Cẩm Xuyên quê hương của Tổng bí thư Hà Huy Tập, đang từng ngày thay đổi diện mạo nông thôn mới. " Xanh núi, xanh sông, xanh đồng, xanh biển. Xanh hòa bình, xanh cả những giấc mơ". Giấc mơ ấy phải chăng là tâm nguyện là niềm tin mà anh gửi gắm.

Thăm lại vườn xưa, mái nhà tranh 

" Cương ơi! sau khi tôi mất rồi, gia đình bạn hữu chớ xem tôi là người đã chết mà buồn, trái lại xem tôi như  là người còn sống nhưng đi vắng một thời gian vô hạn mà thôi ".

Lời dặn dò trong bức thư cuối cùng  của mình với người em rể, trước khi ra pháp trường xử bắn cứ neo vào tâm khảm từng  thế hệ . Anh "đang còn đi vắng" nhưng bóng hình anh vẫn hiện hữu với thôn Kim Nặc hôm nay. Hiện hữu một người cộng sản với đôi mắt sáng như ánh pha lê, giàu bản lĩnh, đầy trí tuệ và niềm tin bất diệt.

Ngôi nhà ở lúc sinh thời của Tổng bí thư Hà huy Tập

Sáng nay, một buổi sáng thanh minh tháng ba, chúng tôi trở về thăm lại "chốn xưa" nơi gia đình, gia tộc và quê hương đã sinh ra Hà Huy Tập. Đất cũ làng Kim Nặc vẫn còn đây mảnh vườn xưa sum suê bóng mát, đào chưa phai sắc thắm, bưởi đã bung hoa trắng đầy cành. Tiếng chim chích chòe vắt vẻo rót vào không gian tĩnh lặng như nhắc lại ký ức ngày thơ ấu về anh. Nhìn lên bức tượng hiểu thêm "cõi thiêng" từ dòng máu đỏ. Cụ thân sinh Hà Huy Tưởng tuy đậu bằng cử nhân nhưng không cầu "vinh danh, phú quý", ông đã thấu hiểu sự nhơ nhuốc chốn quan trường triều đại thực dân phong kiến, nên ông không chịu ra làm quan. Trọn đời  ở  làng, vừa dạy chữ cho dân, vừa bốc thuốc cứu người nghèo. Mẹ anh bà Nguyễn Thị Lộc, cả  một đời chăm sóc thờ phụng chồng con, hết mực giúp đỡ bà con cô bác trong   hoàn cảnh đói khổ, rủi ro. Tâm hồn người cộng sản đã được bồi đắp nuôi dưỡng bằng công cha, nghĩa mẹ bằng sự chân chất, mộc mạc củ khoai, hạt lúa thấm đẫm giọt mồ hôi lam lũ bao đời.

Khu nhà tranh đơn sơ bình dị này, đã trở thành khu di tích  cố Tổng bí thư Hà Huy Tập, thành "cánh cửa rộng mở" cho muôn ngàn du khách trong nước và nước ngoài tới viếng  thăm, ngưỡng mộ. Ngôi nhà tranh ba gian, hai  hồi được người thân trong gia đình và dòng họ gắng sức chăm nom, gìn giữ nên ít  bị phế tích theo dấu vết thời gian.  Tại đây  ngày 24 tháng 4 năm 1906, Hà Huy Tập đã cất tiếng khóc chào đời.

Cô hướng dẫn viên trẻ tại khu lưu niệm dẫn chúng tôi thăm từng kỷ vật từ chiếc cối xay thóc, đến cối giã gạo, sập đựng thóc, tràng kỷ tre...  Mỗi vật dụng đều lung linh những dòng ký ức cuộc đời anh. Bắt đầu từ đó  mở ra đầy ắp cuộc hành trình cách mạng đầy gian khổ hy sinh, thắp nên trang sử vàng oanh liệt... Qua sự dày công sưu tầm, đến nay phòng trưng bày hiện  vật đã có gần 100 bức ảnh, đồ dùng cá nhân... Trong  hộp gương kính, vẫn còn những đồ dùng cá nhân, cặp sách thuở trước anh từng đi học. Đặc biệt những "cẩm nang"  vô giá, Hà Huy Tập gửi lại cho đời sau những cuốn sách lý luận chính trị, những bài báo kêu gọi đấu tranh. Dấn thân vào cuộc cách mạng, để đánh đổ thực dân Pháp và phong kiến tay sai, Hà Huy Tập đã  nhiều lần bị địch bắt bớ, giam cầm và đánh đập dã man. 

