Ngày 12/7/2016, Tòa trọng tài vụ việc theo phụ lục VII, thuộc Trọng tài thường trực Liên Hợp Quốc (PCA), ra phán quyết về vụ Philippines kiện Trung Quốc các vấn đề tranh chấp ở Biển Đông. Hoa Kỳ đã thận trọng ra tuyên bố trước sự kiện này.
Tòa Trọng tài thường trực của Liên Hợp Quốc (PCA) ở The Hague, Hà Lan.

Dù không ký kết Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển (UNCLOS), Hoa Kỳ, với phát ngôn khẳng định mình là quốc gia có quyền lợi tại Biển Đông cũng như khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đã có những tuyên bố khá thận trọng về phán quyết của PCA đối với vụ Philippines kiện Trung Quốc. Theo đó, phía Hoa Kỳ không đưa ra bất cứ bình luận nào về kết quả của vụ kiện cũng như thái độ đồng tình hay phản đối đối với kết quả này. Infonet xin trích dẫn nguyên văn tuyên bố này để bạn đọc nắm rõ hơn quan điểm của Hoa Kỳ.

"Phán quyết ngày hôm nay của Tòa án trong việc phân xử Philippines-Trung Quốc là một đóng góp quan trọng vào mục tiêu chung về một giải pháp hòa bình cho các tranh chấp ở Biển Nam Trung Hoa. Chúng tôi vẫn đang nghiên cứu các quyết định và không có bình luận về các giá trị của vụ kiện, nhưng một số nguyên tắc quan trọng đã được thể hiện rõ ràng ngay từ đầu vụ kiện này và có giá trị tái khẳng định.

Hoa Kỳ ủng hộ mạnh mẽ pháp quyền. Chúng tôi hỗ trợ các nỗ lực để giải quyết tranh chấp lãnh thổ và hàng hải ở Biển Nam trung Hoa một cách hòa bình, trong đó có thông qua trọng tài.

Khi gia nhập Công ước Luật Biển, các bên nhất trí về quá trình giải quyết tranh chấp bắt buộc của Công ước nhằm giải quyết các tranh chấp. Trong phán quyết của ngày hôm nay và trong phán quyết của Tòa án từ tháng 10 năm ngoái, Tòa án nhất trí phán quyết rằng Philippines đã hành động trong phạm vi quyền hạn của mình theo Công ước về khởi xướng sự phân xử này.

Theo quy định trong Công ước, quyết định của Toà án là cuối cùng và ràng buộc về mặt pháp lý đối với cả Trung Quốc và Philippines. Hoa Kỳ bày tỏ hy vọng và kỳ vọng rằng cả hai bên sẽ tuân thủ các nghĩa vụ của mình.

Sau quyết định quan trọng này, chúng tôi kêu gọi tất cả các bên tuyên bố chủ quyền tránh các tuyên bố hoặc hành động khiêu khích. Quyết định này có thể và nên là  một cơ hội mới để làm mới những nỗ lực nhằm giải quyết các tranh chấp hàng hải một cách hòa bình.

Chúng tôi khuyến khích các bên tuyên bố chủ quyền làm rõ yêu sách trên biển của họ phù hợp với luật pháp quốc tế – như được phản ánh trong Công ước Luật biển – và làm việc với nhau để quản lý và giải quyết tranh chấp của họ. Những bước đi như vậy có thể cung cấp cơ sở cho các cuộc thảo luận nhằm thu hẹp phạm vi địa lý của các tranh chấp hàng hải của họ, thiết lập các tiêu chuẩn về hành xử trong các khu vực tranh chấp , và cuối cùng là giải quyết tranh chấp tiềm ẩn của họ mà không có sự ép buộc hoặc sử dụng hoặc đe dọa vũ lực".

Phan Sương