Donald Trump sẽ "đưa Trung Quốc vĩ đại trở lại"?

Minh Thu (lược dịch)

Nhà nghiên cứu tại Đại học Harvard cho rằng Mỹ sẽ phạm phải sai lầm lớn nếu phớt lờ Trung Quốc và ông Trump không thể "đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại" mà không "đưa Trung Quốc vĩ đại trở lại".

Trên tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP), nhà nghiên cứu tại Trung tâm nghiên cứu Trung Quốc thuộc Đại học Harvard, ông Patrick Mendis cho rằng những thay đổi trong chính sách đối ngoại và đường lối ngoại giao phi chính thống của Tổng thống đắc cử Donald Trump đang biến Mỹ trở thành đối tác khó đoán trong các vấn đề quốc tế và đặc biệt là ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Nhiều khả năng, Mỹ sẽ tự cô lập mình khỏi các mối quan hệ thương mại quốc tế. Cụ thể, ông Trump từng tuyên bố rút tên Mỹ ra khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) ngay ngày đầu tiên Tổng thống đắc cử bước chân vào Nhà Trắng. Trái lại, khác với chiến dịch tranh cử, ông Trump lại né tránh nhắc lại tuyên bố rút Mỹ ra khỏi Thỏa thuận Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA). Điều này cho thấy ông Trump đang có ý định tái đàm phán với Mexico và Canada. 

Phớt lờ Trung Quốc sẽ là một sai lầm lớn của Mỹ bởi hai nước đang có mối quan hệ đôi bên cùng có lợi. 

Nếu như hiệp định TPP không được thông qua, Trung Quốc sẽ tận dụng cơ hội để chiếm vị trí số 1 về tầm ảnh hưởng ở khu vực vành đai Thái Bình Dương trong khi các đồng minh và bạn bè của Mỹ ở khu vực sẽ phải tìm kiếm một đối tác đáng tin cậy hơn. Đây là lý do ông Mendis đặt ra câu hỏi liệu rằng khẩu hiệu trong chiến dịch tranh cử "Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại" có thể bị biến thành "Đưa Trung Quốc vĩ đại trở lại" trong thực tế?

Theo ông Mendis, việc Mỹ từ bỏ chính thỏa thuận thương mại mà nước này khởi xướng là cơ hội để Bắc Kinh mở rộng chiến lược "Một vành đai, một con đường". Bởi ngay tại diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương ở Peru hồi tháng 11, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố Bắc Kinh mời các quốc gia thành viên TPP tham gia hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) mà Trung Quốc và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á khởi xướng. 

Cũng theo ông Mendis, việc hủy bỏ hiệp định TPP với sự góp mặt của 12 quốc gia thành viên và tiến hành đàm phán lại thỏa thuận NAFTA không phải là giải pháp có thể giải quyết triệt để sự chia rẽ trong xã hội, căng thẳng tôn giáo và suy giảm kinh tế tại Mỹ. Do đó, sau khi chính thức bước chân vào Nhà Trắng, ông Trump sẽ cần phải linh hoạt hơn đặc biệt là phương thức ngoại giao với Trung Quốc và khi có sự can thiệp của Quốc hội Mỹ, ông Trump sẽ còn phải suy tính lại. Do đó không loại trừ khả năng ông Trump sẽ tái đàm phán và đặt tên khác cho thỏa thuận TPP là "Sức mạnh Trump – Thái Bình Dương" đồng thời mở ra các thỏa thuận thương mại song phương với 11 thành viên của TPP. Bởi ông Trump tin rằng các thỏa thuận song phương sẽ "mang việc làm và ngành công nghiệp quay trở lại nước Mỹ bằng cách sử dụng các kỹ xảo và sự sáng suốt như trong cuốn sách mang tên "The Art of the Deal" (Nghệ thuật đàm phán) mà ông Trump xuất bản năm 1987. 