Cô hướng dẫn viên xúc động nhắc lại câu chuyện anh bị bắt tại chính ngôi nhà này : " Hôm đó vào ngày 30- 3- 1940 dân làng bất ngờ thấy chiếc xe chở quan huyện Cẩm Xuyên Đặng Hiếu An cùng ba lính Pháp đậu trước cổng nhà dì ruột anh Tập.. Lúc đó anh Tập đang đọc sách thì nghe một người lính Pháp nói : " Ông bị bắt ". Anh Tập thản nhiên đáp "Tôi biết". Chúng sai  người thợ mộc đang sửa nhà  cho dì anh cạy cả bộ hậu sự ra để khám xét. Khi thấy bàn tay người thợ mộc cạy hậu sự bị chảy máu, anh Tập nhìn người thợ mộc nói "Lỗi tại tôi".

Thế rồi chúng áp giải anh đi. Hôm ấy anh mặc áo sơ mi trắng cộc tay, quần soóc trắng. Trước khi ra khỏi làng, anh đưa tay vẫy dân làng rồi bảo : "Chào bà con ở lại, tôi đi lần này chắc không về nữa đâu "    

Kim Nặc giờ không còn "cỏ héo đồng khô" 

Thôn Kim Nặc bây giờ là xã Cẩm Hưng ( huyện Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) quá khứ cũng đói nghèo ảm đạm như bao nhiêu làng mạc trên đất Cẩm Xuyên này xưa kia. Người dân mòn mỏi " Trông trời, trông đất, trông mây " nhưng thất vọng vì bốn bề đồng khô, cỏ cháy. Làng anh đã "lột xác" khi toàn dân hướng theo lá cờ Đảng gọi, khi cách mạng ăn sâu vào mỗi tế bào.

Sáng nay, tôi đứng trên con đường liên thôn rải nhựa, náo nức âm thanh xe cộ, đủng đỉnh những đàn trâu đen láng mượt, vẫn những con cò trắng muốt trong ca dao, chao nghiêng trên cánh đồng xanh bát ngát. Cẩm Hưng đang thực hiện xanh hóa vườn nhà, xanh hóa đồi cây, xanh hóa ruộng đồng. Màu xanh càng tươi tắn, gương mặt người càng rạng rỡ tự tin.

Chị  Đặng Thị Sương, bí thư đảng ủy xã Cẩm Hưng tâm sự : "Dân Cẩm Hưng bây giờ đã xóa được tư tưởng bảo thủ, tự ti. Họ tin tưởng tuyệt đối mọi chủ trương, chính sách của cấp trên. Nhờ vậy qua đưa cái mới vào thực tiễn, Cẩm Hưng đã có những chuyển động tích cực. Bằng những đòn bẫy kích thích tạo quỹ đất để người có khả năng phát triển sản xuất hàng hóa, ưu đãi vốn vay cho người nghèo, mở rộng dịch vụ cung ứng để nông dân đủ điều kiện làm ăn. Từ trên "thoáng" dưới " thông"  giúp người dân đẩy lùi được đói nghèo " .

Chị Sương chia sẻ: "Ngày trước người muốn ăn no cơm phải độn khoai, độn sắn. Bây giờ  ngô, khoai dùng để chăn nuôi. Năng suất lúa và màu đều tăng, sản lượng lương thực lớn. Dẫu Cẩm Hưng thu nhập bình quân đầu người mới chỉ xấp xỉ 16 triệu đồng/ năm, nhưng đời sống các gia đình đều ổn định và phát triển".

Một góc khu lưu niệm TBT Hà Huy Tập

Cẩm Hưng đang bừng lên sức gió mới, sức gió của phong trào xây dựng Nông thôn mới. Nhiều gia đình tự nguyện hiến đất, hiến cả tài sản trên đất, họ không hề tính toán thiệt hơn trước mắt, bởi họ nhận thực được giá trị xây dựng cơ sở hạ tầng  lợi ích cho mình, lợi ích cho cả cộng đồng. Với hơn 9,2 km đường trục thôn, 10 km đường ngõ xóm được bê tông hóa, 7 km kênh mương cứng nội đồng, người dân đổ không biết bao nhiêu công sức, vốn liếng. Có hộ còn hiến cả ngàn mét vuông đất để xã làm đường. Từ xây dựng Nông thôn mới đã xuất hiện một số mô hình trang trại, gia trại làm ăn lớn.  Gia đình chị Trần Thị Phi ( thôn 6)  mạnh dạn liên kết với một doanh nghiệp, tổ chức xây hệ thống chăn nuôi lớn  quy mô hơn 1000 con lợn thương phẩm. Tôi tin một ngày không xa đất Cẩm Hưng sẽ trở thành làng đào đỏ thắm sắc xuân, hiện nay đã có hàng trăm hộ trồng đào đưa diện tích trồng lên tới 152 ha.

Thế đứng Cẩm Xuyên 

Trò chuyện với bí thư huyện ủy Đặng Quốc Cương, càng nghe chúng tôi càng thấy  thành công không có sức mạnh nào bằng khơi dậy sức dân, bằng những quyết sách đúng ở tầm vĩ mô, bằng tư duy của cán cơ sở biết " cầm tay chỉ việc " được "nghe dân nói", mình "nói dân hiểu", cán bộ "hiểu được dân làm". Nếu những gì đang tồn tại kịp thời bổ cứu, dân làm tốt lấy đó làm bài học kinh nghiệm, nhân lên điển hình. Bài học thành công của Cẩm Xuyên để tạo nên thế đứng vững chãi về phát triển kinh tế - văn hóa, chính là nhờ có một đội ngũ cán bộ biết rèn đức,  luyện tài, đặc biệt không mắc bệnh "quan liêu" sống xa dân.

Cẩm Xuyên có thế mạnh về đồng ruộng lớn phi nhiêu, xây dựng nên những cánh đồng mẫu lớn, tạo năng suất cao sản lượng lương thực. Hàng năm Cẩm Xuyên đứng vào loại nhất, nhì tỉnh Hà Tĩnh. Với năng suất lúa bình quân  55tạ/ha - 60tạ/ ha mỗi vụ thu hoạch, sản lượng  đạt 9 vạn - 10 vạn tấn.. Dân Cẩm Xuyên bây giờ đã dư thừa lúa gạo, chỉ mong hạt thóc biết đi xa..

Với tiềm năng đất đai rộng lớn, với hệ  thủy lợi khép kín từ thượng nguồn hồ Kẻ Gỗ,  đến sông Rác, Thượng Tuy, Bộc Nguyên nên mùa nào cũng bội thu. Trên mặt trận nông nghiệp, Cẩm Xuyên luôn trở thành người lính "tiên phong" tiên phong về xây dựng cánh đồng mẫu năng suất lớn, tiên phong về đưa cơ giới hóa vào nông nghiệp, tiên phong sắp xếp lại cơ cấu tổ chức nông nghiệp, xây dựng các mô hình HTX mới. Sau 5 năm thực hiện mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới, cả huyện đã có 7 xã về đich 19 tiêu chí.

Nếu chỉ nhìn vào cây lúa, Cẩm Xuyên chưa thể thành huyện giàu. Chính vì thế lãnh đạo huyện Cẩm Xuyên đã biết nhìn xa, trông rộng, dựa vào biển khai thác tiềm năng biển: Cẩm Nhượng, Cẩm Hòa, Cẩm Dương tạo động lực cho ngư dân dong thuyền, bám biển vươn khơi. Dựa vào đầm nước lợ, ngăn đập xây hồ nuôi tôm, nuôi cá. Dựa vào đồi núi xanh hóa rừng cây, mở ra hàng loạt mô hình trồng cây ăn quả, rau sạch, chăn nuôi trâu bò, lợn, gà, dê, thỏ..

Theo ông Hà Văn Bình, Phó bí thư huyện ủy cho biết : " Người dân Cẩm Xuyên do việc nắm bắt nhanh nhạy về thông tin, lại được đi tham quan học hỏi kinh nghiệm. Mặt khác trong quá trình tổ chức sản xuất, họ được tập huấn kỹ thuật nắm được kiến thức, biết liên kết, liên doanh để tiêu thụ hàng hóa. Cẩm Xuyên càng ngày càng xuất hiện những ông chủ trẻ làm kinh tế giỏi. Tính đến tháng 4 năm 2016 cả huyện đã có 778 mô hình sản xuất, kinh doanh có hiệu quả. Trong đó có 168 mô hình lớn cho doanh thu hơn 1tỷ đồng, 111 mô hình vừa doanh thu từ 500 triệu- 900 triệu đồng, 473 mô hình nhỏ cho doanh thu từ 100 triệu - 450 triệu đồng. Không ít những sản phẩm nông nghiệp "đất huyện lúa"  đã trở thành hàng hóa chủ lực, khẳng định được mô hình tăng trưởng mới. Đấy là những tín hiệu xanh tạo nên bức tranh đa sắc cho huyện Cẩm Xuyên trong vận hội làm ăn mới".

Gương mặt Cẩm Xuyên, quê hương đồng chí Tổng bí thư Hà Huy Tập trong nhịp sống hôm nay chắc hẳn thỏa lòng hương hồn người con trung hiếu. Khi mỗi thôn, mỗi làng nhìn đâu cũng thấy phơi phới sắc xuân, rực rỡ ánh hồng. Khi mỗi người dân vừa biết làm kinh tế, vừa biết gìn giữ phát huy những giá trị chân chính về đạo đức. Nghĩa tình làng xóm không mất, bản sắc văn hóa dân tộc được phát huy.

Cái nôi đã tạo nên câu thành ngữ nổi tiếng" Sản xuất là khóa, văn hóa là chìa" ánh hào quang rạng rỡ đất quê hôm nay không chỉ là hạt gạo trên đồng, mẻ tôm trong lưới  mà còn có cả ánh hào quang văn hóa. Một vùng quê đang đẹp hơn lên về văn hóa giáo dục, văn hóa an ninh và môi trường trên con đường vươn tới ngày mai...

Tháng 4/2016

 

Phan Thế Cải