Trong chuyến thăm cấp quốc gia lần đầu tiên tới Washington hôm 25/9, nhà lãnh đạo Tập Cận Bình đã nhóm họp với Tổng thống Barack Obama hàng loạt vấn đề chiến lược của hai nước. Ông Tập còn nêu 6 đề xuất thắt chặt quan hệ Mỹ - Trung trong tương lai.

Theo Tân Hoa Xã, thứ nhất, ông Tập bày tỏ mong muốn hai bên cần duy trì hoạt động trao đổi và liên lạc thường xuyên giữa các cấp lãnh đạo. Trong đó, các cơ chế hợp tác song phương quy mô lớn như Đối thoại Chiến lược và Kinh tế hay Tham vấn cấp cao về trao đổi nhân sự nên được thi hành và có hiệu lực trong thực tiễn. 

Thứ hai, Mỹ - Trung nên mở rộng và thắt chặt các mối quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực bao gồm kinh tế, thương mại, quân sự, chống khủng bố, luật pháp, năng lượng, môi trường và cơ sở hạ tầng. 

Tổng thống Mỹ Barack Obama và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình gặp gỡ ở Washington. 

Thứ ba, hai nước cần thúc đẩy trao đổi nhân sự và củng cố nền tảng xã hội nhờ các mối quan hệ song phương.  

Thứ tư, Washington – Bắc Kinh nên tôn trọng những điểm khác biệt trong lịch sử, văn hóa, truyền thống và hệ thống xã hội cũng như con đường phát triển và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau. 

Thứ năm, hai bên nên thắt chặt đối thoại và hợp tác trong các vấn đề tại châu Á – Thái Bình Dương. 

Thứ sáu, Mỹ - Trung cùng chung sức giải quyết những thách thức trong khu vực và toàn cầu, mở rộng quan hệ chiến lược và cung cấp thêm cho hội đồng quốc tế các mặt hàng cứu trợ. 

Trong đó, hai nhà lãnh đạo Mỹ - Trung đồng thuận tiếp tục xây dựng mô hình mới trong quan hệ hai nước và nhấn mạnh quan hệ Washington – Bắc Kinh là một trong những mối quan hệ song phương quan trọng nhất trên thế giới. 

Theo chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc sẵn sàng hợp tác với Mỹ để nhanh chóng đưa vào thực thi các quy tắc phi đối đầu, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác đôi bên cùng có lợi nhằm dần dần nâng mối quan hệ hợp tác song phương hiện thời lên cấp độ khu vực và toàn cầu để giải quyết những vấn đề gây tranh cãi và nhạy cảm theo con đường mang tính xây dựng. 

Về phần mình, Tổng thống Obama nhấn mạnh Mỹ và Trung Quốc đều có chung mối quan tâm trên nhiều lĩnh vực và đạt được không ít bước tiến quan trọng trong những năm qua. Mỹ còn cảm ơn Trung Quốc đã đóng vai trò quan trọng trong các cuộc hợp bàn quốc tế như chương trình hạt nhân Iran, giải trừ hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên và tái thiết hòa bình tại Afghanistan. Tổng thống Mỹ còn kêu gọi Washington – Bắc Kinh mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực như biến đổi khí hậu, chăm sóc y tế và chống buôn lậu các loại động thực vật quý hiếm. 

Quan hệ quân sự

Ông Tập nhấn mạnh mối quan hệ liên quân là yếu tố quan trọng trong hợp tác Mỹ - Trung đồng thời kêu gọi hai bên duy trì hoạt động trao đổi quân sự ở mức cao nhất và tiến hành thêm các cuộc tập trận cũng như huấn luyện chung. Điển hình, Mỹ đã mời Trung Quốc tham gia cuộc tập trận hải quân đa phương mang tên "Vành đai Thái Bình Dương" (RIMPAC 2016) và cử quân nhân tới Seattle tham gia chương trình huấn luyện viện trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa. 

Với tư cách thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (LHQ), theo ông Tập, Mỹ - Trung chịu trách nhiệm lớn trong việc bảo vệ nền hòa bình và an ninh thế giới cũng như hỗ trợ sứ mệnh gìn giữ hòa bình của LHQ. Tuy nhiên, ông Tập nhấn mạnh Bắc Kinh hy vọng Mỹ có thể giữ lời hứa và không hỗ trợ bất cứ động thái nào làm ảnh hưởng tới tính thống nhất và ổn định của Trung Quốc. 

