Khi được hỏi: “Ai là lãnh đạo của bạn?” Câu trả lời sẽ thường là: “Ông Vladimir Putin”. Đó là tình trạng đang diễn ra ở Narva của Estonia, một thành phố thuộc NATO chứ không phải Nga.

Estonia là một trong những quốc gia Đông Âu mà Mỹ sắp triển khai xe tăng, pháo binh và nhiều thiết bị quân sự khác để chống lại những mối đe dọa từ Nga. Tuy nhiên, ở đất nước này có một thành phố rất yêu mến Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Đó là thành phố Narva với nét đặc trưng là một tòa lâu đài từ thế kỷ thứ 12, nhìn ra sông Narva. Trèo lên tới đỉnh lâu đài bạn có thể nhìn thấy pháo đài Ivangorod, nằm phía bờ biển đối điện. Nơi đây đã từng diễn ra các cuộc xung đột giữa phía đông và phía tây. Ngày nay, Ivangorod đã thuộc Nga, còn Narva thuộc Estonia, cũng có nghĩa là thuộc EU và NATO.

Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tuy nhiên, theo BBC, Narva ngập tràn văn hóa Nga. Mỗi căn nhà, khách sạn, cửa hàng đều thường xuyên xem truyền hình Nga. Một chiếc xe tăng Liên Xô vẫn nằm trên một bệ đá bên bờ sông và rất đông người dân tới đây đặt hoa vào Ngày Chiến thắng phát xít Đức.

Tại một buổi hòa nhạc hồi tháng trước, rất nhiều người đã mang cờ tới đây. Tuy nhiên, hầu hết là cờ Nga và cờ Xô Viết chứ không phải cờ của Estonia.

BBC dẫn lời một người dân giải thích: “Họ có truyền thống riêng của mình”.

Thậm chí trong buổi hòa nhạc này, phóng viên BBC còn nhìn thấy cờ mà quân ly khai sử dụng ở Donetsk. Donetsk được xem là một thành phố chị em với Narva. Người đàn ông cầm lá cờ này cho biết người dân Donetsk đang cần sự hỗ trợ. Anh này nói: “Họ đang bị đánh bom hàng ngày”.

Khi được hỏi, những gì xảy ra ở Donetsk có thể xảy ra ở đây hay không, anh này đáp lại: “Rất có thể”.

Pháo đài Ivangorod nhìn từ phía Estonia.

Narva ngày nay không còn nhộn nhịp như trước. Các nhà máy khổng lồ từng có rất đông nhân viên giờ đã bị bỏ hoảng. Cỏ mọc vượt cả những bức tường. Một người đàn ông trung niên có tên Slava Konovolov chỉ vào một nhà máy dệt và cho biết đó là nơi mẹ ông đã từng làm việc.

Ông nhớ lại khi còn nhỏ ông vẫn thường đến đây chơi. Ngày đó, ở đây luôn ồn ào, náo nhiệt bởi tiếng công nhân và máy móc. Tuy nhiên, giờ thứ âm thanh duy nhất là tiếng phóng viên và ông nói chuyện vọng lên trong một khoảng sân rộng lớn. Các đống đất đá đổ nát, nằm ngổn ngang. Tiếng quạ kêu đơn độc.

Mẹ của ông Slava là một trong những người Nga chuyển đến đây ở sau chiến tranh. Khi nhận tháng lương đầu tiên, bà tưởng bị trả nhầm bởi số lương đó nhiều hơn gấp ba lần so với ở Nga. Slava khẳng định, Narva là một nơi rất thích hợp với người Nga.

Tuy nhiên, điều đó giờ ít đúng hơn. Người Nga ở Estonia vẫn làm kinh tế tốt hơn so với người Nga ở Nga, nhưng so với người dân Estonia nói chung thì họ lại không bằng. Một quan chức địa phương cho biết, người dân ở Narva có thu nhập trung bình ít hơn một phần ba so với người Estonia nói chung.

Một nhà máy dệt bị bỏ hoang ở Narva.

Người dân Narva ngày càng bất bình với chính phủ. Trong khi đó, chính phủ Estonia cáo buộc rằng điện Kremlin đang lợi dụng điều này để làm suy yếu Estonia.

Ông IImar Raag, một giám đốc của một công ty truyền thông nhà nước cho rằng, dù tình trạng bất bình của người dân chưa lên đến mức có thể khiến khu vực này ly khai giống như ở Ukraine, nhưng đã có những tín hiệu đáng lo ngại.

BBC dẫn lời ông Raag cho hay, khi được hỏi ai là người lãnh đạo của họ, các thanh niên đều trả lời là ông Vladimir Putin.

Raag lo sợ: "Nếu ông Putin kêu gọi người dân hành động thù địch thì không ai biết chuyện gì sẽ xảy ra”.

Về phần mình, ông Putin luôn phủ nhận những cáo buộc như vậy. Trong cuộc phỏng vấn hồi đầu tháng Sáu vừa qua, ông khẳng định: “Chỉ trong giấc mơ và chỉ có kẻ điên mới có thể tưởng tượng được rằng Nga sẽ đột ngột tấn công NATO".

Tuy nhiên, chính phủ Estonia vẫn không hết lo ngại. Gần đây Estonia đã tổ chức các cuộc tập trận lớn chưa từng có và là một trong số ít các quốc gia đáp ứng yêu cầu của NATO về việc chi tiêu 2% Tổng sản phẩm Quốc nội (GDP) cho quốc phòng.

Nước này cũng phát động một chiến dịch để củng cố cái mà họ gọi là "phòng vệ tâm lý" để đề phòng Nga, bao gồm các lớp giáo dục công dân trong các trường học và một đài truyền hình bằng tiếng Nga ở Narva.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo hãng tin BBC của Anh. BBC được thành lập năm 1922. BBC có các chương trình thông tin trên TV, trên đài phát thanh và trên Internet.

PHẠM KHÁNH (Lược dịch)