Các quốc gia Baltic đang theo dõi mọi động thái của Nga sau khi phương Tây cáo buộc Moscow can thiệp vào cuộc chiến ở Ukraine và họ có lý do để nghi ngờ tình đoàn kết, giúp đỡ nhau trong khối NATO.

Tờ Bloomberg dẫn kết quả của cuộc khảo sát từ Trung tâm Nghiên cứu Pew (Mỹ) cho thấy phần lớn người dân tại các quốc gia lớn ở Đông Âu đều không đồng tình với việc điều động lực lượng quân sự tham gia hỗ trợ nếu như không may, Nga tổ chức tấn công một quốc gia thành viên trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Nói cách khác, người dân trong khối tỏ ra nghi ngờ trước những lời cam kết trong hiệp ước phòng thủ chung hay còn gọi là Điều khoản số 5 của NATO. 

"Theo kết quả khảo sát, phần lớn người dân trong khối NATO đều tỏ ra hoài nghi trước những cam kết trong Điều khoản số 5 của NATO về việc các quốc gia thành viên sẽ hỗ trợ lẫn nhau. Theo đó, NATO sẽ huy động lực lượng quân sự tới cùng chiến đấu (với các thành viên) khi bị thế lực bên ngoài tấn công", khảo sát của Trung tâm Pew cho hay. 

Quân đội Mỹ tham gia cuộc tập trận chung NATO ở Smardan, Romania hồi tháng Tư. 

Theo Pew, tại Đức, chỉ có 38% người dân cho rằng quân đội nước này nên triển khai hành động quân sự chống lại Nga nếu như Moscow tấn công một quốc gia đồng minh trong khối NATO. Trong khi, 58% lại không đồng tình với ý kiến này. Còn ở một số quốc gia Tây Âu như Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Ý, tỷ lệ người dân ủng hộ có hành động quân sự can thiệp chống lại Nga dù cao hơn Đức nhưng vẫn dưới mức 50%. 

Bloomberg nhận định kết quả khảo sát của Trung tâm Pew cho thấy thách thức mà các nhà lãnh đạo phương Tây đang phải đối mặt. Bởi họ là những người đang cố gắng giành lại sự đoàn kết, hợp lực trong khối để gây sức ép với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong các cuộc đàm phán thi hành thỏa thuận hòa bình ở Ukraine cũng như ngăn chặn các mối đe dọa quân sự từ Moscow với các quốc gia khác như ở vùng Baltic. 

NATO tiến sát biên giới Nga

Kể từ khi Liên Xô cũ tan giã, NATO đã mở rộng phạm vi hoạt động và kết nạp hàng loạt thành viên như 3 nước Baltic là Estonia, Latvia và Lithuania cùng nhiều quốc gia từng nằm trong liên minh Khối Hiệp ước Warsaw. 

Theo Tổng thống Putin, hoạt động của NATO đang mở rộng tiến sát tới khu vực biên giới của Nga. Đây cũng là lý do mà Moscow cực lực phản đối việc Ukraine gia nhập liên minh quân sự này. 

Ngay tại cuộc họp thượng đỉnh G7 tại Đức trong 2 ngày (7 – 8/6), chủ đề chính được các nhà lãnh đạo thế giới đưa ra thảo luận là làm thế nào để kiểm soát Nga. Thậm chí, Mỹ còn yêu cầu các nước đồng minh châu Âu tăng ngân sách quốc phòng để đạt được mức 2% GDP như NATO đã đề ra, nhằm giảm sự phụ thuộc vào quân đội Mỹ. 

Mặc dù không tự trang bị năng lực quân đội cho riêng mình, nhiều nước châu Âu lại bày tỏ hy vọng NATO sẽ giang tay giúp đỡ nếu như không may họ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng quân sự. Điều đáng nói, quan điểm này đã nhận được sự đồng tình của người dân Mỹ. Cuộc khảo sát của Pew cho thấy 56% người dân Mỹ cũng như 53% người dân Canada, ủng hộ quan điểm điều động lực lượng quân sự tới chiến đấu chống lại Nga nếu như Moscow tổ chức tấn công một quốc gia láng giềng nằm trong khối liên minh NATO.

Tin tưởng Mỹ

"Đại đa số người dân trong khối NATO tin rằng Mỹ sẽ điều động lực lượng quân sự tới bảo vệ đồng minh trong trường hợp bị tấn công", Trung tâm Nghiên cứu Pew đã tiến hành cuộc điều tra từ ngày 6/4 – 15/5 với 11.116 người tham gia tại Ukraine, Nga và 8 quốc gia thành viên NATO.   

Hai chiến đấu cơ Eurofighter Typhoon của Ý (phía trước) cùng hai máy bay chiến đấu F-16 của Na Uy tham gia cuộc tuần tra của NATO tại vùng Baltic hồi tháng Năm. 

Trong thời gian qua, dư luận tại các quốc gia Tây Âu trong khối NATO và Ba Lan đã đổ lỗi cho Nga là thủ phạm khơi mào các cuộc giao tranh gần đây tại miền đông Ukraine. Và kể từ khi phương Tây lên tiếng cáo buộc Moscow can thiệp vào chuyện nội bộ của Kiev, NATO cũng liên tục cho triển khai chương trình phòng thủ, tập trận ở các nước vùng Baltic cũng như ở Trung và Đông Âu.

Các nước phương Tây cho rằng sau khi sáp nhập bán đảo Crimea thuộc Ukraine vào Liên bang Nga hồi tháng Ba năm ngoái, dù phủ nhận mọi cáo buộc can thiệp vào cuộc chiến ở miền đông Ukraine, Nga vẫn tiếp tục hỗ trợ cho phe ly khai chống lại quân chính phủ Kiev. 

Thậm chí, hồi tuần trước, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter đưa ra tuyên bố rằng Washington và NATO "đặc biệt" lo ngại về việc Nga sẽ cho triển khai chiến thuật tương tự tại bất cứ khu vực nào. Tuyên bố này ám chỉ tới hành động Nga sáp nhập bán đảo Crimea. 

Viện trợ kinh tế

Kể từ khi cuộc chiến tại miền đông Ukraine bùng nổ, Mỹ đã chuyển các gói viện trợ kinh tế và vũ khí phi sát thương cho chính phủ Kiev. Song, Tổng thống Barack Obama vẫn phản đối kế hoạch hỗ trợ vũ khí sát thương cho quân đội Kiev. Bởi theo nhà lãnh đạo Mỹ, hành động này sẽ chỉ làm chiến sự ở miền đông Ukraine leo thang căng thẳng và đẩy giải pháp ngoại giao tiến tới lập lại hòa bình ở Ukraine sẽ trở thành "nhiệm vụ bất khả thi". 

Ngay cả người dân Mỹ cũng có những quan điểm khác nhau về việc nên hay không viện trợ vũ khí sát thương cho Ukraine. Theo Pew, 46% người dân Mỹ ủng hộ còn 43% phản đối. Quan điểm ủng hộ viện trợ vũ khí sát thương cho Ukraine lại càng thấp tại những quốc gia chủ chốt ở châu Âu như Đức với tỷ lệ 19%.

Về phần mình hôm 8/6, Tổng thống Putin đã lên tiếng tái khẳng định Nga không có ý định đe dọa bất cứ thành viên nào trong khối NATO. 

"Chỉ những kẻ tâm thần mới tưởng tượng ra cảnh Nga sẽ tổ chức tấn công bất ngờ vào NATO", ông Putin trả lời phỏng vấn tờ Corriere Della Sera của Ý trước chuyến thăm tới quốc gia này. 

"Khi khủng hoảng Ukraine ngày càng nghiêm trọng, mối quan hệ thù địch giữa Nga và phương Tây lại càng sâu sắc. Hiện chỉ còn 1/4 người dân trong khối NATO còn có cái nhìn tích cực với nước Nga", nghiên cứu của Trung tâm Pew cho hay. 

Ngoài ra, kể từ khi cuộc khủng hoảng Ukraine bắt đầu, quan điểm tích cực của người dân Nga với Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đã giảm hơn 30% so với năm 2013. Trái lại, tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Putin ở Nga lại tăng lên đáng kể. Khi mà đại đa số người dân Nga đều đồng tình với các chính sách của Tổng thống Putin dù người Nga cảm thấy không vui khi nền kinh tế quốc gia hiện đang xuống dốc so với năm 2014. 

Nội dung được thực hiện qua thảm khảo nguồn tin từ Bloomberg News. Bloomberg News cùng tờ BusinessWeek là hai chuyên trang về kinh tế, phân tích tài chính và cung cấp dữ liệu cho các đối tác doanh nghiệp của Tập đoàn truyền thông Bloomberg.


MINH THU (lược dịch)