Ngày 22/8, Sở Văn hóa – Thể thao Đà Nẵng cho hay, ông Huỳnh Hùng, Giám đốc Sở vừa ký văn bản 1198/SVHTT-KHTC gửi UBND TP Đà Nẵng đề nghị chỉ đạo bảo tồn và phát huy giá trị di tích quốc gia Thành Điện Hải.

 

Nhà dân cơi nới sát, xâm phạm vùng bảo vệ di tích Thành Điện Hải

Tại kỳ họp thứ 2 HĐND TP Đà Nẵng khóa IX vừa qua, nhiều cử tri phường Thạch Thang (quận Hải Châu) đề nghị cho nhân dân tại khu vực Thành Điện Hải được xây dựng, sửa chữa nhà. UBND TP Đà Nẵng trả lời đã ban hành Quyết định 8819/QĐ-UBND ngày 4/12/2014 phê duyệt sơ đồ ranh giới điều chỉnh khoanh vùng khu vực bảo vệ di tích Thành Điện Hải. Đồng thời đề nghị UBND quận Hải Châu căn cứ Tổng mặt bằng được duyệt để hướng dẫn và cấp phép nhà ở cho nhân dân tại khu vực.

Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Huỳnh Đức Thơ trực tiếp chứng kiến... (Ảnh: HC)

Tuy nhiên, thực tế vấn đề không ngắn gọn và giản đơn như trả lời của UBND TP Đà Nẵng. Qua tìm hiểu, PV Infonet được biết, sau kỳ họp HĐND TP Đà Nẵng, ngày 12/8 vừa qua, Sở Văn hóa – Thể thao Đà Nẵng đã có văn bản 1198/SVHTT-KHTC gửi UBND TP đề nghị chỉ đạo bảo tồn và phát huy giá trị di tích quốc gia Thành Điện Hải.

Theo đó, Thành Điện Hải được Bộ VH-TT (nay là Bộ VH-TT-DL) xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia năm 1988. Theo hồ sơ xếp hạng di tích trước đây, Thành Điện Hải có 2 khu vực bảo vệ: Khu vực I là toàn bộ khu vực bên trong, được bao bọc bởi tường thành phía trong Thành Điện Hải. Khu vực II là khu vực tiếp giáp với khu vực I, bao gồm hệ thống hào rãnh và phần đất xung quanh, cách chân tường thành Điện Hải 65m đều cho mỗi bên.

Theo ông Huỳnh Hùng, Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao Đà Nẵng, tại thời điểm lập hồ sơ xếp hạng di tích năm 1988, Thành Điện Hải chỉ còn lại 4 tường thành chính cùng hệ thống hào rãnh ở phía Đông và phía Nam di tích, còn các hào rãnh khác đã bị xâm hại gần như hoàn toàn nên ranh giới bảo vệ khu vực I là toàn bộ khu vực tính từ chân tường của 4 tường thành chính và khu vực mặt nền bên trong của thành Điện Hải; hệ thống hào rãnh và tường thành ngoài được đưa vào khu vực bảo vệ II của di tích.

Tại thời điểm năm 1988, ở khu vực bờ tường phía Tây của di tích Thành Điện Hải có một số hộ dân làm nhà ở cách chân tường thành khoảng 5m, nhưng hiện đã cơi nới, xây dựng sát vào tường thành chính của di tích. Từ đây đã nảy sinh những mâu thuẫn đối với ranh giới bảo vệ di tích Thành Điện Hải.

Mâu thuẫn giữa bảo tồn di tích và nhu cầu dân sinh ngày càng tăng

Theo ông Huỳnh Hùng, năm 1988, khi khoanh vùng các khu vực bảo vệ để lập hồ sơ khoa học với mục đích bảo tồn nguyên vẹn di tích Thành Điện Hải, đơn vị thực hiện lúc bấy giờ đã lập hồ sơ ranh giới bao gồm cả các nhà dân đã tồn tại trong khu vực hào rãnh phía Tây thuộc  khu vực bảo vệ II của di tích với mong muốn được Bộ VH-TT và UBND TP Đà Nẵng quan tâm cho phép giải tỏa, di dời các hộ dân về vị trí khác.

