So với những nước đi đầu về lĩnh vực hiến ghép tạng thì tổng số ca ghép tạng của Việt Nam trong suốt 20 năm qua quá khiêm tốn nhưng đó là cả một sự nỗ lực không ngừng của ngành y, đặc biệt trong năm 2015 với những bước chuyển mình quan trọng.
Ca ghép tạng xuyên Việt lịch sử tại Bệnh viện Việt Đức

Ca ghép tạng xuyên Việt lịch sử

Một trong những thành tựu nổi bật trong lĩnh vực hiến ghép tạng của năm 2015  đáng kể đến là ca ghép tạng xuyên Việt diễn ra vào tháng 9 vừa qua.

Ngày 3/9/2015, Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người thông báo Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM) có một bệnh nhân nam 31 tuổi chết não đồng ý hiến tặng tạng. Hai quả thận của người cho đã được ghép cho 2 bệnh nhân tại Bệnh viện Chợ Rẫy còn tim và gan chưa tìm được người phù hợp. 

Bệnh viện Việt Đức đã rà soát những bệnh nhân chờ ghép gan, tim có chỉ số ghép tạng phù hợp. Kết quả, lựa chọn được hai bệnh nhân phù hợp với nhóm máu của người hiến. Cả hai bệnh nhân đều sống tại Hà Nội.

Sau khi đã xác định được người nhận gan và tim, 14h30 ngày 4/9, 6 thành viên ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Việt Đức đã lên máy bay vào Bệnh viện Chợ Rẫy tiến hành phẫu thuật lấy tạng từ người cho chết não. Trong suốt khoảng thời gian này, hai đầu cầu Hà Nội và TPHCM liên tục thông tin cho nhau biết tiến độ để tiến hành các bước chuẩn bị, phẫu thuật cần thiết.

17h30 cùng ngày, ngay sau khi khối tim, gan được bảo quản trong một dung dịch chuyên dụng, ê-kíp bác sỹ lên xe, vượt qua những trở ngại về giao thông tại TPHCM để ra sân bay, tiếp tục lên máy bay và có mặt tại Hà Nội lúc 23h30. Ngay khi về đến Hà Nội, các bác sỹ khẩn trương ghép tim, gan cho 2 bệnh nhân. Bác sĩ làm chủ được kỹ thuật, cả 2 ca ghép đều diễn ra thuận lợi. Cả hai bệnh nhân đều ổn định, sức khỏe tốt và được xuất viện sau đó.

Nhìn lại ca phẫu thuật này. PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, Trưởng Khoa, Trưởng Khoa Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực, Bệnh viện Việt Đức nói: “Một ca ghép tạng nhớ đời để lại nhiều bài học, kinh nghiệm quý báu cho các bác sĩ. Ca ghép thành công đã là một kỳ tích. Sau ca ghép tạng này, các bác sĩ sẽ có những kinh nghiệm ở các khâu, đặc biệt là khâu vận chuyển, tổ chức…để làm nhanh hơn, phối hợp hoàn hảo hơn trong những ca sau”.

Lần đầu tiên ghép tạng từ người cho ngưng tim

Trước  khi thực hiện ca ghép tạng xuyên Việt vừa nêu trên, lĩnh vực hiến ghép tạng ở Việt Nam đã ghi nhận một sự kiện đáng chú ý – lần đầu tiên ghép tạng từ người cho ngưng tim diễn ra tại Bệnh viện Chợ Rẫy vào tháng 6/2015.

Theo TS.BS Dư Thị Ngọc Thu, Trưởng đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người của Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, người cho tạng là một bệnh nhân bị đột quỵ đã ngưng tim. Trước khi qua đời, bệnh nhân này đã đồng ý hiến tạng nhân đạo, giúp cho những bệnh nhân suy tạng khác được hồi sinh.

Vào ngày 18/6/2015, Bệnh viện Chợ Rẫy đã tiến hành lấy thận từ người hiến để ghép cho 2 bệnh nhân nam bị suy thận giai đoạn cuối. Sau ca ghép, hai người nhận thận đã phục hồi chức năng thận tốt. Đây là trường hợp ghép tạng từ người cho ngưng tim đầu tiên tại Việt Nam. Trước đó, nước ta mới chỉ ghép tạng từ người cho sống hoặc người cho chết não.  

Tháng 7/2015, tại Bệnh viện Chợ Rẫy, một người bị tai nạn lao động không có cơ hội cứu sống cũng đã đồng ý hiến toàn bộ tạng của mình trước khi qua đời. Từ tạng người này, Bệnh viện Chợ Rẫy đã ghép thận thành công cho 2 bệnh nhân suy thận nặng, ghép gan cho 1 bệnh nhân bị ung thư gan giai đoạn cuối; ghép giác mạc cho 2 bệnh nhân nghèo; khối tim phổi được chuyển ra Bệnh viện Trung Ương Huế ghép cho 1 bệnh nhân. Như vậy, từ một người cho tạng chết não Bệnh viện đã điều phối và ghép cho 6 bệnh nhân bị suy tạng.

Sau hơn 1 năm phát động, tính đến thời điểm ngày 30/12/2015, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người của Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết đã tiếp nhận 1309 lá đơn xin hiến tạng nhân đạo sau khi qua đời từ khắp cả nước. 

Và chỉ trong năm 2015, tại Bệnh viện, đã có 6 người chết não chính thức cho tạng. Từ nguồn tạng này, Bệnh viện Chợ Rẫy đã tiến hành ghép thận cho 12 bệnh nhân suy thận, ghép gan cho 3 bệnh nhân suy gan, ung thư gan; ghép tim cho 3 bệnh nhân suy tim nặng và 6 bệnh nhân hỏng giác mạc được nhìn thấy ánh sáng từ giác mạc người cho.

An Nhiên