Đà Nẵng với dấu ấn của những cây cầu trong một thành phố trẻ - xứng đáng với vị thế thủ phủ miền Trung...
Cầu vượt ngã ba Huế khánh thành đưa vào hoạt động ngày 29/3/2015.

Đã mấy chục năm rồi, vậy mà tôi vẫn khó có thể quên chuyện “ngăn sông cách đò” ngay tại… TP Đà Nẵng. Đà Nẵng trước năm 1997 vẫn còn là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng, vẫn chỉ “bên nớ - bên ni” xa xôi cách trở. Cầu Nguyễn Văn Trỗi được xây dựng từ những năm 1960 không gánh nổi nhu cầu giao thông đô thị, buộc lòng phải “nâng cấp” cầu đường sắt Trần Thị Lý thành cầu đường bộ nhưng cũng phải chắp vá năm lần bảy lượt theo kiểu giật gấu vá vai.

Chiếc phà qua sông Hàn - kỷ niệm một thời của người dân Đà Nẵng - lúc bấy giờ trở nên nhỏ nhoi gồng gánh dòng người qua lại đông đúc. Mùa mưa bão, dòng sông đục ngầu mênh mang cuộn chảy, chiếc phà lênh đênh mà lòng người thắc thỏm nỗi lo… Cách trở đến độ khi có công có chuyện đi từ ngã ba Huế về đến Nại Hiên Đông mất đứt cả ngày là chuyện thường. Chúng ta đã đi qua những tháng năm gian khó như vậy mà bây giờ nhìn những cây cầu mới xây của Đà Nẵng, kể lại chuyện cũ cứ ngỡ chuyện tận đẩu, tận đâu…

Hơn một năm sau ngày Đà Nẵng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, ngày 2/9/1998, cầu Sông Hàn được khởi công. Đây là một quyết tâm, một cách làm độc đáo, quyết đoán mang tính đột phá hợp thời hợp lúc đó. Khát khao được nối nhịp đôi bờ ngay giữa lòng thành phố làm cho mỗi người dân đều trào dâng xúc cảm khó tả. Để thông tàu thuyền, giải pháp thiết kế được chọn là cầu quay. Càng tự hào hơn khi đây là cây cầu quay đầu tiên, duy nhất ở nước ta do kỹ sư, công nhân Việt Nam tự thiết kế và thi công. Dẫu biết giải pháp thi công gần như tuyệt đối an toàn, vậy mà vẫn có bao người chẳng can cớ chi vẫn bận lòng, đa mang mối lo thắt ruột mỗi khi trời dồn dập mưa gió, nước sông dâng cao ào ạt đổ về?

Không chỉ có vậy. Nếu như các cây cầu được xây dựng sau này chủ yếu từ nguồn ngân sách thì kinh phí xây cầu Sông Hàn ngót nghét trên dưới 100 tỷ đồng phần lớn do nhân dân đóng góp. Và tấm lòng cũng như sự kỳ vọng của người dân đã được đền đáp. Sau gần 2 năm thi công trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, ngày 29/3/2000, cầu quay Sông Hàn được khánh thành. Ngày vui năm ấy làm rộn ràng cả thành phố. Đúng thời khắc quan trọng nhất, nhịp chính của cây cầu từ vị trí vuông góc dần xoay nối nhịp. Giữa thời khắc đổi thay lịch sử ấy, chiếc phà như lặng lẽ hiểu rằng mình vừa hoàn thành một sứ mệnh sau những tháng năm chở đầy sự bao dung, vượt qua mưa nắng, bão giông…

Có cây cầu mới Sông Hàn, TP Đà Nẵng như bừng tỉnh, vươn vai sải bước về phía biển. Hàng loạt công trình cơ sở hạ tầng mọc lên, bờ đông Sông Hàn thay đổi chóng vánh làm cho chính người dân thành phố còn phải ngỡ ngàng, huống chi du khách thập phương. Khu nhà chồ cùng những dãy nhà nhếch nhác, tạm bợ dọc bờ sông nhường chỗ cho tuyến đường ven sông (nay là đường Trần Hưng Đạo) diễm lệ. Quận Sơn Trà thay da đổi thịt, hoà cùng với Hải Châu, Thanh Khê, Ngũ Hành Sơn… làm nên một diện mạo hoàn toàn mới mẻ, đầy xuân sắc cho đô thị Đà Nẵng xứng tầm với vị thế mới. Cầu Sông Hàn có một vị trí đặc biệt trong lòng người dân Đà Nẵng là vì vậy!

Ba năm sau, ngày 16/1/2003, Đà Nẵng lại khởi công xây dựng cây cầu Thuận Phước. 6 năm sau mới khánh thành (năm 2009), cầu Thuận Phước - cầu treo dây võng dài nhất Việt Nam và cũng được xem là cây cầu đẹp nhất nước bởi vị trí cửa biển và kiến trúc độc đáo. Có người ví cầu Thuận Phước như một dải lụa nối hai bờ Sông Hàn tại nơi con sông hòa vào với biển. Nó càng lung linh, huyền ảo vào ban đêm, mỗi dịp thi trình diễn pháo hoa quốc tế. Kế đến, trong 2 năm 2009 và 2010, TP Đà Nẵng lại tiếp tục khởi công thêm nhiều cây cầu nữa mà dù chưa được khánh thành, đã có những dấu ấn thật đặc biệt. Đó là Cầu Rồng và cầu mới Trần Thị Lý. Cả 2 cây cầu bắc qua Sông Hàn giữa nội thành được thiết kế, thi công với hình dáng kiến trúc, giải pháp kết cấu độc đáo.

Nếu cầu Rồng là sản phẩm do Công ty Tư vấn Louis Berger Group, Inc.(Mỹ) đã vượt qua 17 phương án của các Công ty khác đến từ Nhật, Đức và Việt Nam, thiết kế trên ý tưởng thể hiện hình dáng rồng đang bay qua Sông Hàn hướng ra biển lớn, thì cầu mới Trần Thị Lý do nhà thiết kế danh tiếng của Hà Lan WSP Finland thực hiện sau khi vượt qua cuộc hàng trăm thiết kế khác. Với kết cấu trụ tháp cao 145m so với mặt sông cùng hệ thống cáp dây văng tạo nên hình ảnh một cánh buồm căng gió đang vươn ra khơi xa, cầu Trần Thị Lý vô cùng mềm mại giữa bầu trời xanh thành phố...

Thời gian tới, Đà Nẵng sẽ có thêm nhiều cây cầu mà sứ mệnh của mỗi cây cầu đều gắn liền với sự phát triển, mở rộng đô thị về phía Đông Nam, phía Tây Nam thành phố. Đó là cầu Tuyên Sơn, cầu mới Nguyễn Tri Phương, cầu Hoà Xuân, cầu bắc qua sông Cái, cầu Cẩm Lệ… Sự hiện hữu của những cây cầu ấy cùng với sự phát triển đột phá về cơ sở hạ tầng, đã làm cho gương mặt đô thị Đà Nẵng ngày càng khang trang, diễm lệ, xứng tầm với vai trò thành phố thủ phủ miền Trung - Tây Nguyên.

Tuy nhiên, người Đà Nẵng cũng trân trọng quá khứ khi không phá dỡ những cây cầu cũ đã đi vào lịch sử thành phố này. Đơn cử, Đà Nẵng giữ lại cầu Nguyễn Văn Trỗi theo hướng biến thành cầu đi bộ, đồng thời bố trí cảnh quan phù hợp để người dân và du khách có thể dừng trên cầu nghỉ ngơi, vãn cảnh sông Hàn cùng vẻ đẹp của cầu Rồng và cầu Trần Thị Lý (mới). Đà Nẵng từng được cả nước biết đến về sự đột phá trong việc tìm tòi, dựng xây cái mới, hướng tới cái đẹp, nhưng cũng biết lắng nghe để nâng niu gìn giữ những gì thuộc về lịch sử văn hoá với tất cả sự cầu thị…

Đà Nẵng trong năm 2015 lịch sử này có nhiều công trình, sự kiện chào mừng kỷ niệm 40 năm Ngày giải phóng TP Đà Nẵng và thống nhất đất nước. Trong đó, dấu ấn đậm nét nhất là Khánh thành Cầu vượt Ngã ba Huế (29/3/2015 – ngày giải phóng Đà Nẵng). Sau 18 tháng xây dựng, cầu vượt Ngã ba Huế đã được hoàn thành trong niềm vui khôn tả của người dân thành phố và khách thập phương. Có cây cầu này, tình trạng ách tắc, mất ATGT tại điểm giao nhau giữa QL1A và đường sắt Bắc - Nam tồn tại từ bao đời nay sẽ chấm dứt, thay vào đó là phố xá khang trang, diễm lệ được hình thành ở khu vực Tây - Bắc Đà Nẵng.

Cảm xúc từ những cây cầu, cùng với sự đổi thay ngỡ ngàng của diện mạo thành phố trong hơn thập kỷ qua đã tạo hứng khởi cho nhiều tác phẩm báo chí, văn học, âm nhạc và hội hoạ… Hàng ngày thả bách bộ trên đường Bạch Đằng hoặc lang thang trên biển Mỹ Khê, biển Phạm Văn Đồng, ai cũng thấy yêu hơn thành phố quê hương mình khi nghe những lời hát say đắm lòng người: “Rồi một ngày cầu mới sẽ bắc qua/ Đường Bạch Đằng sánh vai cùng sông Hàn tình tự”. 

“Tôi yêu Đà Nẵng” - nhiều người không kìm nén được cảm xúc đã thốt lên bằng lời như vậy. Họ là dân cư ngụ hay khách thập phương, điều đó không quan trọng. Cái đáng yêu ở chỗ là tấm lòng của họ trong sáng hồn nhiên và rất chân thành. Vâng! Tình yêu đối với thành phố này, về những nhịp cầu diễm lệ và mộng mơ. Càng tha thiết, đằm sâu và ý nghĩa hơn với những người Đà Nẵng nào đã từng cách trở đò giang, lóc cóc đạp xe ướt đẫm mồ hôi vượt Sông Hàn hơn 20 chục năm trước...

NGUYỄN ĐỨC NAM