“Tuy nhiên, đến nay việc giải tỏa di dời vẫn chưa thực hiện được nên đã nảy sinh một số mâu thuẫn giữa việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích với nhu cầu cơi nới, xây dựng của các hộ dân tại khu vực phía Tây Thành Điện Hải!” – ông Huỳnh Hùng cho hay.

Theo đó, tại phía Đông và Nam khu vực bảo vệ II di tích Thành Điện Hải hiện đã tồn tại các công trình thuộc sở hữu, sử dụng của nhà nước, được quy hoạch xây dựng không ảnh hưởng đến hệ thống tường thành nên ít xảy ra các vấn đề phức tạp. Ở phía Bắc khu vực bảo vệ II di tích Thành Điện Hải hiện đang tồn tại công trình Trung tâm TDTT người lớn tuổi nằm chồng lấn lên hào rãnh và tường thành ngoài của di tích. Trong quy hoạch của TP thì tại vị trí này sẽ đầu tư xây dựng công trình Kho lưu trữ TP.

Tại phía Tây khu vực bảo vệ II là đất đai, nhà cửa của hàng chục hộ dân từ sau năm 1975, trước khi Thành Điện Hải được xếp hạng di tích quốc gia, nên mâu thuẫn giữa quan điểm bảo tồn và nhu cầu dân sinh càng tăng. Hiện ở khu vực này có rất nhiều nhà cửa thuộc sở hữu của người dân. Hầu hết đều có nhu cầu xây mới hoặc sửa chữa, nâng cấp, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền trên đất nhưng cơ quan nhà nước không thể đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân do vướng mắc liên quan đến khu vực bảo vệ di tích.

Trước tình hình đó, UBND TP Đà Nẵng đã có Thông báo 158/TB-UBND ngày 10/10/2013 đồng ý theo đề xuất của Sở Xây dựng, điều chỉnh quy hoạch trên nguyên tắc không giải tỏa dân (chỉ tháo dỡ phần cơi nới trái phép). Giao Sở Xây dựng chỉ đạo Viện Quy hoạch Xây dựng phối hợp với Sở VH-TT-DL lập quy hoạch điều chỉnh ranh giới di tích Thành Điện Hải, trình UBND TP xem xét, phê duyệt làm cơ sở để Sở VH-TT-DL báo cáo Bộ VHTTDL.

... nhà cửa của các hộ dân cơi nới áp sát tường thành di tích Thành Điện Hải (Ảnh: HC)

Việc lập hồ sơ khoanh vùng bảo vệ di tích gặp nhiều vướng mắc

Thực hiện chỉ đạo đó, Sở VH-TT-DL Đà Nẵng đã phối hợp với các Sở, đơn vị liên quan triển khai lập và được UBND TP phê duyệt sơ đồ ranh giới điều chỉnh khoanh vùng khu vực bảo vệ Thành Điện Hải tại Quyết định 8819/QĐ-UBND ngày 4/12/2014. Theo đó, điều chỉnh khu vực bảo vệ II phía Tây thành theo hướng mở ranh giới bảo vệ di tích cách chân tường thành ra ngoài 2m để làm thành đường dân sinh và tạo sự ngăn cách giữa di tích và các hộ dân. 

Trên cơ sở đó, Sở VH-TT-DL đã chỉ đạo Trung tâm Quản lý di sản văn hóa thực hiện hồ sơ điều chỉnh khoanh vùng bảo vệ di tích Thành Điện Hải để báo cáo Bộ VH-TT-DL phê duyệt. Ngày 9/1/2015, Trung tâm đã gửi dự thảo hồ sơ đến Sở TN-MT xem xét, xác nhận điều chỉnh ranh giới di tích. Tuy nhiên Sở TN-MT không thống nhất vì liên quan đến việc bàn giao mốc giới, vấn đề chồng lấn ranh giới của các hộ dân với di tích ở khu vực phía Tây thành.

Ngày 22/6/2015 Sở VH-TT-DL có công văn đề nghị Sở TN-MT xem xét và ký xác nhận hồ sơ bản đồ khoanh vùng bảo vệ di tích để hoàn chỉnh các thủ tục theo quy định gửi Bộ VH-TT-DL xin thoả thuận phê duyệt khu vực bảo vệ I và II di tích thành Điện Hải theo đúng Luật Di sản văn hoá và Luật sửa, đổi bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hoá. Nhưng Sở TN-MT cũng phúc đáp không thể ký xác nhận vì thủ tục thu hồi đất và vấn đề nhà cửa, đất đai của các hộ dân phía Tây thành vẫn chưa được UBND TP xem xét, quyết định.

“Cho đến nay, công tác này vẫn chưa hoàn thành nên Sở Văn hoá - Thể thao Đà Nẵng chưa thể gửi biên bản và bản đồ khoanh vùng khu vực bảo vệ di tích để Bộ VH-TT-DL xem xét và điều chỉnh khoanh vùng bảo vệ di tích Thành Điện Hải!” – ông Huỳnh Hùng cho hay.

Những đề xuất mạnh dạn

Theo ông, Thành Điện Hải là dấu ấn lịch sử của cả nước và là di tích kiến trúc công trình phòng thủ còn lại khá nguyên vẹn (sau Kinh thành Huế). Khi liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng tháng 9/1858, Thành Điện Hải đã đi vào lịch sử là chiến lũy đầu tiên của quân, dân Đà Nẵng thay mặt nhân dân cả nước chống trả quân xâm lược. Ngày nay, đây là nơi tham quan giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, điểm đến của du khách trong và ngoài nước.

Yêu cầu cấp bách hiện nay là cần mạnh dạn đề xuất các giải pháp nhằm giải quyết dứt điểm các mâu thuẩn nảy sinh giữa việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích Thành Điện Hải với nhu cầu cơi nới, xây dựng của các hộ dân tại khu vực phía Tây thành.

Do vậy, Sở Văn hóa - Thể thao Đà Nẵng đề xuất UBND TP đồng ý chủ trương để Sở phối hợp với Cục Di sản văn hóa, Sở Xây dựng, Viện Quy hoạch Xây dựng và các đơn vị liên quan nghiên cứu các căn cứ lịch sử, đặc điểm kiến trúc lập sơ đồ ranh giới phục dựng toàn bộ phần hào rãnh và tường thành phía ngoài của Thành Điện Hải làm cơ sở tham mưu triển khai công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích cũng như giải quyết các mâu thuẫn giữa việc bảo tồn,phát huy giá trị di tích với nhu cầu cơi nới, xây dựng của các hộ dân khu vực phía Tây thành. Từ đó đề xuất điều chỉnh Quyết định 8819/QĐ-UBND, báo cáo UBND TP xem xét, quyết định.

Trên cơ sở sơ đồ ranh giới phục dựng toàn bộ phần hào rãnh và tường thành phía ngoài của Thành Điện Hải, Sở Văn hóa – Thể thao Đà Nẵng cũng đề nghị UBND TP chỉ đạo Sở TN-MT tiến hành đo đạc, kiểm tra tính pháp lý về nhà và đất đối với các hộ nằm trong hành lang ranh giới dự kiến phục dựng và đề xuất phương án xử lý theo quy định.

Đối với việc đầu tư xây dựng Kho lưu trữ TP ở vị trí phía Bắc Thành Điện Hải, Sở Văn hóa – Thể thao Đà Nẵng đề nghị UBND TP chỉ đạo Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan nghiên cứu quy hoạch, xây dựng phù hợp với cảnh quan chung của khu vực, không chồng lấn lên di tích Thành Điện Hải nhằm phát huy giá trị của di tích và cảnh quan đô thị.

“Trên cơ sở các chủ trương nêu trên được thực hiện đảm bảo, Sở Văn hóa và Thể thao sẽ tích cực liên hệ với Cục Di sản văn hóa, Bộ VH-TT-DL đăng ký nguồn vốn hỗ trợ của TƯ để thực hiện trùng tu, tôn tạo và phục dựng toàn bộ phần kiến trúc Thành Điện Hải; đáp ứng nguyện vọng của nhân dân nói chung, của những người làm công tác văn hóa nói riêng, góp phần quảng bá, tạo điểm đến hấp dẫn cho lịch của TP và đất nước!” – ông Huỳnh Hùng nhấn mạnh.

 


HẢI CHÂU