Theo Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XII của Đảng thì phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm của ngành nông nghiệp trong những năm tới là tiếp tục nhiệm vụ tái cơ cấu lại nông nghiệp đã được triển khai từ Đại hội XI của Đảng, gắn với phát triển NTM

Tiếp tục thực hiện đồng bộ, hiệu quả Đề án tổng thể cơ cấu lại nền kinh tế và cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực trong đó cơ cấu lại nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XII của Đảng. Trong đó, đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp, xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện cả về nông, lâm nghiệp và thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững, trên cơ sở phát huy lợi thế so sánh và tổ chức lại sản xuất, thúc đẩy ứng dụng sâu rộng khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ sinh học, công nghệ thông tin vào sản xuất, quản lý nông nghiệp và đẩy nhanh công nghiệp hóa nông nghiệp, hiện đại hóa nông thôn để tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia cả trước mắt và lâu dài; nâng cao thu nhập và đời sống của nông dân.

Trong 30 năm qua, nhất là trong 5 năm triển khai các Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, ngành nông nghiệp đã có bước tăng trưởng với tốc độ khá cao theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng. Kinh tế nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng công nghiệp, dịch vụ, ngành nghề; các hình thức tổ chức sản xuất tiếp tục đổi mới. Hơn nữa, nông nghiệp còn tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng, có khả năng lan tỏa sang các ngành khác, tăng khả năng cạnh tranh cho kinh tế đất nước.

Sản xuất nông nghiệp tại Hà Nam

Tuy nhiên, những thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của khu vực nông nghiệp, nông thôn và chưa đồng đều giữa các vùng. Tăng trưởng nông nghiệp trong thời gian qua chủ yếu theo chiều rộng thông qua tăng diện tích, tăng vụ và dựa trên mức độ thâm dụng các vật tư cho sản xuất và chi phí lao động rẻ. Nông nghiệp phát triển chưa ổn định, tốc độ tăng trưởng giảm dần, sức cạnh tranh thấp, chưa phát huy tốt nguồn lực cho phát triển sản xuất. Quy mô sản xuất nhỏ, phân tán; năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng hàng nông sản thấp.

Cùng với đó là quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, nông nghiệp nước ta đang đối mặt với mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt. Trong bối cảnh chịu tác động của biến đổi khí hậu, tăng trưởng nông nghiệp không thể tiếp tục theo chiều rộng trong khi các nguồn tài nguyên phục vụ sản xuất nông nghiệp như đất, nước, sinh học có hạn.

Vì vậy, tiếp tục thực hiện tái cơ cấu gắn với xây dựng nông thôn mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XI của Đảng sẽ vẫn là nhiệm vụ trọng tâm của ngành nông nghiệp trong thời gian tới. Dự thảo Báo cáo Chính trị xác định, trong những năm tới, sẽ khai thác lợi thế của nền nông nghiệp nhiệt đới, tập trung phát triển các sản phẩm có lợi thế so sánh, giá trị gia tăng cao và có khả năng tham gia hiệu quả và chuỗi giá trị toàn cầu. Tổ chức lại sản xuất, tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị. Đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ, nhất là công nghệ sinh học, công nghệ thông tin vào sản xuất và quản lý; Bảo đảm an ninh lương thực và vệ sinh an toàn thực phẩm; tập trung phát triển sản phẩm có lợi thế so sánh, có khả năng tham gia hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu; bảo vệ và sử dụng linh hoạt, hiệu quả đất trồng lúa, khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất, phát triển các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, hình thức đa dạng phù hợp với điều kiện của từng vùng, đặc điểm của từng sản phẩm và nhu cầu thị trường; bảo vệ và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái. Tổ chức lại sản xuất theo hướng gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ nông sản trên cơ sở phát triển các hình thức hợp tác, liên kết đa dạng giữa hộ nông dân với tổ chức tín dụng, tổ chức khoa học, công nghệ và doanh nghiệp. Tiếp tục sắp xếp, đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX, công ty, nông lâm trường quốc doanh và doanh nghiệp nông nghiệp.

