Đại tướng trong hồi ức người cựu binh Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

Lần đầu tiên Tô Đình Cắm được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp là vào một buổi chiều ở một lán trại bí mật trong khu rừng vắng. Đại tướng căn dặn: “Các em đừng sợ giặc Pháp, có chúng tôi ở đây, cứ yên tâm và sẵn sàng chiến đấu. Có thời cơ, quân dân mình cùng vùng lên đánh đuổi quân xâm lược. Rồi đồng bào mình sẽ được sống yên ổn, ấm no…”.

Người lính già ngồi lặng lẽ, khóe mắt đỏ hoe, ngấn lệ chực chờ trào tuôn, đôi tay run run, mân mê chiếc áo được anh Văn tặng - kỷ vật đặc biệt trong đời ông. Không gian tĩnh lặng đến lạ kỳ. Bất chợt, ông đứng dậy, chậm rãi đến bên chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Anh Văn à, không có anh thì cũng không có mình…”

Dẫu không muốn mang tin buồn đến với người lính già Tô Đình Cắm (dân tộc Tày, thường gọi là Tô Văn Cắm, bí danh: Tô Tiến Lực, quê ở huyện Nguyên Bình, Cao Bằng), một trong 34 chiến sĩ đầu tiên tuyên thệ thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân dưới sự chỉ huy của đồng chí Võ Nguyên Giáp. Nghĩ mãi, nhưng rồi cũng đành phải làm vậy…

Ông đã 92 tuổi, đôi chân một thời vượt núi, băng rừng đã quá tuổi, đôi tai chỉ còn nghe tiếng được, tiếng mất, nhưng đôi mắt thì vẫn còn tinh anh. Trong hồi ức không còn mạch lạc, người chiến sĩ duy nhất của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân năm xưa còn được ôm chân dung vị Đại tướng của mình mà nuốt nước mắt tiễn biệt, được cảm chút hơi ấm từ tấm áo anh Văn tặng, được hồi niệm về Người anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ôm tấm áo được Đại tướng Võ Nguyên Giáp tặng vào lòng, ông nghẹn giọng: “Anh Văn à, thế là Anh theo Cụ Hồ thật rồi”. Ngồi cạnh tôi, anh Tô Đức Tuân, con trai cụ Cắm kể, khi biết tin Đại tướng từ trần, ông cụ chỉ nói những câu như thế rồi lặng thinh, mắt ông nhắm nghiền lại. Thật lâu sau, ông gượng dậy và đi lục những kỷ vật về Đại tướng, những tấm ảnh một thời tại khu rừng huyền thoại Trần Hưng Đạo.

Sự tĩnh lặng vẫn bao trùm đại ngàn. Bất chợt, người lính già quay về phía người con trai: “Chuẩn bị đưa bố đi tiễn Anh Văn”. Anh Tuân lắc đầu và nói: “Xa lắm bố à, bố không đủ sức mà đi đâu”. Đôi mắt ông đỏ hoe nhìn về phía xa xăm. Ngoài trời, mưa lại rơi…

Những chiến sĩ cùng nhau tuyên thệ dưới lá cờ Việt Minh, trọn đời hy sinh máu xương vì nghiệp giải phóng dân tộc giữa rừng già Cao Bằng mùa đông 1944, nay đã mãi mãi về với đất sâu. Giờ chỉ còn Tô Đình Cắm. Ông ôm vai và siết chặt tay tôi: Cảm ơn cháu đã về với tôi lúc này!

Dòng ký ức chắp nối cảm xúc của người cựu binh già đang trở về với những tháng ngày oai hùng trên chiến địa năm xưa, với Đại tướng, với khu rừng Trần Hưng Đạo ghi dấu ấn chói ngời trong trang sử đấu tranh vệ quốc.

Ông kể rằng, ngày ấy, người dân bản Um quê ông hầu như mù chữ, làm lụng lam lũ mà cái đói vẫn đeo bám triền miên, biết bao loại thuế má, lao dịch, rồi sự áp bức của giặc Tây. Năm 1941, sau khi Bác Hồ về Pác Bó, Việt Minh ra đời. Năm đó Tô Đình Cắm 19 tuổi, ông tình nguyện gửi sức trẻ của mình vào Hội thanh niên Cứu quốc.

- Sao cụ được chọn vào Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân? - Tôi hỏi.

- Anh Văn nói, mình đã từng tham gia chống chống càn, chống khủng bố, có đủ gan dạ, có lòng căm thù giặc sâu sắc, nên không thể nào phản động. Thế là mình được chọn. - Cụ Cắm trả lời.

Lần đầu tiên Tô Đình Cắm được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp là vào một buổi chiều ở một lán trại bí mật trong khu rừng vắng. Đại tướng căn dặn: “Các em đừng sợ giặc Pháp, có chúng tôi ở đây, cứ yên tâm và sẵn sàng chiến đấu. Có thời cơ, quân dân mình cùng vùng lên đánh đuổi quân xâm lược. Rồi đồng bào mình sẽ được sống yên ổn, ấm no…”.

Anh Tuân, con trai cụ Cắm nói, trong những bữa cơm gia đình, bố thường kể cho chúng tôi nghe về vị đại tướng với tất cả lòng yêu mến và kính phục. Chính đại tướng là người dạy cho bố mình biết cái chữ, biết văn hóa của người Mông, Dao, Nùng, Thái... để cư xử đúng mực. Biết cái chữ rồi, ông còn được giao nhiệm vụ dịch những nội dung tuyên truyền ra tiếng Tày, Nùng để phổ biến cho bà con, cho chiến sĩ nữa. Bố còn kể cho chúng tôi nghe kỷ niệm về những đêm được ngủ chung lán với đại tướng ở trong rừng, được nghe đại tướng nói nhiều chuyện về cách mạng, về Bác Hồ.

Có lẽ, lúc này nỗi buồn đã “lén” đi qua, cụ Cắm nhìn tôi và nói: Hồi đó, có đêm ngủ say quá, mình gác cả chân lên người đại tướng, anh Văn chỉ cười rồi nói: “Tiến Lực nằm ngủ thế này à.” Và giấc ngủ muộn vẫn tiếp tục giữa đêm rừng vùng biên ải. “Lót lá rừng mà nằm. Ngủ được bao nhiêu đâu, đi hoạt động khuya mới về mà”. - Cụ Cắm nói.

Sau lễ thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, cụ Cắm cùng các chiến sĩ đã giành thắng lợi hai trận đánh đầu tiên là đồn Phai Khắt, Nà Ngần và tham gia nhiều chiến dịch quan trọng khác. Trong khoảng thời gian bốn năm được hoạt động, gần gũi với anh Văn, cho đến ngày chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, cụ không có dịp để gặp lại vị Tổng tư lệnh của quân đội nhân dân Việt Nam…

3. Tháng 9-1945, tiếng súng kháng chiến chống thực dân Pháp vang lên ở Nam Bộ. Phong trào “Nam tiến” phát triển mạnh khắp các địa phương ở Bắc bộ và Trung bộ. Cụ đã tham gia đoàn quân tiến vào chiến trường Rạch Giá. Đến giữa năm 1946, trong một trận chiến ác liệt, cụ bị thương nặng phải rời đơn vị trở về Bắc. Nhưng vì sức khỏe giảm sút, cụ được giải ngũ về quê. Sau sự kiện quân Pháp nhảy dù xuống Bắc Cạn năm 1947, Tô Tiến Lực xung phong tái ngũ. “Anh Văn dặn mình, phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng để bảo vệ Tổ quốc mà”. - Cụ Cắm nói.

Trong chiến dịch Biên giới 1950, cụ lại bị thương nặng và buộc phải chia tay thực sự với đời binh nghiệp, trở về với quê hương bản Um. Mãi tới tuổi bảy mươi “xưa nay hiếm”, cụ quyết định đưa vợ con vào sinh sống trên vùng quê mới Lâm Đồng.

- Thế chiếc áo này cụ được Đại tướng tặng khi nào? - Tôi hỏi.

- À, năm 2000 đấy. Năm đó, mình được gặp lại Anh Văn ở TP Hồ Chí Minh, sung sướng lắm, xúc động lắm! - Cụ Cắm nói.

Dịp ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đi thăm các cơ quan quân sự phía Nam và dừng chân ở Bộ Tư lệnh Quân khu 7. Khi biết cụ Cắm đang sống cùng con cháu ở Lâm Đồng, đại tướng mong được gặp. Cuộc hội ngộ bất ngờ sau hơn nửa thế kỷ của vị tổng chỉ huy và người lính trẻ năm xưa xúc động không sao tả xiết. “Đại tướng ôm mình thật chặt và hỏi bằng tiếng Tày: Tiến Lực à, lâu rồi không gặp, cậu già hơn mình rồi đấy. Sau khi xuất ngũ Tiến Lực làm gì? Cuộc sống bây giờ ra sao?... Mình không thể kìm được nước mắt”. - Cụ Cắm hồi tưởng.

“Không xúc động sao được, khi 56 năm gặp lại mà Đại tướng vẫn nhớ bí danh của bố, vẫn nói rất tốt tiếng Tày.” - Anh Tuân nói.

Cụ Cắm kể tiếp, “Lần đó, Đại tướng còn căn dặn mình, dù ở đâu, làm gì, Tiến Lực cũng phải giữ vững truyền thống gia đình, truyền thống quê hương, luôn phát huy phẩm chất bộ đội Cụ Hồ nhé. Và những điều đã hứa với Anh Văn mình không bao giờ quên được”.

Chiều buông. Những hạt mưa lấm tấm buông lơi giữa vùng quê yên ả. Người lính già siết chặt tay tôi: Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn sống mãi trong lòng chúng ta…

 


Chiếc áo Đại tướng Võ Nguyên Giáp tặng là kỷ vật đặc biệt trong đời cụ Cắm

Nguồn: Báo Nhân dân

  • Tag:
cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet