GS.Trần Đình Long cho rằng, điện năng là một loại hàng hóa đặc thù, kinh doanh có điều kiện nên việc sử dụng điện không thể áp dụng theo quy tắc hàng hóa khác là dùng càng nhiều càng giảm được.

Vẫn áp dụng điện bậc thang lũy tiến?

Mới đây EVN đã công bố dự thảo Đề án Cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện, đưa ra 3 phương án cải tiến giá điện bán lẻ sinh hoạt năm 2016- 2017. Cụ thể, phương án 1 giữ nguyên 6 bậc như hiện hành. Phương án 2 quy định một mức biểu giá điện sinh hoạt đồng giá 1.747 đồng/kWh. Phương án 3 là rút gọn biểu giá điện sinh hoạt bậc thang từ 6 xuống còn 3 hoặc 4 bậc.

Trong đề án thay đổi biểu giá điện bán lẻ, EVN có đưa ra phương án tính điện đồng giá 1.747 đồng/kWh.

Tại cuộc họp mới đây do EVN tổ chức nhiều ý kiến các chuyên gia thắc mắc vì tại sao lại giao cho EVN thiết kế, tổ chức hội thảo lấy ý kiến biểu giá điện bởi EVN là đơn vị kinh doanh nhưng ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực Bộ Công Thương lại cho rằng “với vị trí vai trò của EVN thì giao cho EVN xây dựng đề án là hoàn toàn phù hợp”.  

Đánh giá về phương án biểu giá điện mới, GS. Trần Đình Long, Phó Chủ tịch Hội điện lực Việt Nam cho biết, việc lựa chọn phương án tính giá điện cần phải cân nhắc đến lợi ích của các hộ nghèo, khó khăn nhưng vẫn phải đảm bảo điều tiết sử dụng điện. Số bậc thang càng nhiều thì việc điều tiết càng tốt hơn.

Theo ông phân tích, tỷ lệ số dân dùng dưới 50 kWh chiếm tới 21%, số hộ dùng dưới 150 kWh chiếm khoảng 60%, còn hộ sử dụng hơn 400 kWh chỉ chiếm 4,7%.

Trong 3 phương án mà EVN đưa ra, GS. Long ủng hộ giữ nguyên biểu giá điện bậc thang lũy tiến nhưng cần có sự điều chỉnh.

Theo GS. Long nhiều người cho rằng giữ nguyên 6 bậc sẽ gây khó khăn cho việc ghi công tơ, tính toán giá điện…nhưng thực tế điều này không có khó khăn, phức tạp gì. Chỉ cần thực hiện 2 phép toán là cộng và nhân. Đồng thời những ý kiến phản đối nhiều bậc là không thỏa đáng.

Tuy nhiên theo GS. Long, với phương án này cần phải được cải tiến. EVN nên gộp 2 bậc đầu tiên lại làm 1 bởi mức chênh lệch giữa hai bậc này không lớn, giá gần ngang nhau (1.500 đồng/kWh). Hơn nữa khi đưa ra bước nhảy giá điện giữa các bậc cần có quy luật, theo tỷ lệ chứ không thể nhảy vọt như hiện nay.

“Cần tính toán lại lượng điện năng sử dụng là bao nhiêu để đưa ra bậc thang tính giá điện. Mức 6 bậc hay 5 bậc không có gì khác biệt nhưng bước nhảy phải cố định hoặc theo tỷ lệ tăng dần. Tôi thấy bước nhảy các bậc không theo một quy luật nào, không khác gì đường cong mềm mại”, GS. Long nói.

GS. Trần Đình Long, Phó Chủ tịch Hội điện lực Việt Nam 

Theo ông Hoàng Văn Tùy, Phó ban Tài chính kinh doanh Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), việc đưa ra 3 phương án nhằm có sự so sánh với nhau.

"Dù chọn kịch bản nào thì tất cả các kịch bản đều không tăng giá, đúng bằng 1.747 đồng/kWh. Dù tính giá nào cũng không làm tăng doanh thu của ngành điện, không làm tăng giá bán. Không có một phương án nào để tất cả các nhóm người tiêu dùng được hưởng lợi, nhưng phương án được lựa chọn sẽ là phương án ưu tiên người tiêu dùng", ông Tùy khẳng định.

Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực Nguyễn Anh Tuấn cũng nhấn mạnh: “Chúng tôi kiên quyết giữ chủ trương đảm bảo an sinh, trợ giá cho hộ nghèo, gia đình chính sách. Bậc thang điện phải có tác dụng khuyến khích người dân sử dụng điện tiết kiệm, đảm bảo thực tế nhu cầu sử dụng điện của người dân”.

Vì sao điện một giá không được đồng thuận

Trong đề án thay đổi biểu giá điện bán lẻ, EVN có đưa ra phương án tính điện đồng giá 1.747 đồng/kWh.

Nhiều câu hỏi đặt ra rằng căn cứ nào để EVN đưa ra con số này? Và con số này có mâu thuẫn với giá điện bán lẻ bình quân 1.622 đồng/kWh hay không? Trả lời câu hỏi này, ông Hoàng Văn Tùy cho biết, giá điện bình quân 1,622 được tính cho 4 nhóm khách hàng gồm: nhóm sử dụng điện sản xuất, cơ quan hành chính sự nghiệp, kinh doanh dịch vụ và nhóm khách hàng sinh hoạt. 

Mỗi nhóm khách hàng đều có một mức giá bình quân  theo tính toán để hình thành ra giá bình quân của cả 4 nhóm khách hàng là 1.622 đồng. Trong giá bình quân của nhóm khách hàng sinh hoạt thì giá đúng bằng 1.747 đồng/kWh. Như vậy con số 1.747 đồng/kWh là mức giá bình quân sinh hoạt bậc thang hiện nay trong 6 bậc thang.

Bên cạnh dó, có rất nhiều người dân mong muốn được áp dụng điện một giá, tuy nhiên theo các chuyên gia nhược điểm của phương án này là sẽ tác động đến những hộ dùng ít. Cụ thể những hộ dùng dưới 240 kWh/tháng sẽ bị tăng số tiền phải trả, còn dùng nhiều từ 300 kWh/tháng trở lên số tiền điện hàng tháng lại giảm đi. Như vậy người nghèo dùng ít điện phải gánh cho người giàu.

GS. Trần Đình Long cũng cho biết thêm, điện năng là một loại hàng hóa đặc thù, kinh doanh điện năng là kinh doanh có điều kiện, đảm bảo sử dụng hợp lý tài nguyên, không gây tác động xấu đến môi trường. Chính vì thế, nếu sử dụng điện một giá sẽ không khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm. Sử dụng điện không thể áp dụng theo quy tắc hàng hóa khác là dùng càng nhiều càng giảm được.

Trước đó, ông Đinh Quang Tri, Phó Tổng giám đốc EVN cũng cho biết, nhìn chung các nước kiểm soát chặt chẽ giá điện hầu hết đều có giá điện bậc thang. Có những nước quy định giá điện lên tới 7-8 bậc và giá điện bậc thang cao nhất lên tới 25- 27 cent/kWh tương đương 5.000- 6.000 đồng/kWh.

Diệu Thùy