“Chúng ta phải dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật mới có thể tìm ra giải pháp hữu hiệu cho dạy nghề phổ thông hiện nay”.

Đó là quan điểm của Thạc sĩ Trương Thị Thủy - Giáo viên Trung tâm Giáo dục kỹ thuật tổng hợp số 5 (Hà Nội), chủ nhiệm đề tài nghiên cứu khoa học cấp thành phố “Dạy học nghề phổ thông theo tiếp cận sự phạm tương tác ở các trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp trên địa bàn thành phố Hà Nội”.

Giờ học may tại Trung tâm Giáo dục kỹ thuật tổng hợp số 5 (Hà Nội)

Học sinh thờ ơ với học nghề phổ thông

Nhiều giáo viên phản ánh, học sinh hiện nay rất thờ ơ với học nghề phổ thông. Phần lớn các em chọn học nghề chỉ để được cộng điểm tốt nghiệp. Cô nghĩ như thế nào về ý kiến này?

- Để tìm hiểu về thực trạng dạy nghề phổ thông, chúng tôi đã thực hiện điều tra gần 700 giáo viên và học sinh tại 6 trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp tại Hà Nội.

Qua khảo sát, có đến 83,9% học sinh cho rằng mình học nghề để được cộng điểm trong các kỳ thi tốt nghiệp; 56,7% học sinh xác định mục đích học nghề phổ thông là nắm những thông tin ban đầu về một số nghề; 60,3% trả lời học nghề để vận dụng vào rèn luyện kỹ năng; 64,9% để phục vụ cho việc tự định hướng chọn ngành nghề phù hợp…

Trao đổi với một số giáo viên dạy môn nghề phổ thông về mục đích học nghề phổ thông của học sinh, các thầy, cô cũng cho rằng: Nhiều học sinh đăng ký học nghề là để được cộng điểm vào kỳ thi tốt nghiệp. Không ít em đi học vì sợ điểm danh, sợ hạ hạnh kiểm ở trường phổ thông là chính chứ không hứng thú…

Như vậy, nhìn chung học sinh đã xác định được mục đích học tập nghề phổ thông ở trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp. Tuy nhiên, học sinh tham gia vào học tập nghề phổ thông chưa có động cơ, thái độ học nghề đúng đắn, còn ở tình trạng “vừa chơi vừa học”.

Giáo viên ảnh hưởng lớn nhất đến hứng thú người học

Theo cô, nguyên nhân nào dẫn tới việc học sinh không hứng thú với học nghề phổ thông?

- Bản thân người học là yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến sự hứng thú, tính tích cực học tập. Đa số học sinh và giáo viên khi được phỏng vấn đều cho rằng học sinh chưa tích cực học nghề phổ thông là do chưa hứng thú, thiếu động cơ học tập đúng đắn, thái độ học tập chưa tốt và điều này được biểu hiện qua hành vi, thái độ là học sinh thường hay chán nản, đi học muộn, không ghi chép bài, ít tham gia hợp tác vào các hoạt động học tập nghề….

Ngoài nguyên nhân chủ quan, còn có các yếu tố khác ảnh hưởng đến hứng thú học tập của học sinh là giáo viên, nội dung chương trình, phương tiện dạy học… Nhưng giáo viên được đánh giá là yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất.

Qua khảo sát và trao đổi thêm một số giáo viên và học sinh cho thấy: Trong thực tế tổ chức các giờ học nghề trên lớp, giáo viên chưa chú ý đến việc tạo môi trường học tập tích cực để kích thích học sinh hứng thú nhận thức, tính chủ động sáng tạo, phát huy tiềm năng của họ; chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, ít sử dụng giáo cụ trực quan, tổ chức thảo luận nhóm chỉ mang tính hình thức và chỉ được thực hiện khi đó là tiết thao giảng….

Một bộ phận giáo viên cho rằng, việc sử dụng các phương pháp truyền thống trong dạy học vẫn là phương pháp tốt nhất vì không mất nhiều thời gian đầu tư và đảm bảo an toàn trong giờ dạy.

Bên cạnh đó, do thiếu điều kiện về cơ sở vật chất lẫn đội ngũ giáo viên chuyên nghiệp, học sinh chỉ được học những nghề mà trung tâm có thể dạy như tin học, thêu, làm hoa nghệ thuật, điện dân dụng…

Thậm chí ở những trường THCS, để tiện quản lý và học sinh được cộng điểm khuyến khích cao, nhà trường phổ thông bắt cả lớp chỉ được học một nghề chứ không theo sở thích và sở trường của học sinh.

Một thực tế đáng đề cập nữa là do thiếu đội ngũ giáo viên chuyên trách dạy môn nghề nên một số trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp phải bố trí giáo viên dạy ở trường phổ thông kiêm nhiệm một số môn nghề.

Phản ánh từ học sinh, các em cho rằng, giáo viên lên lớp thường dạy chay, đọc chép là chủ yếu. Những câu hỏi giáo viên nêu lên rất tẻ nhạt, không trúng đích, giờ học buồn ngủ và chán nản… Phương thức kiểm tra đánh giá của giáo viên là dựa vào sản phẩm hoặc kiểm tra viết chứ không đánh giá sự tham gia các hoạt động của học sinh.

Đổi mới dạy nghề phổ thông theo tiếp cận sư phạm tương tác

Chúng ta đang thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT. Vậy làm thế nào để dạy nghề phổ thông có thể theo kịp những đổi mới của ngành, thưa cô?


- Tôi cho rằng, cần có những biện pháp tổ chức dạy học nghề phổ thông mang tính đồng bộ, hiệu quả và khả thi tác động đến học sinh, giáo viên và môi trường học tập của học sinh, nhằm giúp học sinh có năng lực tư duy, năng lực hành động để chiếm lĩnh các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các kỹ năng, các giá trị văn hóa.

Trên cơ sở đó, học sinh có khả năng giải quyết được các bài toán thực tế trong cuộc sống, nâng cao nhận thức bản thân, nhận thức nghề nghiệp để có sự lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.

Với cách tiếp cận dạy học của quan điểm sư phạm tương tác là hướng vào người học,đặc biệt quan tâm sự gia tăng giá trị tương tác giữa người dạy, người học và môi trường, từ đó thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học.

Từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, chúng tôi đề xuất một số biện pháp ban đầu nâng cao chất lượng dạy học nghề phổ thông cho học sinh theo tiếp cận sư phạm tương tác ở các trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp Hà Nội như sau:

Biện pháp thứ nhất: Chuẩn bị những phương tiện và các yếu tố cần thiết cho việc triển khai dạy học nghề phổ thông. Biện pháp thứ hai: Xây dựng kế hoạch dạy học nghề phổ thông. Biện pháp thứ ba: Xây dựng môi trường học tập nghề phổ thông. Biện pháp thứ tư: Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập nghề phổ thông.

Xin cảm ơn cô!

Nguồn GDTĐ