Nhà nghiên cứu Mendis cho rằng với đầu óc nhạy bén của một nhà kinh doanh, ông Trump có thể "Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại" bằng cách vô cùng đơn giản là: "Giao thương với tất cả các nước, không lập đồng minh với ai". Tiền là nguyên tắc thương mại của các nước văn minh. Hòa bình, thương mại và bạn bè hữu nghị với tất cả các nước, nhưng không thiết lập liên minh với bất cứ quốc gia nào". 

Nói cách khác, ông Trump có thể hành động giống như Tổng thống Thomas Jefferson khi đưa nước Mỹ quan hệ với tất cả quốc gia trên thế giới và cũng giống như cách Trung Quốc đang làm. 

Mặc dù trong chiến dịch tranh cử, ông Trump cáo buộc Bắc Kinh "lấn át" Mỹ bằng những chính sách thương mại bất công nhưng một khi nhận ra tầm quan trọng của mối quan hệ thương mại đôi bên cùng có lợi giữa Mỹ và Trung Quốc, Tổng thống đắc cử sẽ không còn lựa chọn nào khác là tăng cường quan hệ giữa hai nước. 

Để hiện thực khẩu hiệu "Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại", bằng cách đưa hoạt động "sản xuất thép, sản xuất ô tô" trở lại đất Mỹ, ông Trump sẽ phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Và khi ông Trump chính thức trở thành Tổng thống Mỹ đồng thời tiến hành đàm phán kinh tế với nhiều quốc gia thì chắc chắn không thể thiếu Trung Quốc. Nói tóm lại, phớt lờ Trung Quốc sẽ là một sai lầm lớn. 

Theo ông Mendis, xét trên phương diện kinh tế, việc ông Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ hồi tháng 11 được xem là tín hiệu tốt so với việc cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton bước chân vào Nhà Trắng. 

Ông Trump không thể "Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại" nếu như không hợp tác với Trung Quốc. 

Với một nội các toàn tỷ phú và triệu phú, ông Trump có thể sẽ cân nhắc tới việc tham gia Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB). Bởi cơ hội đầu tư vào sáng kiến "Một vành đai, một con đường" của Trung Quốc sẽ mang lại lợi nhuận cho những người bạn và nhà kinh doanh của ông Trump. 

Tuy nhiên, các cuộc thảo luận trực tiếp và điện đàm của ông Trump với Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cùng các nhà lãnh đạo Australia, Philippines, Pakistan và Đài Loan cho thấy Tổng thống Mỹ đắc cử muốn dùng các quốc gia này để rào đón Trung Quốc. 

Đối với các quan chức đảng Cộng hòa, chính sách đối ngoại của Tổng thống Barack Obama với Trung Quốc liên quan tới Biển Đông, biển Hoa Đông, bán đảo Triều Tiên và quan hệ với Đài Loan, đã hoàn toàn thất bại cũng giống như các chính sách ở Afghanistan, Libya, Syria và nhiều khu vực khác. Do đó, không giống như phương thức đa phương hóa trong các cuộc chiến mà ông Obama thực hiện, chính quyền của ông Trump sẽ chọn con đường song phương như cách mà Trung Quốc đang làm với Philippines ở Biển Đông. 

Bên cạnh đó, ông Trump còn có thể đồng thời thúc đẩy các hiệp ước đầu tư song phương Mỹ - Trung. Ngoài ra, bằng những phương pháp ngoại giao phi truyền thống, chiến lược của ông Trump có thể buộc Bắc Kinh từ bỏ ủng hộ đối với các doanh nghiệp nhà nước hoạt động không hiệu quả mà chính quyền của Tổng thống Obama chưa phát hiện. 

Chuyên gia Mendis kết luận để làm được việc này, ông Trump sẽ không thể "Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại" mà không "Đưa Trung Quốc vĩ đại trở lại". Nói cách khác, ông Trump cần xem lại lịch sử quan hệ Mỹ - Trung trước khi tính tới chuyện gây áp lực cho Trung Quốc. Và dù muốn hay không, Mỹ vẫn sẽ phải chấp nhận sự trỗi dậy của Trung Quốc. 

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet