Chiều 11/7, sau khi thảo luận, Ủy ban Thường vụ QH đã đồng ý thống nhất mức huy động vốn không quá 40% số thu ngân sách mà thành phố Đà Nẵng được hưởng. Mức này cao hơn luật quy định 10% nhưng thấp hơn Hà Nội và TP.HCM 20% (hiện là 60%).

Chiều 11/7, trình bày báo cáo thẩm tra trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về một số cơ chế đặc thù về đầu tư, tài chính, ngân sách và phân cấp quản lý đối với Thành phố Đà Nẵng, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Đức Hải cho biết, sau 10 năm thực hiện, Đà Nẵng đã có bước phát triển vượt bậc về kinh tế - xã hội, công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch được thực hiện khá tốt.

Tuy nhiên, theo báo cáo của UBND Thành phố Đà Nẵng, cơ chế tài chính - ngân sách ưu đãi đem lại nguồn lực rất khiêm tốn so với nhu cầu vốn đầu tư phát triển, chưa tạo động lực huy động nguồn lực cho phát triển thành phố trong giai đoạn tới.

Về vấn đề này, Ủy ban TCNS cho rằng, để tạo thuận lợi hơn cho Đà Nẵng trong quá trình thu hút nguồn lực đầu tư phát triển thì cần tăng tính “đột phá” về đầu tư, tài chính, ngân sách, phân cấp quản lý và thể chế hóa các nội dung đã được thể hiện trong kết luận của Bộ Chính trị về việc tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX "Về xây dựng và phát triển Thành phố Đà Nẵng trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" thì việc ban hành Nghị định của Chính phủ thay thế Quyết định số 13/2006/QĐ-TTg ngày 16/01/2006 của Thủ tướng Chính phủ là cần thiết.

Do đó, đa số ý kiến nhất trí về sự cần thiết ban hành cơ chế đặc thù về đầu tư, tài chính, ngân sách đối với Đà Nẵng. Tuy nhiên, một ý kiến cho rằng, Chính phủ cần cân nhắc thận trọng, hạn chế ban hành những quy định về cơ chế đặc thù với nhiều tỉnh, thành phố vì sẽ tạo nên sự không công bằng giữa các địa phương.

Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Huỳnh Đức Thơ phát biểu ý kiến trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội. (Ảnh: Xuân Tùng)

Ngoài ra, căn cứ vào quy định của Luật NSNN hiện hành và Luật NSNN năm 2015, chỉ quy định cho phép Chính phủ ban hành cơ chế đặc thù về tài chính, ngân sách. Do đó, việc quy định đặc thù trong các lĩnh vực khác như quản lý đất đai cần được cân nhắc thận trọng, bảo đảm phù hợp, thống nhất với các văn bản pháp luật liên quan về thẩm quyền, phân cấp quản lý.

Đề cập đến một số nội dung cụ thể Chính phủ xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với cơ chế đặc thù cho Đà Nẵng, ông Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách cho biết, về tổng mức huy động vốn đầu tư trong nước, theo nội dung khoản 1 Điều 3 của Dự thảo Nghị định, Chính phủ đề nghị quy định: Tổng dư nợ các nguồn vốn huy động không vượt quá 100% tổng vốn đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách thành phố theo dự toán được HĐND Thành phố quyết định hàng năm và áp dụng cho năm ngân sách 2016. Từ năm ngân sách 2017, mức dư nợ vay sẽ thực hiện theo quy định của Luật NSNN năm 2015.

Ủy ban TCNS cho rằng, việc Chính phủ đề nghị nâng mức dư nợ của Thành phố Đà Nẵng từ 30% theo quy định hiện hành lên mức 100% cho địa phương với các lý do như Chính phủ trình là cần thiết và nhất trí với đề nghị của Chính phủ nhằm tạo thuận lợi trong huy động nguồn lực.

Tuy nhiên, đa số ý kiến trong Ủy ban TCNS cho rằng, việc nâng mức dư nợ vay lên 100% cũng chỉ tương đương với mức dư nợ vay không quá 30% tổng số thu Thành phố Đà Nẵng được hưởng theo phân cấp quy định tại Luật NSNN năm 2015. Do đó, đề nghị Đà Nẵng áp dụng mức dư nợ vay này từ năm 2017 theo quy định của Luật NSNN năm 2015 vì khó có thể triển khai cơ chế này trong năm 2016 như đề nghị của Chính phủ.

