Các nước thành viên ASEAN đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc thúc đẩy cam kết thành lập một cộng đồng chung khi các nhà lãnh đạo các nước thành viên nhóm họp tại Malaysia từ ngày 19 – 22/11.

Chỉ còn 6 tuần nữa trước khi Cộng đồng ASEAN chính thức ra đời, Tổng Thư ký ASEAN Lê Lương Minh đã có bài trả lời phỏng vấn trên tờ The Straits Times của Singapore.

Tất cả các mục tiêu hợp tác chính trị-an ninh và hợp tác văn hóa xã hội đã được đáp ứng. Và 92,7% các mục tiêu về một Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đã đạt được, ông  Lê Lương Minh cho biết.

Các bộ trưởng ASEAN nhóm họp tại Kuala Lumpur, Malaysia

"Việc thành lập Cộng đồng ASEAN là một cột mốc quan trọng lớn đối với việc xây dựng và hội nhập của ASEAN" ông nói. Nhưng những nỗ lực để thúc đẩy hội nhập và xây dựng một ý thức cộng đồng giữa các chính phủ và 625 triệu người dân là do chưa có phương tiện thực hiện, ông nói thêm.

Họ cần phải được đẩy mạnh trong những năm tới, đặc biệt là di chuyển để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên ASEAN cũ và các thành viên mới gần đây. Nhà lãnh đạo ASEAN cũng cam kết sẽ đưa ra lộ trình 10 năm hoàn thiện cộng đồng chung vào ngày 22/11.

Hôm 20/11, các bộ trưởng ASEAN đã họp bàn về công việc và những tiến bộ đạt được của Hội nghị thượng đỉnh ASEAN 27.

Bộ trưởng Ngoại giao của Singapore Vivian Balakrishnan đã trả lời các phóng viên, cho biết Cộng đồng ASEAN có "tầm quan trọng" lớn. Ông cho biết, ASEAN đã đem đến cho hơn 650 triệu dân Đông Nam Á một khối hợp tác hòa bình và ổn định, tạo điều kiện cho các quốc gia phát triển thịnh vượng. “Nó (ASEAN) đã cho chúng ta cơ hội cải thiện sinh kế của người dân trên khắp Đông Nam Á”, Ngoại trưởng Singapore nói.

Ông cũng lưu ý rằng ASEAN cung cấp một khuôn khổ cho các nước trong khu vực cùng làm việc với nhau để giải quyết những thách thức xuyên biên giới, từ tội phạm và khủng bố đến các đám khói bụi (cháy rừng), ngay cả khi vẫn còn "khá nhiều công việc vẫn cần phải được thực hiện".

Vị quan chức cấp cao của Singapore cho biết, các cường quốc cũng nhận ra rằng ASEAN là một khối quan trọng họ cần liên kết khi đưa ra các quyết định có ảnh hưởng đến khu vực Đông Nam Á.

Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á, sẽ được tổ chức vào ngày 22/11, vẫn là nền tảng duy nhất, tập hợp ASEAN và 8 đối tác quan trọng, bao gồm cả Trung Quốc và Hoa Kỳ. Hai chủ đề được thiết lập và gây sự chú ý của các nước thành viên gồm chống khủng bố và an ninh hàng hải.

Các bộ trưởng ASEAN và các đối tác của họ đều mong muốn tăng cường hợp tác, chống lại chủ nghĩa cực đoan một cách toàn diện hơn.

Nhưng các vấn đề trên biển sẽ là vấn đề có tính thách thức hơn. Ông Lê Lương Minh lưu ý rằng các thành viên ASEAN lo ngại về sự gia tăng căng thẳng trong khu vực Biển Đông, nơi Brunei, Malaysia, Philippines và Việt Nam tuyên bố chủ quyền chồng lấn với Trung Quốc. Công việc cải tạo đảo gần đây của Bắc Kinh đã làm dấy lên mối quan tâm.

Ông Minh hoan nghênh ASEAN và Trung Quốc gần đây đồng ý cùng tham vấn về các yếu tố hoàn thiện Bộ Quy tắc ứng xử (COC), thiết lập hướng dẫn cho các bên có liên quan để quản lý căng thẳng và tránh xung đột. Nhưng ông nói thêm: "Chúng tôi nhìn thấy một khoảng cách giữa cam kết chính trị này và tình hình thực tế trên biển".

Trong khi đó, Ngoại trưởng Balakrishnan cho biết còn quá sớm để đạt được COC."Miễn là chúng ta có thể thực hiện các bước tiến về phía trước một cách hòa bình để giải quyết các khác biệt này, sau đó chúng ta sẽ đi đúng hướng", ông nói, "Đó sẽ là một hành trình dài".

Ông lưu ý về một số chỉ trích về cách tiếp cận của ASEAN dựa trên sự đồng thuận để giải quyết các vấn đề của khối. Nhưng phương pháp này cũng có nghĩa là tiến bộ, khi thực hiện "sẽ thực chất hơn và lâu dài hơn".

Minh Anh (lược dịch)