Cuộc tập trận hải quân RIMPAC 2014. 

Về phần mình, Tổng thống Obama cho biết Mỹ tôn trọng cơ chế xây dựng lòng tin giữa quân đội hai nước và khuyến khích hai bên tiếp tục tăng cường tham vấn cũng như hợp tác trong nhiều lĩnh vực như cứu trợ thảm họa. 

Ông Obama khẳng định Mỹ cam kết tôn trọng "Chính sách một Trung Quốc". Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh Washington không ủng hộ nền độc lập của Đài Loan, Tây Tạng và Tân Cương cũng như không can thiệp vào các vấn đề liên quan tới Hong Kong. 

Trao đổi kinh tế

Liên quan tới vấn đề kinh tế, Mỹ - Trung đã đồng thuận thúc đẩy các cuộc đối thoại và tăng cường hợp tác để đạt được hiệp ước đầu tư song phương đôi bên cùng có lợi (BIT). Hai bên cũng nhất trí mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực như năng lượng, bảo vệ môi trường, khoa học kỹ thuật, hàng không, xây dựng cơ sở hạ tầng, nông nghiệp và y tế. 

Hai bên cũng đồng thuận tăng cường hợp tác trong tổ chức G20, Ngân hàng thế giới (WB) và Qũy đầu tư quốc tế. Phía Mỹ ủng hộ đưa đồng nhân dân tệ vào quỹ "Quyền vay đặc biệt của IMF" miễn là đồng tiền Trung Quốc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn của tổ chức này và thực thi kế hoạch tiến hành cải cách cấu trúc điều hành chính phủ như đã nêu trong Hội nghị thượng đỉnh G20 hồi năm 2010, trong thời gian sớm nhất. 

Hợp tác trên nhiều lĩnh vực

Mỹ - Trung đã đồng thuận tăng cường hợp tác song phương và đa phương trong cuộc chiến chống khủng bố, chống hải tặc, hỗ trợ nhân đạo, thảm họa thiên nhiên và duy trì hòa bình thế giới. Ngoài ra, Washington – Bắc Kinh cũng nhất trí tăng cường hợp tác chống tham nhũng và cơ chế pháp luật để cùng đấu tranh chống nạn tham nhũng xuyên quốc gia và các dạng tội phạm khác. 

Hai bên sẽ tiếp tục thắt chặt đối thoại và hợp tác các vấn đề ở châu Á – Thái Bình Dương để thúc đẩy nền hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực cùng các nước láng giềng. 

Mỹ  yêu cầu Trung Quốc dừng hành động cải tạo đất trái phép trên Biển Đông để duy trì nền hòa bình và ổn định trong khu vực. 

Hai bên quyết định chỉ định 2016 là "Năm du lịch Mỹ - Trung". Bắc Kinh còn cam kết ủng hộ 50.000 sinh viên Mỹ - Trung tới hai nước học tập và chào mừng Washington tạo cơ hội cho 1 triệu sinh viên Mỹ học tiếng Trung cho tới năm 2020. 

Trong cuộc họp hôm 25/9, nhà lãnh đạo Mỹ - Trung cũng đề cập tới nhiều vấn đề như Biển Đông, an ninh mạng và nhân quyền. Trước đó, chính quyền của Tổng thống Obama từng úp mở về khả năng áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế trước cáo buộc Trung Quốc là thủ phạm thực hiện nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn nhằm vào Mỹ.

Ông Obama cũng đã đề cập tới việc Trung Quốc xây đảo nhân tạo trái phép trên Biển Đông đồng thời yêu cầu chính quyền Bắc Kinh dừng hành động theo luật pháp quốc tế.

“Tôi muốn chủ tịch Tập Cận Bình biết những lo ngại của chúng tôi về các hoạt động cải tạo đảo, xây dựng và quân sự hóa tại các vùng đang xảy ra tranh chấp, khiến các nước trong khu vực khó có thể giải quyết bất đồng một cách hòa bình”, ông Obama nói.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Tân Hoa Xã, hãng thông tấn chính thức của chính phủ Trung Quốc đồng thời là trung tâm thu thập thông tin lớn nhất và cơ quan ngôn luận lớn nhất tại Trung Quốc.

MINH THU (lược dịch)