Tại Hà Nội tình trạng người dân không hợp tác với cán bộ y tế trong phòng, chống sốt xuất huyết. Khi đến để phun hóa chất diệt muỗi, các gia đình không cho cán bộ y tế vào nhà phun hoặc chỉ cho phun tầng 1.

Dịch sốt xuất huyết đang bùng phát mạnh mẽ tại các tỉnh phía Nam.

Hà Nội đang là đỉnh dịch

 

TS Nguyễn Nhật Cảm, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội cho biết, hiện Hà Nội đang là đỉnh của dịch bệnh này. Để kiềm chế số ca mắc gia tăng trong tháng 10, phấn đấu giảm hẳn trong tháng 11, thành phố đang phải áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp phòng, chống dịch bệnh.

Để đạt được kết quả tốt trong việc khống chế dịch bệnh sốt xuất huyết, bên cạnh sự nỗ lực của ngành y tế phải sự có quyết tâm, phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương, của từng hộ gia đình và từng cá nhân trong cộng đồng triển khai triệt để các khuyến cáo, hướng dẫn của ngành y tế. 

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn 50% số hộ gia đình trên địa bàn TP. Hà Nội từ chối phun hóa chất, không hợp tác với cán bộ y tế hoặc vắng nhà liên tục, do vậy việc khống chế và dặp tắt các ổ dịch bệnh gặp nhiều khó khăn. Người dân không hợp tác để phòng chống dịch, như: khi đi tuyên truyền, phun thuốc muỗi một số hộ gia đình, người dân không mở cửa cho CBYT vào nhà kiểm tra VSMT diệt bọ gậy hoặc phun hoá chất diệt muỗi; không khai báo cho cán bộ y tế địa phương khi bị bệnh; không chủ động và thực hiện thường xuyên việc diệt bọ gậy trong và xung quanh nhà mình; chỉ cho phun hóa chất diệt muỗi ở tầng 1 mà không cho phun ở tầng 2 vì nghĩ tầng cao không có muỗi... 

Bên cạnh đó, kiến thức về bệnh của người dân vẫn còn hạn chế, ví dụ: Nghĩ nhà sạch là sẽ không có muỗi; nghĩ việc phòng bệnh chủ yếu là phun hóa chất diệt muỗi trưởng thành, coi nhẹ việc VSMT, diệt bọ gậy trong và xung quanh nhà mình.

Bệnh SXH là bệnh do muỗi truyền và hiện nay lại chưa cóvắc xin phòng bệnh nên công tác phòng, chống dịch là rất khó khăn cả ở trên thế giới và Việt Nam. Bên cạnh đó, diện lưu hành dịch ở nước ta rất lớn ở hầu khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước với dân số bị tác động là rất lớn, thời gian hoạt động của dịch kéo dài nên lại càng khó khăn. Chính vì chưa cóvắc xinphòng bệnh đặc hiệu nên các biện pháp phòng, chống dịch hiện nay đều là không đặc hiệu và chủ yếu là dựa vào phòng chống muỗi - một công việc rất khó khăn.

Mặt khác, bệnh lây do muỗi truyền nên các yếu tố thời tiết, khí hậu ảnh hưởng rất lớn đến quá trình lan truyền dịch, nhất là ở nước khí hậu nhiệt đới như nước ta thì lại càng thuận lợi cho muỗi phát triển.

Riêng tại một số khu vực miền Nam và miền Trung do người dân có thói quen tích trữ nước mưa ở các dụng cụ chứa nước như lu, khảm, bể, thùng phi, đây là nơi lý tưởng để muỗi trú ngụ và đẻ trứng và cũng chính là ổ muỗi truyền bệnh trong gia đình và cộng đồng. Việc xử lý các dụng cụ chứa nước này là vô cùng khó khăn bởi số lượng dụng cụ chứa nước của các hộ gia đình là rất lớn. Việc này chỉ có thể thực hiện được nếu có sự tham gia tích cực của người dân.

Đang thử nghiệm vắc xin

PGS.TS. Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Pasteur Tp.Hồ Chí Minh sau hơn 5 năm thí điểm tại Việt Nam, kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu quả vắc xin sốt xuất huyết ở nhóm trẻ từ 9 tuổi trở lên đạt 66%, ngừa được 81% ca sốt xuất huyết nhập viện và 93% ca sốt xuất huyết nặng.

Theo ông Lân, nghiên cứu thử nghiệm vắc xin phòng chống sốt xuất huyết giai đoạn III ở châu Á và châu Mỹ La tinh cho thấy hiệu quả vắc xin sốt xuất huyết ở nhóm trẻ từ 9 tuổi trở lên đạt 66%, ngừa được 81% ca sốt xuất huyết nhập viện và 93% ca sốt xuất huyết nặng. Đối với nhóm trẻ dưới 9 tuổi, hiệu quả thấp hơn, đạt 44%, ngừa được 56% ca sốt xuất huyết nhập viện và 67% ca sốt xuất huyết nặng. 

Kết quả của nhóm 9 tuổi trở xuống còn cần phải theo dõi hết thời gian nghiên cứu – 5 năm sau khi tiêm vắc xin – để có kết quả đánh giá hoàn chỉnh sau cùng nhằm đảm bảo đánh giá được một vắc xin thực sự hiệu và an toàn cao. Các phản ứng sau tiêm chủng của vắc xin sốt xuất huyết là tương đương hoặc thấp hơn so với các vắc xin đang lưu hành. Kết quả thử nghiệm cũng cho thấy vắc xin này không gây bất kỳ biến cố nghiêm trọng nào.

Việt Nam là một trong 5 quốc gia tại khu vực Châu Á tham gia trong giai đoạn III của tiến trình thử nghiệm với 2.336 trẻ từ 2 - 14 tuổi tình nguyện tham gia nghiên cứu. Theo nguyên tắc, vắc xin phải qua các giai đoạn nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật trước khi đem thử nghiệm trên người. Nghiên cứu trên người gồm 3 giai đoạn: giai đoạn I (tính an toàn); giai đoạn II (tính sinh miễn dịch và tính an toàn) và giai đoạn III (hiệu quả phòng bệnh). Nếu nghiên cứu giai đoạn III thành công, nhà sản xuất có thể đệ trình hồ sơ cho các nhà chức trách về đăng ký đánh giá cấp phép cho lưu hành trên thị trường. 

Đây là các nghiên cứu đa trung tâm, được thiết kế nghiên cứu, triển khai thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt của thế giới. Trong vòng hơn 20 năm, vắc xin sốt xuất huyết đã được triển khai 23 nghiên cứu của cả 3 giai đoạn trên 17 quốc gia trên khắp thế giới, từ các nước phát triển như Hoa Kỳ, Mexico, Úc, Singapore, Malaysia đến những nước đang lưu hành dịch sốt xuất huyết ở châu Á và châu Mỹ la tinh.

Khánh Ngọc