Thời gian gần đây, các cơ quan thông tin đại chúng đã tìm đăng tải rất nhiều về việc hàng ngàn container hàng hóa tồn đọng được xác định là phế liệu, rác thải “thi gan” tại các cảng lớn trên cả nước

Thực tế đã rõ ràng, tuy nhiên sau rất nhiều cuộc họp giữa các bộ, ngành, song đến thời điểm hiện tại vẫn trong vòng luẩn quẩn, chưa có câu trả lời cho việc xử lý, đặc biệt là vấn đề kinh phí. Trong khi đó, mỗi một ngày, một tháng là tiền lưu kho bãi tăng thêm, rồi tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm từ các loại phế liệu, rác thải phơi mưa, nắng thậm chí đã đến gần 10 năm.

Lực lượng CS môi trường phối hợp với Hải quan phát hiện và xử lý các trường hợp nhập rác thải về Hải Phòng

Kỳ 1: Giật mình với con số… hàng nghìn container

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, tính đến tháng 8-2014, tại các cảng container lớn trên cả nước có khoảng 5.450 container lưu bãi từ nhiều ngày nay. Thời gian ngắn là khoảng 3 tháng, dài lên đến gần 10 năm. Trong đó, tại cảng Hải Phòng, số container ở dạng này lên tới hơn 5.060, chiếm 95% của cả nước, sau nữa là TP HCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh.

Căn cứ vào chứng từ vận tải, Chi cục hải quan Hải Phòng đã phân loại, số container trên chủ yếu thuộc các nhóm hàng sau: Máy móc, thiết bị tàu biển đứng tên người nhận hàng là các doanh nghiệp thuộc Vinashin, Vinalines có 183 container; cao su, lốp ô tô đã qua sử dụng có 2.796 container; quần áo đã qua sử dụng, phế liệu nhựa, giấy, kim loại, các mặt hàng điện tử đã qua sử dụng có 2.081 container.

Số container thi gan tại cảng nói trên vì một trong các lý do như: người đứng tên mua từ chối nhận hàng do chưa ký hợp đồng mua bán hàng hóa hoặc hàng hóa không đúng chủng loại như đã cam kết; người gửi hàng không ghi rõ địa chỉ người nhận hoặc không thanh toán tiền vận chuyển cho chủ hàng; người được chỉ định làm trung gian cho các công ty nước ngoài nhưng sau đó không được giao giấy tờ nhận hàng nên từ chối nhận hàng; bên mua và bên bán hủy hợp đồng hoặc bên mua hàng làm mất giấy tờ gốc nên không làm được thủ tục nhận hàng…

Lực lượng CS môi trường phối hợp với Hải quan phát hiện và xử lý các trường hợp nhập rác thải về Hải Phòng

Cũng theo thống kê của cơ quan hải quan thì trong tổng số hơn 5.000 container tồn đọng tại Cảng Hải Phòng thì có tới hơn 1.000 container chôn chân từ năm 2006. Ước tính chi phí phải trả cho đơn vị vận tải và kinh doanh kho bãi của nhiều lô hàng đã gấp hàng vài chục lần so với giá trị thực tế của lô hàng. Đơn cử như một số lô hàng cao su phế liệu hoặc lốp xe đã qua sử dụng, các khoản chi phí gần 10 năm lưu kho bãi đã lên tới gần 300 triệu đồng/container, trong khi đó giá trị loại hàng hóa này chỉ từ 10-20 triệu đồng/container!

Một câu hỏi đặt ra là vì sao các cảng biển khác chỉ có vài chục đến vài trăm container hàng hóa tồn đọng thì tại cảng Hải Phòng con số này lên tới hàng nghìn?

Tại cuộc họp khẩn với Cục bảo vệ môi trường, đại diện Chi cục hải quan cho biết: Người đứng tên các lô hàng nói trên chủ yếu là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tạm nhập tái xuất. Tuy nhiên, thời gian qua do địa điểm đến của nhiều lô hàng là nước láng giềng Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ hàng nhập khẩu qua các khẩu biên giới nên đã bị ứ lại. Số lượng các lô hàng tồn đọng lớn, tăng nhanh chủ yếu vào thời điểm cuối năm 2011 đến giữa năm 2012 với tính chất ngày càng phức tạp, có những dấu hiệu vi phạm pháp luật, song giá trị thực lại rất thấp.

Đại diện lãnh đạo Cảng Hải Phòng cũng khá bức xúc vì với hàng ngàn container vô chủ như trên chiếm một phần diện tích đáng kể mặt bằng của cảng. Tại những khoảng thời gian cao điểm đã có tình trạng ùn ứ. Chưa kể đến, nhiều lô hàng quần áo cũ để quá lâu đã bốc mùi khó chịu, ảnh hưởng đến môi trường của cảng. Thực tế có những container khi cơ quan chức năng mở ra kiểm tra thì đã không thể đóng trở lại vì container đã bị rời ra từng mảng.

Còn tại Cảng Đình Vũ, số container tồn đọng lâu ngày chiếm tới 15% tổng hàng lưu bãi tại cảng, chi phí thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Cực chẳng đã, đại diện một số hãng tàu đã chấp nhận miễn phí lưu container, thậm chí là một phần kinh phí tiêu hủy để giải phóng container, cảng miễn phí lưu kho bãi. Song, sau hơn 2 năm, qua nhiều cuộc họp nhưng tình trạng này vẫn chưa có giải pháp xử lý dứt điểm?!

Căn cứ vào tờ khai hàng hóa, đại diện Sở TNMT thành phố cho biết: Những loại hàng hóa tại các container tồn đọng nói trên không thuộc loại chất thải nguy hại. Tuy nhiên, với khoảng thời gian lưu bãi, phơi mưa, nắng nhiều năm thì nguy cơ ô nhiễm môi trường không thể không tính đến. Do vậy, việc xử lý, giải phóng số container hàng hóa trên càng sớm càng tốt.

Theo Kim Oanh/ ANHP.VN