Quyết định của HĐND chỉ mang tính thủ tục là chính, quyết những điều đã được Chính phủ, Quốc hội, bộ, ngành, cấp ủy… đã quyết.

Phát biểu gần sau cùng tại phiên thảo luận nhưng ý kiến của đại biểu (ĐB) Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP. Hồ Chí Minh) là nỗi trăn trở của người trực tiếp tham gia HĐND tại địa phương.

Đã có tới 47 ĐBQH bấm nút góp ý kiến về dự thảo Luật tổ chức chính quyền địa phương chiều 1/6.

Đa số các ĐBQH đề nghị giữ nguyên mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính đặc biệt  như hiện nay. Nghĩa là cấp nào cũng đều có Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND), nhưng có sự điều chỉnh nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bên trong của chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính cho phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị.

“Đây là phương án tối ưu, nếu bỏ HĐND cấp quận, huyện, phường xã sẽ là vi Hiến vì theo Hiến pháp năm 2013, ngoài HĐND ra thì không một chủ thể pháp lý nào có quyền được bầu ra UBND”, ĐB Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) nói.

ĐBQH Huỳnh Nghĩa (Đà Nẵng): Kiêm nhiệm quá nhiều khiến ĐB HĐND chẳng khác gì "vừa đá bóng, vừa thổi còi"

Phát biểu gần sau cùng tại phiên thảo luận nhưng ý kiến của ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP. Hồ Chí Minh) là nỗi trăn trở của người trực tiếp tham gia HĐND tại địa phương.

ĐB Quyết Tâm tỏ ra lấy làm tiếc, vì thí điểm bỏ HĐND cấp huyện, quận, phường đã thực hiện, nhưng đến nay mới chỉ có Chính phủ tổng kết, rút kinh nghiệm, còn Quốc hội thì chưa.

Điều khiến vị ĐBQH của TP. Hồ Chí Minh, đồng thời cũng là Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh trăn trở, là dù quyền hạn, trách nhiệm của HĐND được nhắc tới nhiều, nhưng hoạt động này lại chưa thực chất. Quyết định của HĐND chỉ mang tính thủ tục là chính, quyết những điều đã được Chính phủ, Quốc hội, bộ, ngành… đã quyết.

“Quyết định như vậy có thiếu thực chất hay không trong hoạt động của chính quyền địa phương? Liệu dự thảo Luật có khắc phục được tình trạng chồng chéo này hay không? Tôi đề nghị cân  nhắc, nếu được thì phải xem xét lại quy định này trong luật” – ĐB Tâm kiến nghị.

Còn theo ĐB Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước), nguyên nhân của căn bệnh “hoạt động hình thức” của HĐND lâu nay bị người dân “kêu” là do thiết chế tổ chức chưa phù hợp. Ông cắt nghĩa cụ thể, dự thảo Luật đã quy định HĐND gồm Chủ tịch Phó Chủ tịch, trưởng ban… để đảm bảo tính đại diện cao hơn. Nhưng dự thảo lại quy định Trưởng ban hoạt động kiêm nhiệm, Phó trưởng ban hoạt động chuyên trách.

“Đây là sự đổi mới nửa vời, chưa khắc phục được tính hình thức của HĐND”- ĐB Bùi Mạnh Hùng nêu quan điểm. Vị ĐB đến từ Bình Phước lập luận, thực tế Trưởng ban kiêm nhiệm thường là Trưởng ban hoặc Phó trưởng ban cơ quan Đảng, không đủ thời gian tham gia của ban và hoạt động của HĐND. Trong khi đó, ĐB chuyên trách thì không được tạo điều kiện phát huy vai trò của mình thông qua tổ chức thường trực HĐND. ĐB chuyên trách cũng là cán bộ của Đảng, có mặt hay không cũng là do Đảng có bố trí cán bộ đúng tầm hay không. Quy định như trên cũng tạo sự không thống nhất cơ cấu HĐND giữa các tỉnh, thành phố khác nhau.

“Trưởng ban HĐND tỉnh, huyện phải là ủy viên thường trực HĐND và phải là ĐB chuyên trách; còn Phó trưởng ban có thể hoạt động kiêm nhiệm”- ông Hùng kiến nghị.

Kiêm nhiệm nhiều, ĐB HĐND "vừa đá bóng, vừa thổi còi"

Điều cũng khiến ĐB Huỳnh Nghĩa (Đà Nẵng) bận tâm là, thời gian qua ĐB HĐND kiêm nhiệm quá nhiều, “ôm” quá nhiều việc nên không khác gì “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, hoạt động mang tính hình thức là chủ yếu. “Cứ thế này đâu lại vào đấy, nếu không sửa đổi thì hiệu quả hoạt động của HĐND cũng giới hạn ở hình thức mà thôi!” – ĐB Huỳnh Nghĩa nhấn mạnh.

Để tăng hoạt động “thực chất” của ĐB chuyên trách tại HĐND các cấp, ĐB Huỳnh Nghĩa đề nghị, cần quy định ngay trong Luật tỷ lệ ĐB HĐND chuyên trách ở mỗi cấp ít nhất là 30% ở cấp tỉnh, 20% ở cấp huyện và 15% ở cấp xã. Đồng thời, hạn chế thấp nhất số lượng ĐB HĐND là lãnh đạo, cán bộ công chức cơ quan chuyên môn của UBND, tăng cường số lượng ĐB ở khối đảng, các tổ chức đoàn thể xã hội.

Đối với số lượng các Ban của HĐND, ĐB đề nghị cần quy định theo hướng ở cấp tỉnh mỗi ban nên có 1 trưởng và 2 phó, 1 ủy viên hoạt đông chuyên trách vì chức năng nhiệm vụ của Ban tương đương với mỗi sở ngành nên trách nhiệm nặng nề, cần tăng số lượng mới đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.  Cấp huyện nên quy định mỗi ban có 1 trưởng, 1 phó hoạt động chuyên trách; cấp xã mỗi ban có 1 trưởng ban chuyên trách…

“Với lực lượng chuyên trách như trên mới đáp ứng điều kiện cần khắc phục bệnh hình thức, đảm bảo thực quyền, mang lại hiệu quả thiết thực của HĐND các cấp”, ĐB Huỳnh Nghĩa dẫn giải.

Nguyễn Hoài