Làm đường giao thông nông thôn ở Quảng Bình

Trong giai đoạn 2016 - 2020, muốn phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới, phải ưu tiên tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ hơn về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn. Thực tế phát triển nông nghiệp hàng hóa vững mạnh là cách tạo việc làm rẻ nhất, là cách xóa đói, giảm nghèo hiệu quả nhất, là chỗ dựa vững chắc để ổn định xã hội, nhất là khi hơn 40% lao động, 60% dân số vẫn ở nông thôn và sống nhờ nông nghiệp. Cùng với đó là tập trung phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ nông nghiệp để tạo việc làm và tăng thu nhập cho nông dân và để giảm di cư vào các đô thị tìm kiếm việc làm, gây ra nhiều áp lực cho đô thị lớn. Để thực hiện các mục tiêu đó, phải tiếp tục điều chỉnh cơ chế chính sách theo hướng phát huy hiệu quả hơn cơ chế thị trường; điều chỉnh cơ cấu đầu tư công; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, công nghệ cao; tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị với trọng tâm là phát triển doanh nghiệp để làm nòng cốt trong các mối liên kết, đồng thời phát triển kinh tế hợp tác.

Vừa qua, tại hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Chương trình giai đoạn 2010-2015, phương hướng, nhiệm vụ giai đoạn 2016-2020 xác định: Trong giai đoạn 2016-2020 là phấn đấu 50% số xã trên cả nước đạt chuẩn NTM; mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất một huyện đạt chuẩn NTM; không còn xã dưới 5 tiêu chí. Đây là chỉ tiêu cần sự nỗ lực rất lớn để có thể đạt được bởi hiện nay cả nước có hơn 9.000 xã nhưng đến năm 2015 mới có khoảng 1.800 xã (20%) đạt chuẩn nông thôn mới, phần lớn số xã chưa đạt chuẩn xã nông thôn mới là những xã khó khăn, nhất là những xã ở các vùng Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, miền núi phía bắc. Vì vậy, cùng với phát triển kinh tế cần tiếp tục đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới, coi đây là một nội dung thiết thực để CNH, HĐH đất nước.

Để cụ thể hóa được mục tiêu trên, nhiều nhiệm vụ, giải pháp đã được đề ra, trong đó có việc tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ và cư dân nông thôn, nâng cao chất lượng các phong trào thi đua xây dựng NTM; cơ bản hoàn thành hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu trên địa bàn; phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn.

Cùng với đó là tạo chuyển biến rõ nét về vệ sinh, môi trường, cảnh quan nông thôn theo hướng xanh-sạch-đẹp; tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả các tiêu chí NTM đối với các xã, huyện đã được công nhận đạt chuẩn; huy động đa dạng và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho chương trình; đẩy mạnh phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng NTM”, khen thưởng kịp thời và xứng đáng cho các tập thể làm tốt, các cá nhân, tổ chức có đóng góp tích cực, hiệu quả cho Chương trình...

Kết quả 5 năm thực hiện chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2010-2015 (Tính đến hết tháng 11/2015):

- Cả nước có 1.298 xã (14,5%) được công nhận đạt chuẩn NTM

- Số tiêu chí bình quân/xã là 12,9 tiêu chí (tăng 8,2 tiêu chí so với 2010)

- Số xã khó khăn nhưng có nỗ lực vươn lên (xuất phát điểm dưới 3 tiêu chí, nay đã đạt được 10 tiêu chí trở lên) là 183 xã.

- 11 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định công nhận đạt chuẩn NTM

- Ngoài ra, 8 huyện, thị xã đã có tờ trình của UBND tỉnh, thành phố đề nghị xét, công nhận.

- Mức thu nhập bình quân đầu người vùng nông thôn đã đạt 24,4 triệu đồng/năm (tăng khoảng 1,9 lần so với năm 2010).

Nguyễn Duyên