“Tôi được biết người đứng đầu Chính phủ mới là một đồng chí đã từng theo dõi, phụ trách về vấn đề nội chính, phòng chống tham nhũng. Vì thế, chắc chắn ông sẽ làm tốt hơn trong việc chống tham nhũng, chống tội phạm”.

ĐBQH Lê Như Tiến (Quảng Trị) – Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội chia sẻ với báo chí bên hành lang Quốc hội.

- Tham nhũng đang được các ĐBQH ví như “giặc nội xâm”. Ông có đồng tình với quan điểm này?

ĐBQH Lê Như Tiến: Phòng chống tham nhũng (PCTN), lãng phí có những bước tiến nhất định, nhưng người dân và cử tri thấy chưa hài lòng, đúng như báo cáo của Chính phủ là chưa đạt yêu cầu, cả về PCTN, cả về phòng chống lãng phí, thực hành tiết kiệm.

Tôi rất băn khoăn về nợ công mà các vị ĐBQH nói rất nhiều. Nếu tình hình vẫn cứ như hiện nay, ngày càng “dềnh” lên, vượt quá ngưỡng cho phép thì sau này sẽ trở thành gánh nặng cho thế hệ sau là con cháu chúng ta. Nếu vay ODA của các nước mà sử dụng không hiệu quả cũng là gánh nặng của thế hệ sau.

ĐBQH Lê Như Tiến (Quảng Trị)

Còn một việc nữa mà tôi thấy ít vị ĐBQH nhắc tới là chỉ số ICOR- tức là đầu tư trên tăng trưởng. Trong khi các nước trong khu vực và thế giới, người ta đầu tư 3 đến 4 thì được 1 tăng trưởng, trong khi chúng ta là 6,92 gần 7 đầu tư mới được 1 tăng trưởng. Nghĩa là, càng đầu tư thì càng thất thoát vốn. Đây chính là cảnh báo đối với nhiệm kỳ tới cần quan tâm nhiều hơn nữa đến chất lượng đầu tư, hiệu quả đầu tư, chứ không phải đầu tư một cách giàn trải, đầu tư bằng mọi giá.

- Với vai trò người đứng đầu cơ quan hành pháp, công cuộc PCTN đặt lên vai trách nhiệm tân Thủ tướng như thế nào, thưa ông?

ĐBQH Lê Như Tiến: Tôi tin rằng tân Thủ tướng sẽ quan tâm nhiều hơn đến chống tham nhũng. Tôi được biết, người đứng đầu Chính phủ là một đồng chí đã từng theo dõi, phụ trách về vấn đề nội chính, PCTN, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội. Vì thế, chắc chắn ông sẽ làm tốt hơn trong việc PCTN, phòng chống tội phạm, bảo đảm an ninh an toàn trật tự, bảo đảm cho đất nước chúng ta là một đất nước an toàn. Đó cũng là điều kiện để thúc đẩy đất nước chúng ta phát triển.

Tôi cũng được biết, sắp tới, Quốc hội cũng xem xét phê chuẩn một Phó Thủ tướng đã từng là chủ chốt trong cơ quan bảo vệ pháp luật thì sẽ có kinh nghiệm, điều kiện hơn để PCTN tốt hơn.

- Còn vấn đề siết chặt kỷ luật, kỷ cương đặt ra như thế nào với người đứng đầu Chính phủ mới?

ĐBQH Lê Như Tiến: Tôi thấy, gần đây có hiện tượng kỷ luật, kỷ cương lỏng lẻo, mà lâu nay chúng ta hay dùng từ “trên bảo, dưới không nghe”, rồi trong phát biểu của tôi ở hội trường vừa qua là khi mời gọi đầu tư nhiều khi có hiện tượng “trên trải thảm, dưới rải đinh” làm cho bao nhiêu chính sách chủ trương tốt đẹp của cấp trên, của Đảng, Nhà nước đã bị cấp dưới vô hiệu hóa.

Nó cũng giống như các barie cản đường đối với các nhà đầu tư như cắt điện, cắt nước, dựng rào, chắn cổng làm cho các nhà đầu tư khốn đốn, còn doanh nhân nản lòng.

Cho nên, chúng ta phải siết chặt kỷ luật, kỷ cương ở rất nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kỷ luật giữa cấp trên và cấp dưới phải mạnh hơn, rõ hơn.

Ngay trong các lĩnh vực khác cũng thế thôi, như trong lĩnh vực về văn hóa, trên nói rằng phải chống lễ hội phản cảm, chống thương mại hóa lễ hội nhưng ở các địa phương lễ hội vẫn bị thương mại hoá, vẫn phản cảm.

Hay trong ngành giáo dục - đào tạo, về mặt quản lý nhà nước đã siết chặt hơn nhưng nhiều cơ sở đào tạo vẫn chạy theo thành tích, thậm chí buông lỏng quản lý về chất lượng nên có hiện tượng “bằng thật, kiến thức giả”, chứ tôi còn chưa nói đến “bằng giả, kiến thức giả” nữa.

Về lĩnh vực y tế, cơ quan quản lý đã quản lý chặt chẽ, nhưng đối với người thực hiện, cơ sở y tế thì đâu đó vẫn có vấn đề về y đức, trễ nải trong trách nhiệm khám, chữa bệnh để đến mức gây nên tử vong cho bệnh nhân. Đó là do kỷ cương, kỷ luật “trên bảo dưới không nghe”.

- Để chấn chỉnh công tác PCTN, Đảng đã ra Chỉ thị 50 quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Ông có kỳ vọng tân Thủ tướng mới sẽ mạnh dạn cách chức, quy mạnh trách nhiệm người đứng đầu các bộ, ngành để làm gương?

ĐBQH Lê Như Tiến: Thực ra, trong PCTN chúng ta không thiếu các văn bản pháp luật, chúng ta đã có luật PCTN, Luật sửa đổi bổ sung với những quy định phù hợp với thực tiễn. Chúng ta cũng đã có những chỉ thị của Đảng, nghị quyết của Quốc hội, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, rồi về bộ máy chúng ta cũng không thiếu như thanh tra Chính phủ, kiểm tra của trung ương Đảng, giám sát của Quốc hội, giám sát của HĐND các địa phương… Vừa rồi, chúng ta lại thành lập Ban Nội chính từ trung ương cho đến các tỉnh và trên đó là Ban chỉ đạo PCTN. Có nghĩa, văn bản pháp luật và bộ máy không thiếu.

Cái quan trọng nhất vẫn là tổ chức thực hiện. Mà tổ chức thực hiện chính là người đứng đầu các cơ quan tổ chức. Nhưng khi quy trách nhiệm cho người đứng đầu ở các cơ quan, tổ chức, đơn vị thì cũng lại xuất hiện bất cập khác. Đó là người đứng đầu rất sợ trách nhiệm nên vun vén, xoa dịu, thậm chí biến báo các con số để từ tham nhũng thành khuyết điểm, từ lẽ ra phải chuyển sang cơ quan điều tra thì chỉ là phê bình, kiểm điểm nội bộ. 

Người đừng đầu không dại gì vạch áo cho người xem lưng vì nếu xảy ra tham nhũng, chính họ sẽ phải chịu trách nhiệm. Ai lại nói ra tham nhũng ở cơ quan do chính mình đứng đầu chứ!

​​- Nói vậy thì chúng ta không có biện pháp nào để PCTN đạt hiệu quả sao, thưa ông?

ĐBQH Lê Như Tiến: Tôi nghĩ là câu trả lời của các cơ quan bảo vệ pháp luật. Chúng ta có cơ quan điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án. Nếu người đứng đầu vô trách nhiệm, người đứng đầu xoa dịu, vo tròn, che đậy tham nhũng ở đơn vị mình thì các cơ quan bảo vệ pháp luật phải vào cuộc.

Chính bộ máy này mới là chủ lực trong PCTN. Chúng ta không thể nói chung chung được mà phải đưa ra những quy định cụ thể, không chỉ có tính chất định tính mà phải có tính chất định lượng như thế nào. Ở mức đó thì phải xử lý như thế nào? Tôi cho là phải kiên quyết hơn, mạnh dạn hơn, phát huy trách nhiệm người đứng đầu, và phải phát huy trách nhiệm của các cơ quan bảo vệ pháp luật. Và như có lần Tổng Bí thư đã nói nếu như những người nằm trong cơ quan PCTN chủ chốt mà tay lại “nhúng chàm” thì không thể PCTN được.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Trường Giang (ghi)