Một số ý kiến đề nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội cho phép Đà Nẵng được huy động vốn theo tỷ lệ cao hơn mức 30% hoặc bằng mức huy động của Thành phố Hồ Chí Minh (60%) theo quy định của Luật NSNN năm 2015, nếu Thành phố Đà Nẵng có khả năng trả nợ đúng hạn.

Ngược lại, cũng có ý kiến đề nghị cân nhắc quy định này vì cho rằng, việc nâng mức trần dư nợ từ 30% vốn đầu tư XDCB trong nước của Thành phố lên 100% là mức nâng khá lớn, cần được xem xét, tính toán và cân nhắc đến khả năng trả nợ của địa phương.

Về ưu đãi bổ sung có mục tiêu, theo khoản 2 Điều 5 của Dự thảo Nghị định, Chính phủ đề nghị: NSTW bổ sung có mục tiêu cho Thành phố tương ứng 70% số tăng thu so với dự toán đã được Thủ tướng Chính phủ giao từ các khoản thu phân chia giữa NSTW và NSĐP còn lại (sau khi thực hiện thưởng vượt thu theo quy định của Luật NSNN) và các khoản thu NSTW hưởng 100%.

Đa số ý kiến trong Ủy ban TCNS đồng tình với đề xuất của Chính phủ và cho rằng, trong điều kiện áp dụng các tiêu chí, định mức phân bổ vốn đầu tư nguồn NSNN giai đoạn 2016-2020 đã loại bỏ căn bản các ưu tiên tính điểm cho các địa phương điều tiết về NSTW, dẫn đến vốn đầu tư phát triển của các địa phương này bị giảm nhiều thì việc quy định cụ thể tỷ lệ bổ sung có mục tiêu từ NSTW là cần thiết và áp dụng từ năm ngân sách 2017, đảm bảo phù hợp với Luật NSNN năm 2015. Trong năm 2016, do Đà Nẵng chưa được hưởng cơ chế này nên đề nghị Chính phủ báo cáo Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định sau khi có đánh giá tình hình thực hiện dự toán năm 2016.

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, việc quy định cứng tỷ lệ bổ sung có mục tiêu với mức khá cao như đề xuất của Chính phủ sẽ áp dụng cho Đà Nẵng và dự kiến áp dụng cho các Thành phố trực thuộc Trung ương khác ở mức tương đương hoặc cao hơn sẽ tạo áp lực cân đối cho NSTW hàng năm, ảnh hưởng đến vai trò chủ đạo của NSTW.

Sau phần thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển kết luận vấn đề khẳng định, với những vấn đề nảy sinh trước 1/1/2017, trước khi Luật Ngân sách mới, Chính phủ phải rút kinh nghiệm và phải giải quyết vì đã có quy định đầy đủ nên huy động vốn vượt quy định NSNN thì tiếp tục xử lý.

Đối với khoản tăng thu 2016, Chính phủ xem xét tình hình tăng thu cụ thể cân đối chung, báo cáo UBTVQH quyết định hỗ trợ Đà Nẵng theo đúng Luật Ngân sách mới.

Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, Nghị định này của Chính phủ áp dụng cơ chế đặc thù cho Đà Nẵng thì chỉ áp dụng từ 1/1/2017, theo đúng tinh thần Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.

Về cơ chế đặc thù, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, Chính phủ cần cân đối, tính toán vì nhiều tỉnh thành phố trung ương cũng sẽ xin cơ chế đặc thù, nên phải hài hoà. Riêng với ĐN, UBTVQH đồng tình với cơ chế tỷ lệ thưởng vượt thu không quá 70% đối với 2 khoản vượt dự toán thu.

Mức huy động thống nhất không quá 40% số thu ngân sách mà thành phố Đà Nẵng được hưởng, như vậy cao hơn luật quy định 10% nhưng mà mức này thấp hơn Hà Nội và TPHCM (hiện là 60%).

“Đối với cơ chế phân cấp khác, như phân cấp cho quản lý, đề nghị Chính phủ làm theo đúng Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch, Luật Đất đai. Nếu Luật không cho phân cấp thì nhất quyết không được phân cấp. Phải theo đúng tinh thần các luật hiện hành”, ông Hiển nhấn mạnh.

Xuân Tùng