo vệ  và quên luôn di tích lịch sử oai hùng trong bản đồ địa chính để đến nỗi có hay không hành động xâm phạm di tích cũng không biết (???).

Bài học về bảo tồn quản lý di tích lịch sử

Sau Báo cáo của Thanh tra Tỉnh, Sở VH-TT-DL tỉnh Bắc Ninh cũng ra một văn bản số 106/BC- SVHTTDL trả lời người dân về việc có hay không việc BQLDA- Sở NN&PTNT đào đất xâm hại di tích Bến Can Vang. Nội dung trả lời nguyên văn như sau: “Về phía cơ quan chuyên môn của Sở VH TT&DL Bắc Ninh (Ban quản lý di tích tỉnh) đã tiến hành xem xét thực tế tại di tích này cho thấy: năm 2011 và 2012, UBND xã Tam Đa cho khai thác đất để đắp đê, vị trí khai thác cách trung tâm Đền Can Vang khoảng 190m; Đền Can Vang nằm trên gềnh Can Vang, mùa nước thường ăn sâu vào gềnh, khu vực khai thác đất bị ngập nhưng cũng cách trung tâm Đền Can Vang khoảng 150m.

Với nội dung tố cáo này, trên cơ sở kết quả rà soát của Thanh tra tỉnh Bắc Ninh, xem xét thực tế của cơ quan chuyên môn Sở VH TT&DL Bắc Ninh cho thấy: khu vực khai thác đất như nêu trong đơn là khu vực mà những năm trước đây địa phương đã cho thuê khai thác đun, đốt lòa gạch; việc khai thác đất ở vị trí này cách xa Bến Can Vang, khi khai thác không làm ảnh hưởng đến di tích; do khu vực di tích chưa được cấp giấy CNQSDĐ , khu vực đất của di tích không được thể hiện trên bản đồ địa chính đo vẽ năm 2002 và chưa được các cấp các ngành, xác định mốc giới cụ thể nên việc khai thác đất như nêu trong đơn chưa xác định được có vi phạm đến di tích hay không

Văn bản trả lời công dân của Sở VHTTDL

Ngay trong một đoạn văn đã có 2 khẳng định rất mâu thuẫn nhau. Khẳng định 1 cho rằng vị trí lấy đất cách xa Bến Can Vang (không biết xác định Bến Can Vang bằng cách nào) không ảnh hưởng đến di tích. Nhưng ngay câu sau lại nói chưa xác định được có vi phạm di tích hay không?? 

Điều này còn mâu thuẫn với chính bản khảo sát trước đó của Ban Quản lý di tích khi khảo sát tháng 12 năm 2012 mà người dân cung cấp đã khẳng định vị trí của Bến Can Vang như sau: “Ngày nay bến Can Vang vẫn còn con đường từ bến sông Can Vang ngược phía Bắc lên dãy Tiên Lát, xuôi phía Nam về Thọ Đức, đó là con đường mà trong thời kỳ kháng chiến chốg  quân Tống 1077 đã chứng kiến những trận đánh quyết liệt giữa quân ta và quân Tống. Địa điểm bên Can Vang vẫn không thay đổi đây là chứng tích lịch sử của cuộc kháng chiến chống Tống 1077

Bằng công nhận di tích lich sử văn hóa cụm di tích Phòng tuyến Như Nguyệt: Bến Can Vang, Trại Chùa, Trại Chĩnh 

Như vậy, chỉ trước đó mấy tháng Ban quản lý di tỉnh đã khẳng định vẫn còn Bến Can Vang nhưng trong văn bản thanh tra và văn bản trả lời người dân Thọ Đức lại cho thấy không biết Bến Can Vang đến đâu... Vậy trách nhiệm thuộc về ai. Trao đổi với PV báo điện tử Infonet qua điện thoại, ông  Nguyễn Duy Nhất, Giám đốc BQL Di tích tỉnh Bắc Ninh, cho biết: “Phân cấp quản lý đã giao rõ ràng trách nhiệm cho huyện, xã..."

Đền Can Vang đìu hiu xuống cấp nghiêm trọng nhưng không được bảo vệ

Để cụm di tích phòng tuyến sông Như Nguyệt được trường tồn cùng thời gian, hơn ai hết những người dân địa phương và các cơ quan chức năng cần có kế hoạch khảo sát, khoanh vùng, bảo tồn di tích tránh tình trạng có công nhận rồi quên không bảo vệ, quên không cho di tích vào bản đồ như hiện nay. Điều quan trọng hơn nữa, cần làm rõ có hay không việc đào mất di tích lịch sử như người dân đã phản ánh, đừng đưa ra kết luận không rõ ràng: "chưa xác định có vi phạm hay không".

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet