Các hộ dân dọc bờ sông Tắc và sông Đồng Nai, đoạn qua địa bàn ba phường thuộc quận 9, TP.HCM đang sống trong lo lắng vì tình trạng “cát tặc” hoành hành gây sạt lở đất nghiêm trọng.

Lo mất nhà vì sạt lở

Từ hơn nửa tháng nay, người dân sống dọc hai bờ sông Tắc và sông Đồng Nai, đoạn qua địa bàn phường Long Trường, Long Phước và Long Bình, quận 9 hoang mang bởi tình trạng sạt lở đất diễn ra ngày một nghiêm trọng. Theo phản ánh của anh Trần Thanh H. (ngụ phường Long Trường), từ khi anh đến đây sinh sống đã có cây cầu bắc qua sông đi vào nhà. Nhưng đến nay cây cầu này đã biến mất vì bị nước cuốn trôi.

Tình trạng sạt lở bắt đầu xuất hiện trong thời gian gần đây tại Cù lao Dừa.

Ghi nhận của phóng viên Infonet, phần đất bị sạt lở tại mô đất thuộc Cù lao Dừa (còn gọi là Nông trường Dừa), phường Long Trường, quận 9 lên đến 5 mét tính từ mép bờ hiện trạng và kéo dài hơn chục mét dọc bờ sông. “Căn nhà nơi tôi ở trước đây thụt sâu vào, nhưng tới nay chỉ còn cách mép bờ sông khoảng một mét. Với mức độ sạt lở như thế này thì sớm muộn nhà tôi cũng không còn”, anh H. lo lắng.

Căn nhà của anh H. sắp bị dòng sông "nuốt chửng" vì sạt lở.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng nói trên được anh H. và người dân địa phương cho rằng do một số người đưa ghe, thuyền đến đoạn sông này hút trộm cát. Các đối tượng đưa phương tiện đến neo đậu sát mép Cù lao Dừa vào ban ngày và chờ đến đêm khuya mới tiến hành khai thác.

Theo số liệu đo đạc của Sở GTVT TP.HCM năm 2003, diện tích đất bị sạt lở tại địa bàn các phường Long Trường, Long Bình và Long Phước, quận 9 (khu vực tiếp giáp sông Tắc và sông Đồng Nai) đã lên tới hơn 40ha. Trong đó nặng nề nhất là phường Long Phước với 32ha bị “nhấn chìm”. Riêng tại khu vực Cù lao Dừa, theo báo cáo của UBND phường Long Trường,  mức độ sạt lở không nghiêm trọng bằng và đây là điểm sạt lở mới diễn ra trong thời gian gần đây.

Khó xử lý dứt điểm

Trao đổi với Infonet,  bà Trần Thị Thu Hoài – Phó Phòng Tài nguyên môi trường UBND Quận 9 cho biết tình trạng sạt lở tại các phường nói trên diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Còn phản ánh của người dân về hoạt động khai thác cát trái phép là nguyên nhân chính gây ra tình trạng này, phía UBND sẽ phối hợp với cơ quan chức năng có liên quan tăng cường kiểm tra và xử lý quyết liệt.

Trong 4 tháng đầu năm 2015, Công an quận 9 đã phối hợp cùng Phòng Cảnh sát giao thông đường thủy (PC68), Công an TP.HCM và cơ quan chức năng tỉnh Đồng Nai nhiều lần tuần tra trên sông nhằm ngăn chặn tình trạng hút trộm cát.

Qua đó, cơ quan chức năng đã phát hiện tổng cộng 8 ghe có dấu hiệu bơm hút cát trái phép và đã  xử phạt hành chính. Từ tháng 5/2015 đến nay, lực lượng cảnh sát đường thủy thành phố cũng đã bắt giữ 6 ghe thuyền vi phạm liên quan đến việc khai thác cát và bàn giao cho địa phương xử lý.

Theo ngưòi dân địa phương các ghe thuyền này thường neo đậu tại Cù lao Dừa vào ban ngày và chờ đến đêm mới "hành động".

Theo bà Hoài, thủ đoạn bơm hút cát trộm của các đối tượng ngày một tinh vi hơn. Trước đây, “cát tặc” thường xử dụng thuyền ba khoang (đưa máy hút lên thuyền) để khai thác. Nhưng hiện nay các đối tượng để máy hút trên ghe khác khi phát hiện lực lượng tuần tra liền cho đánh chìm ghe.

Cát hút trộm được các đối tượng tập kết ở các khu đất ven sông rồi đưa xe chuyên chở đi tiêu thụ. Tuy nhiên, khi cơ quan chức năng “xóa sổ” các bãi tập kết này thì các đối tượng sử dụng phương thức bán trực tiếp cho các xà lan vận chuyển cát có phép trên sông. Chính điều này đã gây khó khăn cho lực lượng tuần tra.   

Cũng theo bà Hoài, quận cũng đã cử đoàn thường xuyên tuần tra nhằm ngăn ngừa tình trạng hút trộm cát nhưng lúc cơ quan chức năng rút đi thì họ quay lại hoạt động. Việc thiếu thốn lực lượng và phương tiện lại quản lý trên địa bàn rộng nên cho đến nay việc đấu tranh với nạn “cát tặc” rất nan giải. Để giải quyết dứt điểm vấn nạn này thì cần có sự vào cuộc đồng bộ của các ban ngành từ quận đến thành phố, cũng như sự phối hợp giữa thành phố và tỉnh Đồng Nai. 

Phương Anh Linh