Từ ngày 21-26/8. Hội nghị Ngoại giao lần thứ 29 sẽ diễn ra tại Hà Nội. Đây là hội nghị ngoai giao đầu tiên được tổ chức từ sau Đại hội Đảng XII, vì thế, hội nghị sẽ đánh giá lại công tác đối ngoại thời gian qua và xác định tư duy mới cho thời kỳ mới.

Theo truyền thống, Hội nghị Ngoại giao được tổ chức 2 năm/lần với sự tham dự đầy đủ của các lực lượng làm công tác đối ngoại ở trong nước và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. 28 Hội nghị Ngoại giao vừa qua, kể từ năm 1957, đều gắn với những bước phát triển của cách mạng Việt Nam, với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đánh dấu những phát triển mới trong tư duy và hành động của ngoại giao.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh trong buổi trả lời phỏng vấn báo chí ngày 18/8/2016 tại Hà Nội.

Trong buổi gặp gỡ và trả lời phỏng vấn báo chí ngày 18/8 tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã chia sẻ nhiều thông tin về Hội nghị Ngoại giao 29 cùng Hội nghị Ngoại vụ lần thứ 18. Theo Phó Thủ tướng, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 29 là hội nghị đầu tiên được tổ chức sau Đại hội Đảng XII. Vì thế, hội nghị lần này có tính chất tổng kết lại các thành quả của ngành ngoại giao: đánh giá công tác đối ngoại trong thời gian vừa qua, đặc biệt là 5 năm nhiệm kỳ Đại hội Đảng XI, rút ra bài học; xác định tư duy mới, cách làm mới, trong bối cảnh mới, để thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại Đại hội Đảng XII.

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 29 cũng diễn ra trong bối cảnh khá phức tạp. Ở bên ngoài, môi trường chiến lược của Việt Nam đã và đang nổi lên nhiều cơ hội và thách thức mới, tác động trực tiếp đến lợi ích an ninh và phát triển. Còn ở trong nước, ta đã đạt nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội, nhưng cũng gặp nhiều khó khăn. Đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới về chất, có ý nghĩa chiến lược, đặt ra nhiều yêu cầu đổi mới về tư duy, cách làm.

Từ điều kiện này, Hội nghị Ngoại giao đặt ra các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Trong đó, nhiệm vụ chủ yếu của ngoại giao là duy trì môi trường hòa bình, ổn định để phát triển. Đồng thời, Hội nghị cũng sẽ là bước đổi mới tư duy một cách toàn diện trong hoạt động đối ngoại, đặc biệt là tư duy về ngoại giao phục vụ phát triển.

Hội nghị Ngoại giao 29 sẽ được tổ chức cùng Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc 18 (lần thứ 3 tổ chức cùng nhau) để các địa phương có cùng nắm bắt “hơi thở” của tình hình quốc tế và khu vực, và quan trọng hơn, là cùng đề ra các biện pháp triển khai công tác đối ngoại thống nhất từ trung ương tới địa phương.

Tổng kết công tác đối ngoại thời gian qua

Bàn về kết quả công tác đối ngoại và tiến trình hội nhập quốc tế trong thời gian qua và phương hướng trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh cũng đã tổng kết thành quả cũng như những khó khăn mà ngành ngoại giao Việt Nam còn vướng mắc.

Thứ nhất, chúng ta đã giữ vững được môi trường hòa bình, ổn định, thuận lợi cho phát triển, đưa các mối quan hệ đối ngoại quan trọng đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả. (Bên cạnh việc tiếp tục củng cố, phát triển quan hệ với Lào, Cam-pu-chia, các mối quan hệ với bạn bè truyền thống, ta đã hoàn thành việc xây dựng khuôn khổ quan hệ đối tác với hầu hết các nước có ảnh hưởng lớn ở khu vực và trên thế giới. Các khuôn khổ đó đã đưa quan hệ của ta với các đối tác, nhất là các đối tác hàng đầu như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nga, Nhật, EU, các nước cùng trong Cộng đồng ASEAN… đi vào khuôn khổ ổn định, đồng thời mang lại ngày càng nhiều lợi ích về kinh tế, thương mại, đầu tư, chính trị, quốc phòng, an ninh, văn hóa…)

Thứ hai, công tác đối ngoại đã đóng góp tích cực và việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Việt Nam đã hoàn thành việc đàm phán, ký kết nhiều Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới. Thời gian tới, việc các FTA thế hệ mới, quy mô lớn mà chúng ta ký kết đi vào hiệu lực sẽ mở ra nhiều cơ hội để Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ, thu hút vốn FDI và ODA.

Đến nay, ta có quan hệ kinh tế-thương mại với 224 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong 5 năm qua, chúng ta đã vận động được thêm 36 đối tác mới, nâng tổng số đối tác chính thức công nhận quy chế kinh tế thị trường ở nước ta lên 59.

Những hoạt động kinh tế đối ngoại này đã đóng góp tích cực vào việc mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tăng cường thu hút đầu tư, ODA, thu hút khách du lịch, đấu tranh chống những hành động gian lận thương mại, áp đặt các rào cản thương mại làm tổn hại tới lợi ích chính đáng của doanh nghiệp và nhà nước ta. Từ 2011 - 2015, tổng mức lưu chuyển ngoại thương hàng hóa, dịch vụ đạt 1.439,5 tỷ USD, gấp gần 2,1 lần GĐ 2006 - 2010; tổng số vốn FDI đạt trên 59,5 tỷ USD, tăng 33,4% so với 5 năm 2006 - 2010; ký thêm được gần 27 tỷ USD ODA.

Thứ ba, công tác đối ngoại đã góp phần quan trọng vào nhiệm vụ giữ vững chủ quyền lãnh thổ, biển, đảo, bảo vệ an ninh Tổ quốc. Năm năm qua, công tác biên giới với Trung Quốc, Lào, Campuchia điều có tiến triển. Về cơ bản, đường biên giới trên bộ của ta với các nước láng giềng được bảo vệ ổn định, bảo đảm an ninh, trật tự, hòa bình, hữu nghị.

Trước những diễn biến phức tạp ở Biển Đông, đối ngoại đã sử dụng linh hoạt, triệt để các biện pháp chính trị - ngoại giao, mọi kênh đối thoại, tiếp xúc, kiên quyết đấu tranh bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời chủ động tranh thủ mọi cơ hội để giảm căng thẳng, khôi phục lòng tin, thúc đẩy hợp tác hữu nghị, nỗ lực đối thoại nhằm tìm kiếm giải pháp cơ bản, lâu dài.

Thứ tư, nâng cao vị thế quốc tế của đất nước thông qua việc nâng tầm đối ngoại đa phương từ “tham gia tích cực” lên “chủ động đóng góp xây dựng, định hình luật chơi chung”, bảo vệ và thúc đẩy hiệu quả các lợi ích chiến lược về an ninh, phát triển của Việt Nam, đồng thời thể hiện tinh thần “thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế”.

Thứ năm, công tác về người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục được chú trọng và triển khai tích cực, qua đó xây dựng chủ trương, chính sách hỗ trợ kiều bào ổn định địa vị pháp lý, củng cố đại đoàn kết dân tộc, khơi thêm nguồn lực cho đất nước. Công tác bảo hộ công dân đã được triển khai kịp thời, hiệu quả, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của công dân ta ở các khu vực có thảm họa thiên tai, chiến sự, bảo hộ quyền và lợi ích chính đáng của ngư dân, tàu cá của ta ở Biển Đông và các vùng biển xa.

Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận còn không ít mặt hạn chế. Tư duy hội nhập quốc tế vẫn chuyển biến chậm, chưa theo kịp những diễn biến tình hình thế giới và khu vực. Chúng ta chưa tận dụng hết lợi ích của các mối quan hệ ĐTCL, ĐTTD. Nền kinh tế nước ta dễ bị tổn thương trước các biến động bất lợi của kinh tế thế giới. Chưa tranh thủ được đầy đủ các cơ hội của hội nhập quốc tế để nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, chưa tạo được động lực mạnh mẽ để phát triển nhanh và bền vững. Trong khi đó, phát triển và hội nhập đang tạo nhiều sức ép lên các vấn đề văn hóa, xã hội và môi trường.

Phương hướng công tác đối ngoại trong thời gian tới

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cũng chia sẻ với báo chí về phương hướng công tác đối ngoại trong thời gian tới: Cơ bản là thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại Đại hội Đảng XII. Mục tiêu là: “Vì lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc”; phương châm là: “Vừa hợp tác, vừa đấu tranh, giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao đời sống nhân dân”. Trên cơ sở đó, Hội nghị Ngoại giao 29 sẽ bàn về các biện pháp triển khai cụ thể, theo một số định hướng lớn là:

Một là, xác định tư duy coi hội nhập quốc tế là công việc của sự nghiệp của toàn dân và của cả hệ thống chính trị. Qua đó tạo sức mạnh tổng hợp của tất cả các bộ, ban, ngành, địa phương, sự đồng thuận của nhân dân trong việc khai đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước.

Hai là, đề ra các phương hướng, biện pháp nâng cao hơn nữa hiệu quả các hoạt động đối ngoại, đưa quan hệ với các nước, nhất là các đối tác ưu tiên, quan trọng thực sự đi vào chiều sâu, ổn định, bền vững, trên cơ sở luật pháp quốc tế, bình đẳng, cùng có lợi, bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia – dân tộc

Ba là, xác định và đề ra biện pháp đóng góp tích cực hơn vào việc thực hiện hiệu quả tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng, để hội nhập quốc tế thực sự tạo cơ hội thúc đẩy phát triển kinh tế và tăng cường tiềm lực, sức mạnh tổng thể của quốc gia, góp phần tạo động lực mạnh mẽ để đổi mới toàn diện đất nước, nâng cao đời sống nhân dân.

Bốn là, tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa quốc phòng - an ninh - đối ngoại trong việc bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển và bảo vệ vững chắc chế độ xã hội chủ nghĩa.

Năm là, đưa đối ngoại đa phương trở thành một trong những trụ cột của công tác đối ngoại trong thời gian tới.

Phan Sương